صفحه اصلی  »  اجرای سازه  »  اشکالات اجرایی سازه بتنی؛ بررسی نواقص اجرایی ساختمان های بتنی

اشکالات اجرایی سازه بتنی؛ بررسی نواقص اجرایی ساختمان های بتنی

علاوه بر خطاهایی که در طراحی سازه­ های بتنی رخ می­دهد، اشکالاتی نیز در اجرای آن ممکن است مشاهده شود. اشکالات اجرایی سازه بتنی می­توانند سبب آسیب‌پذیر شدن ساختمان های بتنی در برابر زلزله و آتش‌سوزی شوند. جهت جلوگیری از ایجاد این اشکالات اجرایی ابتدا باید آن­ها را شناخته و از ایجاد این اشکالات در سازه جلوگیری کنیم.

در این مقاله فوق العاده کلیه اشکالات اجرایی که ممکن است در یک سازه بتنی ایجاد شود از جمله اشکالات اجرایی آرماتوربندی را به همراه تصاویر مربوطه شرح می­دهیم.

⌛ آخرین به روز رسانی: 12 آبان 1400

📕 تغییرات به روز رسانی: انتشار جدید

 

در این مقاله چه می‌آموزیم؟

1. اشکالات اجرایی فونداسیون بتنی

مهمترین قسمت یک ساختمان فونداسیون میباشد، چراکه ساختمان روی آن اجرا شده و نیروهای ناشی از سازه به فونداسیون منتقل میشود؛ درنتیجه باید مستحکم و به‌دور از اشکالات اجرایی باشد. در اجرای فونداسیون بتنی ممکن است اشکالاتی رخ دهد. در ادامه اشکالات رایج در فونداسیون بتنی بیان‌شده است:

1.1. عدم اجرای آرماتوربندی مناسب، طول کاور مجاز و دانه‌بندی نامناسب بتن فونداسیون

جهت آرماتور گذاری صحیح فونداسیون بتنی، میبایست، آرماتورهای طولی به‌صورت افقی، در دو قسمت فوقانی و تحتانی فونداسیون اجراشده و آرماتورهای عرضی جهت افزایش مقاومت در برابر پیچش و برش به‌صورت عرضی آنها را در برگیرند.

کاور بتن نیز نوعی پوشش جهت محافظت از آرماتورها در برابر خوردگی بوده که باید طبق آیین‌نامه در نظر گرفته شود.

 

اشکالات اجرایی فونداسیون

شکل 1 اجرای نامناسب آرماتور گذاری و کاور و دانه‌بندی نامناسب بتن

2.1. عدم رعایت پوشش بتنی در شناژ

در هنگام اجرای پی‌کنی، بایستی به این نکته توجه شود که عرض پی کنده‌شده به‌گونه‌ای باشد که در مرحله بتن ریزی فونداسیون، پوشش بتنی آرماتورها به‌خوبی تأمین شود. همچنین به‌منظور عملکرد بهتر آرماتور و بتن به‌عنوان یک کامپوزیت و انتقال مناسب تنش بین آنها، فاصله آرماتورهای فونداسیون مطابق ضوابط آیین نامه بوده تا بتن فضای بین میلگردهای شناژ را به‌صورت کامل پر کند.

 

اشکالات اجرایی سازه بتنی

شکل 2 عدم رعایت پوشش بتنی در شناژ

3.1. رعایت نکردن همپوشانی (اورلپ) کافی در شبکه میلگرد گذاری فونداسیون

میلگردهای استاندارد ایران معمولاً ۱۲ متر میباشد؛ لذا اگر طول دهانه ای بیش از ۱۲ متر باشد، باید از ۲ یا چند میلگرد برای آن استفاده کرد؛ که این میلگردها باید همپوشانی داشته باشند. انجام صحیح همپوشانی آرماتورهای طولی سبب انتقال مناسب تنش ها بین آنها از طریق بتن بین میلگردها میشود؛ بنابراین عدم رعایت همپوشانی باعث اختلال در انتقال تنش به آرماتورهای طولی بعدی میشود.

 

رعایت نکردن همپوشانی در شبکه میلگرد گذاری فونداسیون

شکل 3 رعایت نکردن اورلپ

 

اجرای صحیح اورلپ در شبکه میلگردگذاری فونداسیون

شکل 4 اجرای صحیح اورلپ

2. اشکالات اجرایی چشمه اتصال تیر به ستون

محل اتصال تیر به ستون را چشمه اتصال می نامند؛ چشمه اتصال در رفتار لرزه ای سازه تاثیر مستقیمی دارد. بنابراین اجرای این ناحیه از سازه دارای بالایی است با این حال در چشمه اتصال تیر به ستون نیز معمولاً اشکالات اجرایی زیر دیده میشود:

1.2. نداشتن قلاب ۹۰ درجه آرماتورهای سراسری تیر داخل ستون‌های انتهایی

در خصوص چشمه اتصال در ستون های پیرامونی ساختمان های بتنی مسئله نداشتن قلاب ۹۰ درجه آرماتورهای سراسری تیر داخل ستون‌های انتهایی بعضاً مشاهده می‌شود. عدم تأمین خم انتهایی لازم برای آرماتورهای طولی تیرها باعث کاهش مقاومت خمشی در بر تکیه گاه ها میشود. همانطور که میدانیم بیشترین تلاش ها (لنگر خمشی و نیروی برشی) در بر تکیه گاه ها اتفاق افتاده و عدم تأمین طول مهاری باخم انتهایی، باعث عدم عملکرد مناسب آرماتورهای طولی خمشی در تحمل لنگرهای وارده میشود. درنتیجه امکان خرابی در این ناحیه قبل از رسیدن به حداکثر مقاومت خمشی تیر وجود دارد.

 

اشکالات اجرایی چشمه اتصال تیر به ستون

شکل 5 نداشتن قلاب 90 درجه

2.2. رد کردن آرماتور سراسری تیرها خارج از آرماتورهای ستون‌ها

رد کردن آرماتور سراسری تیرها خارج از آرماتورهای ستون‌ها اشکال اجرایی متداولی است که بعضاً مشاهده می‌شود. در این حالت، این آرماتورهای طولی که در خارج از هسته ستون بوده و تنها توسط بتن پوششی که هیچگونه عملکرد سازه ای ندارد، مهار میشود. در صورت ریختن بتن پوششی حین وقوع زلزله، این آرماتورهای هیچگونه عملکرد سازه ای نخواهند داشت و علاوه ب رفتار نامناسب تیر، نیروهای وارد بر تیر به‌خوبی به ستون منتقل نخواهد شد. برای جلوگیری از این مشکل، در مرحله طراحی سازه بایستی ابعاد ستون و عرض تیرها به گونه ای در نظر گرفته شود که چنین ایرادی در اجرا رخ ندهد.

 

اشکالات اجرایی ساختمان های بتنی

شکل 6 رد کردن آرماتور سراسری تیرها خارج از آرماتورهای ستون‌ها

3.2. شکست اتصال تیر-ستون در سازه بتنی

علت این شکست کمبود محصورشدگی بتن در محل اتصال است؛ و چاره آن، تأمین آرماتور عرضی (خاموت) در محل اتصال میباشد. در ناحیه چشمه اتصال تیر و ستون، در حین زلزله نیروهای برشی بزرگی به این ناحیه وارد میشود که برای تأمین مقاومت برشی کافی و محصورشدگی مناسب بتن هسته ستون، آرماتورهای طولی ستون و قلاب انتهایی آرماتورهای طولی تیر، توصیه میشود تنگ هایی با فواصل مناسب در این ناحیه اجرا شود. در شکل زیر مشاهده می-شود که به علت کمبود آرماتورهای عرضی در چشمه اتصال شاهد شکست برشی و بیرون زدن قلاب انتهایی آرماتورهای تیر هستیم.

 

شکست اتصال تیر ستون

شکل 7 شکست اتصال تیرستون

 

عدم وجود تنگ‌های کافی و مناسب تیر یا ستون در ناحیه بر اتصال، منجر به گسیختگی برشی اتصال می‌گردد.

 

گسیختگی برشی در اتصالات بتنی

شکل 8 گسیختگی برشی در اتصالات بتنی

 

در اتصال میانی که میلگردهای طولی تیر با میلگردهای طولی ستون و یا تنگ‌های مناسب دورگیری نشده باشند، میلگردهای طولی تیر نیز کمانش خواهند نمود.

 

کمانش آرماتور طولی تیر بتنی

شکل 9 کمانش آرماتور طولی تیر بتنی

4.2. عدم اجرای مناسب قالب‌بندی در محل اتصال تیر به ستون و بتن‌ریزی ناقص

دربند قبل در مورد اهمیت چشمه اتصال توضیحاتی داده شد. چشمه اتصال، محل اتصال تیر به ستون است و برش و لنگر خمشی تحمل شده توسط تیرها در این محل به ستون منتقل میشود. تا به‌این‌ترتیب این تلاش ها به فونداسیون انتقال یابد؛ بنابراین میتوان به اهمیت عملکرد چشمه اتصال پی برد؛ بنابراین هرگونه نقص در اجرای این ناحیه در عملکرد لرزه ای کل سازه تأثیر منفی خواهد داشت.

عدم قالب بندی مناسب در ناحیه چشمه اتصال سبب اختلال درروند بتن ریزی و درنتیجه عدم رفتار سازه در این محل اتصال تیر به ستون به صورت بتن مسلح میشود. همچنین ممکن است بتن پوششی آرماتورها به خوبی تأمین نشده و علاوه بر زنگ زدگی آرماتورها، باعث کاهش مقاومت برشی و خمشی تیرها در بر تکیه گاه ها شود. در شکل زیر نمونه این اشکال را مشاهده میکنید:

 

عدم اجرای مناسب قالب‌بندی

شکل 10 عدم اجرای مناسب قالب‌بندی و بتن‌ریزی

3. اشکالات اجرایی ستون‌ها و تیرها

در اجرای تیر و ستون ها نیز ممکن است اشکالاتی دیده شود؛ که در ادامه اشکالات اجرایی رایج در تیرها و ستون ها بیان‌شده است:

1.3. ناشاقولی ستون ها

به‌طورکلی رفتار سازه ها به‌صورت خطی فرض شده و ناشاقولی ستون رفتار سازه را به سمت غیرخطی شدن سوق میدهد. به‌طورمعمول این اتفاق در اتصال ستون به ستون دیده میشود؛ زیرا در این نقاط به دلیل ایجاد لنگر مضاعف، در محل اتصال که مقدارش از لنگر مقاوم بیشتر است، ناپایداری ستون ها را در پی دارد.

 

نکات اجرایی ستون های بتنی

شکل 11 ناشاقولی ستون

❓ چه راه‌حلی برای کاهش ناشاقولی ستون وجود دارد؟

چنانچه میزان ناشاقولی ستون کم باشد، به‌وسیله آچار با جک میتوان ستون را شاقول کرد؛ و درصورتی‌که میزان ناشاقولی ستون زیاد باشد، باید از دستگاهی به نام تیفور جهت کاهش ناشاقولی استفاده کرد.

 

دستگاه تیفور

شکل 12 دستگاه تیفور

 

2.3. غیر هم‌محور و غیر عمود بودن اعضای سازه ای

غیر هم‌محور بودن اعضای سازه ای مشکلاتی را در سازه ایجاد میکند؛ ازجمله این مشکلات این است که بار به‌درستی به فونداسیون منتقل نشده و در هنگام زلزله بسیاری از خرابی ها ناشی از غیر هم‌محور بودن و غیر عمود بودن اعضای سازه ای است. این مشکل هم در ستون و هم در پلان دیده میشود؛ که برای جلوگیری از این مشکل باید تیر و ستون در گره ها هم محور باشند.

همراستا نبودن تیرها در اسکلت سازه، سبب بروز پدیده ستون ها شده که احتمال شکست برشی در ستون ها را به‌شدت افزایش میدهد. توصیه اکید میشود از اجرای چنین طرح های خودداری شود.

 

مجموعه تصاویر اشکالات اجرایی ساختمان

شکل 13 نمونه‌هایی از غیر هم‌محور بودن اعضای سازه‌ای

 

غیر هم‌محور بودن اعضای سازه‌ای (اشکالات اجرایی سازه بتنی)

شکل 14 غیر هم‌محور بودن اعضای سازه‌ای

 

غیر هم‌محور بودن ستون‌های بتنی

شکل 15 غیر هم‌محور بودن ستون‌ها

 

3.3. پدیده ستون کوتاه

هنگامی‌که طول ستون ها کم و مقاطع آنها بزرگ باشد، پدیده ستون کوتاه رخ میدهد. در هنگام زلزله ستون های کوتاه و بلند به یک اندازه جابه‌جا میشوند؛ درحالی‌که سختی یکسانی ندارند. با توجه به اینکه نیروهای جانبی با توجه به میزان سختی اعضای مقاوم، بین آنها توزیع میشود، ستون های کوتاه سهم بیشتری از نیروهای جانبی را به علت سختی بالا، به خود اختصاص خواهد داد. همین امر سبب ایجاد خرابی (شکست برشی) در ستون های کوتاه در هنگام زلزله خواهد شد. همچنین این پدیده می‌تواند باعث نامنظمی شدید در توزیع نیرو در ستون‌های طبقه و همچنین ممکن است منجر به پیچش شود.

 

خرابی ناشی از پدیده ستون کوتاه

شکل 16 خرابی ناشی از پدیده ستون کوتاه

 

4.3. عدم رعایت کاور بتن در تیر و ستون

کاور بتن جهت جلوگیری از خوردگی و فرسایش میلگردها به کار میرود؛ و عدم رعایت پوشش بتنی بر روی آرماتورها در تیر و ستون از اشکالات اجرایی سازه بتنی می باشد. جدول زیر از مبحث نهم ویرایش ۹۹ میزان مناسب پوشش بتن را بیان کرده است:

 

عدم رعایت کاور مناسب برای ستون

شکل 17 عدم رعایت کاور مناسب برای ستون

 

❓ آیا برای اصلاح مشکل تصویر بالا راه‌حلی وجود دارد؟

در چنین مواردی برای اصلاح اشتباه انجام‌شده و تأمین کاور در اصل کار زیادی نمیتوان انجام داد، ولی شاید بتوان طرفی را که کاور کمتری دارد را دوباره قالب‌بندی کرده و با فیلر یا بتن پر کرد.

5.3. عدم رعایت ضابطه تیر ضعیف-ستون قوی

درصورتی‌که یک تیر خراب شود، در المان های مجاور باز توزیع نیروها رخ‌داده و سازه میتواند پایدار بماند؛ اما در مورد ستون چنین نیست؛ زیرا خرابی یک ستون میتواند باعث فروپاشی کل سازه شود.

در زلزله‌های شدید نیز ستون‌ها نباید آسیبی ببینند و مفصل‌های خمیری خمشی وبرشی باید به تیرها و یا بادبندها منتقل شوند بدین منظور به هنگام مقاوم‌سازی، همواره تیر مقاوم‌سازی شده نباید قوی‌تر از ستون متصل به آن باشد.

 

نکات اجرایی ستون های بتنی

شکل 18 خرابی ناشی از عدم رعایت ضابطه تیرضعیف-ستون قوی

 

6.3. تغییر و افزایش ابعاد ستون ها و تیرها

افزایش و تغییر ابعاد ستون میتواند، سبب افزایش سختی و درنتیجه افزایش بار جانبی وارده به آن ستون شود؛ همچنین افزون بر غیراقتصادی شدن، باعث خرابی و بحرانی شدن اعضا میشود.

افزایش ابعاد تیر نیز علاوه بر مشکلات گفته‌شده، میتواند باعث ایجاد مشکل تیر قوی-ستون ضعیف شود؛ که درنتیجه آن، در هنگام ایجاد بحران مفصل پلاستیک به‌جای تیر در ستون ها رخ‌داده که بسیار خطرناک است.

 

افزایش ابعاد ستون‌ها و تغییر شکل ستون از مقطع دایروی به مربعی

شکل 19 افزایش ابعاد ستون‌ها و تغییر شکل ستون از مقطع دایروی به مربعی

 

تغییر و افزایش ابعاد ستون ها و تیرها

شکل 20 ستون بزرگ روی ستون کوچک

 

در طراحی و اجرای یک سازه باید توجه داشت که ابعاد مقطع ستون های طبقات پایین باید بزرگ‌تر از ابعاد ستون های طبقات بالاتر باشد چراکه طبقات پایینتر بار بیشتری را متحمل میشوند؛ که تصویر بالا کاملاً اشتباه اجراشده است.

7.3. شکست برشی در تیرها و ستون ها

بدترین نوع شکست، شکست برشی بوده که به‌صورت ترد و ناگهانی اتفاق میافتد. این نوع شکست در زلزله های اخیر بسیار معمول بوده و به‌صورت ترک-های ضربدری و مورب دیده میشوند. این پدیده در ضعیف ترین قسمت ستون و در ستون های دارای نسبت لاغری متوسط تا کوچک اتفاق می افتد؛ و همچنین تیرهای کوتاه با جزییات آرماتوربندی قدیمی در برابر شکست برشی آسیب‌پذیرتر هستند.

دلایل شکست برشی در اعضای بتنی عبارت‌اند از:

• کافی نبودن خاموت ها یا دورپیج ها وعدم رعایت فاصله بین آن‌ها
• کوتاه بودن ستون‌ها
• کمتر بودن ظرفیت برشی اولیه مقطع از نیروی برشی وارد بر آن در هنگام زلزله (کاهش ظرفیت برشی مقطع در هنگام زلزله)

 

شکست برشی ستون

شکل 21 شکست برشی ستون

 

شکست برشی ستون

شکل 22 شکست برشی ستون و تخریب طبقه اول

 

شکست برشی ستون در اثر فاصله زیاد خاموت ها

شکل 23 شکست برشی ستون در اثر فاصله زیاد خاموت ها

 

خاموت ها اهمیت فوق‌العاده‌ای در جلوگیری از شکست برشی دارند، لذا فاصله خاموت‌ها و نحوه اجرای صحیح آن در تیر و ستون باید رعایت گردد. خاموت های ستون علاوه بر تحمل نیروی برشی، هسته بتنی را محصور کرده و مقاومت بتن را افزایش می‌دهد. همچنین از کمانش میلگردهای طولی ستون جلوگیری می‌کند.

 

شکست برشی تیر

شکل 24 شکست برشی تیر

 

4. اشکالات اجرایی پله بتنی

اجرای صحیح پله بتنی کار دشواری می­باشد؛ درنتیجه باید با به ره­گیری از مهارت مهندسی به‌طور صحیح اجرا شده و فاقد هرگونه اشکالات اجرایی باشد؛ در ادامه اشکالات اجرایی معمول در ساخت پله بتنی را بیان می­کنیم:

1.4. چسباندن دیوارک بتنی به ستون

در برخی از پروژه ها دیده میشود که دیوارک بتنی راه‌پله را کاملاً به ستون بتنی میچسبانند؛ که در این صورت قسمت آزاد ستون، ستون کوتاه به‌حساب آمده و دچار شکست برشی میشود. برای جلوگیری از این اشکال اجرایی باید فاصله حداقل ۵ سانتیمتری بین دیوارک بتنی و ستون در نظر گرفته شود.

 

چسباندن دیوارک بتنی به ستون

شکل 25 چسباندن دیوارک بتنی به ستون

 

2.4. عدم توجه به سرگیر بودن یا شانه گیربودن تیرهای بتنی در پلان‌های معماری و برش‌ها

در بعضی مواقع عرض تیرهای چشمه راه پله به گونه ای است که از دیوار بیرون زده و در هنگام تردد ساکنین مزاحمت ایجاد کند. در این حالت به اصطلاح تیر مورد نظر شانه گیر است. در شکل زیر به علت شانه گیر بودن تیر کناری راه‌پله ناگزیر شدند که این تیر را تخریب کنند، ولی اگر از اول در نقشه‌ها دقت می‌شد این مشکل پیش نمی‌آمد.

 

نواقص اجرایی ساختمان

شکل 26 ساختمان بتن‌آرمه- مرند – اول بلوار 29 متری جانبازان

 

تیر اجراشده در کنار راه‌پله به علت اینکه راه‌پله سرگیر نشود با عرض کم اجراشده که این عمل ازنظر اجرائی و محاسباتی اشتباه می‌باشد.

 

مشکلات اجرایی ساختمان های بتنی

شکل 27 عرض کم تیر اجرا شده در کنار راه‌پله

 

راه‌حل این است که در نقشه‌های معماری عرض راه‌پله را بیشتر گرفته تا عرض تیر بتنی عرض مفید پله‌ها را کاهش ندهد.
یک‌راه دیگر طراحی تیر کنار راه‌پله با عرض کم مثلاً 30 سانتی‌متر ‌باشد ولی در این حالت در حین وقوع زلزله، هم‌شکل پذیری تیر کاهش‌یافته و هم محبوس شدگی بتن دچار مشکل خواهد شد. پس توصیه ما بر این است که تا حد امکان عرض راه‌پله افزایش داده شود.

3.4. عدم اجرای صحیح رمپ پله

در بسیاری از سازه‌های بتنی رمپ پله به‌درستی اجرا نمیشود. اصولاً جهت حفظ یکپارچگی راه‌پله و حفظ ایمنی کارگران و مهندسان، باید گام های پله به‌صورت همزمان با دال بتنی رمپ با بتن اجرا شوند.

 

اجرای صحیح رمپ پله

شکل 28 اجرای صحیح رمپ پله

 

4.4. عدم اجرای ریشه پله

گاهی اوقات مشاهده میشود که به دلیل سهل‌انگاری ریشه پله اجرانشده و رمپ پله روی خاک می نشیند؛ که هیچ اتصالی با پی ندارد. در این صورت رطوبت به خاک زیر رمپ نفوذ کرده و موجب نشست و شکسته شدن رمپ میشود.

5. برش پانچ

یکی از مهمترین دغدغه های مهندسین پدیده برش پانچ میباشد. برش پانچ معمولاً در اعضای سازه ای مثل دال ها و پی تحت برش دوطرفه و در اثر بارهای متمرکز اتفاق میافتد. به این صورت که وزن سقف قرارگرفته روی ستون ها باعث ایجاد تنش برشی دوطرفه (سوراخ کننده) در دال آنها میشود؛ تمرکز این تنش در یک مساحت کم، نیروی متمرکز بسیاری را در محل اتصال دال به ستون ایجاد میکند.

درصورتی‌که تدابیر لازم مانند استفاده از آرماتور برشی تقویتی در نظر گرفته نشده باشد، دال توسط ستون سوراخ شده و سقف بر سر ساکنین فرو می‌ریزد. به این پدیده برش پانچ میگویند. این پدیده در نقاط اتصال ستون به فونداسیون هم ممکن است رخ بدهد؛ بدین‌صورت که وزن سازه بر روی ستون ها باعث ایجاد نیروی متمرکز در یک قسمت کوچک از فونداسیون میشود.

 

ایجاد برش پانچ

شکل 29 ایجاد پدیده برش پانچ

 

6. اشکالات اجرایی در آرماتور گذاری

در این بخش اشکالاتی که ممکن است در آرماتوربندی قسمتهای مختلف سازه رخ دهد، اشاره میشود. در صورت وقوع این اشکالات بایستی قبل بتن ریزی برطرف شده و سپس بتن ریزی صورت گیرد.

1.یکی از اشکالات اجرایی مهم که در سازه‌های بتنی دیده میشود، عدم وجود خاموت با قلاب ۱۳۵ درجه می باشد؛ که معمولاً پیمانکاران جهت راحتی کار استفاده از آن را نادیده میگیرند. درصورتی‌که این خاموت ها در تیر و ستون خصوصاً نواحی ویژه تیر و ستون نقش مهمی در محبوس شدگی بتن و جلوگیری از باز شدن تنگ ها و خاموت و درنتیجه جلوگیری از کمانش آرماتورهای طولی فشاری دارند.

 

اشکالات اجرایی آرماتوربندی

شکل 30 اجرای اشتباه قلاب باخم 90 درجه به‌جای قلاب باخم 135

 

2. طول ناکافی آرماتورهای انتظار ستون‌ها در تراز طبقات و وصله کردن تمامی آرماتورها در یک ناحیه از ستون از اشکالات دیگر اجرایی برخی ساختمان های بتن‌آرمه می‌باشد. طول کوتاه آرماتورهای انتظار سبب کاهش طول وصله آرماتورهای طولی ستون طبقه بالا شده و تنش های ستون های طبقه بالا به طریق مناسب به ستون های طبقه پایین منتقل نمیشود. این اختلال خصوصاً در انتقال لنگرهای خمشی پای ستون ناشی از بارهای جانبی، خود را نشان خواهد داد.

 

اشکالات اجرایی ساختمان

شکل 31 طول ناکافی آرماتورهای انتظار ستون‌ها

 

3. یکی دیگر از اشکالات اجرایی آرماتوربندی، عدم رعایت محل صحیح وصله آرماتورهای طولی تیرها میباشد؛ که معمولاً آرماتوربند به‌منظور پرت نشدن آرماتورها، محل صحیح وصله آرماتورها را رعایت نمیکند. همچنین باید دقت شود که در محل وصله، خاموتگذاری باید متراکم باشد.

4. از دیگر اشکالات اجرایی سازههای بتنی عدم خم کردن آرماتورهای طولی در تراز بام میباشد. برای مهار آرماتورهای طولی ستون ها در تراز بام باید مطابق یکی از شکل های زیر عمل کرد:

 

روش‌های مهار آرماتورهای طولی ستون‌

شکل 32 انواع روش‌های مهار آرماتورهای طولی ستون‌ها در تراز بام

 

5. در شکل زیر اصل شطرنجی بستن سنجاقی ها جهت جلوگیری از کمانش کلیه میلگردهای طولی رعایت نشده و آرماتورهای عرضی دیوار برشی به‌ اشتباه بر میلگردهای طولی محاط شده‌اند؛ که درست نیست.

 

عدم رعایت اصل شطرنجی بستن سنجاق‌ها

شکل 33 عدم رعایت اصل شطرنجی بستن سنجاق‌ها

 

6. یکی از مشکلاتی که در ساختمان‌های بتنی بسیار مشاهده میشود، نمایان شدن آرماتور در ستون‌های بتنی میباشد؛ که می‌توان با اسپیسر که بین میلگرد و قالب قرار می‌گیرد. استفاده از اسپیسر باعث عدم چسبیدن میلگرد به قالب شده و پوشش روی بتن میلگرد به‌درستی انجام شود.

 

استفاده از اسپیسر بین میلگرد و قالب

شکل 34 استفاده از اسپیسر بین میلگرد و قالب

 

7. اشکالات اجرایی در سقف بتنی

سقف را میتوان از قسمتهای مهم یک سازه به شمار آورد؛ زیرا باید وزن متناسبی داشته و بتواند نیروهای وارده را تحمل کند؛ درنتیجه باید مقاوم بوده و فاقد اشکالات اجرایی باشد. در ادامه اشکالات اجرایی مربوط به سقف بتنی را نام بردیم:

1.7. عدم اجرای صحیح آرماتور حرارتی

گاهی اوقات دیده میشود که آرماتور حرارتی در یونولیت فرورفته و یا چسبیده به بلوک اجرا میشود؛ که در این حالت کارایی خود را ازدست‌داده و باعث ایجاد ترک‌خوردگی سقف ناشی از حرارت و جمع شدگی میباشد. اطراف آرماتورهای حرارتی بایستی با بتن سقف دربر گرفته شود.

 

اشکالات اجرایی سقف بتنی

شکل 35 چسبیدن آرماتور حرارتی به بلوک

 

2.7. استفاده از بلوک با نوع و ابعاد غیراستاندارد

به علت استفاده از بلوک بی‌کیفیت یا با طول کم باعث میشود که بتن به داخل بلوکها نفوذ کرده و وزن سقف زیاد شود.

استفاده از بلوک با طول کمتر از ۳۰ سانتی‌متر، امکان شکسته شدن بلوک را در پی دارد.

استفاده از نوع معمولی پلی استایرن منبسط شده، در ساختمان ازنظر ایمنی در مقابل آتش غیرقابل‌قبول است و باید از نوع کندسوز آن استفاده شود.

 

استفاده از بلوک با نوع و ابعاد غیراستاندارد

 

3.7. تخریب بتن پاشنه

به علت ضعف در جابه‌جایی و حمل‌ونقل تیرچه در سقف، امکان شکسته شدن و انهدام بخش هایی از بتن پاشنه وجود دارد. همچنین در مرحله انتقال تیرچه-ها از کارگاه به محل احداث ساختمان باید تدابیری اندیشیده شود تا از حرکت و برخورد تیرچه ها با یکدیگر و وسیله حمل آن، جلوگیری به عمل آید.

 

تخریب بتن پاشنه

شکل 36 تخریب بتن پاشنه

 

4.7. فاصله افتادن در بتن‌ریزی سقف

بتن‌ریزی سقف باید به‌صورت یکپارچه انجام‌شده و نباید بین بتن‌ریزی آن فاصله ایجاد شود. ایجاد فاصله زمانی بین بتن ریزی اعضای سازه ای ساختمان های بتنی باعث ایجاد اتصال سرد شده که باعث کاهش مقاومت فشاری بتن در محل اتصال دو بتن ریزی شده و احتمال بروز ترک در این ناحیه را افزایش می-دهد.

 

فاصله افتادن در بتن‌ریزی سقف

شکل 37 نتیجه فاصله افتادن در بتن‌ریزی

 

5.7. راه رفتن غیراصولی بر تیرچه ها

این‌گونه راه رفتن (شکل ۳۵) بر روی تیرچه ها بسیار اشتباه و خطرناک است. روش صحیح راه رفتن بر تیرچه ها آن است که پس از اجرای شمع بندی تیرچه‌ها و قرار دادن تخته بر روی آنها، به‌صورت تدریجی بر روی آن راه رفت تا بار ناشی از آن، بین تیرچه ها تقسیم‌شده و از شکستن آنها جلوگیری شود.

 

نواقص اجرایی ساختمان های بتنی

شکل 38 راه رفتن غیراصولی بر تیرچه‌ها

 

6.7. ساخت غیراصولی تیرچه ها

تیرچه ها در کارگاه ها تولید شده و به محل اجرای ساختمان منتقل میشود. هنگام تحویل گرفتن تیرچه ها بایستی دقت شود که این تیرچه ها با کیفیت قابل-قبول ساخته شده باشد. در تولید تیرچه های کرومیت، کیفیت جوش، فواصل جوش، اورلپ زیگزاک‌ها و رعایت گام زیکزاک ها بسیار مهم بوده و باید اصولی اجرا شود.

 

 اجرای نا مناسب زیگزاک تیرچه ها (اشکالات اجرایی سازه بتنی)

شکل 39 عدم اجرای مناسب زیگزاک تیرچه ها

 

7.7. افزایش ضخامت دال در سقف های تیرچه‌بلوک

ضخامت معمول ذال بتنی روی تیرچه ها در سقف های تیرچه و بلوک 5 سانتیمتر است. این دال بتنی علاوه برافزایش مقاومت خمشی سقف، باعث یکپارچگی تیرچه ها شده و عملکرد صلب دیافراگم را ممکن میسازد. افزایش ضخامت دال ها باعث افزایش بار مرده ساختمان شده و بار بیش‌ازحدی به تیرچه ها وارد میشود؛ که ترک‌خوردگی سقف را در پی خواهد داشت.

8. پدیده طبقه نرم

ساختمان با طبقات نرم به ساختمان هایی گفته میشود که طبقات پایین آنها از سختی کمتری برخوردار باشد. مثلاً در طبقات پایین برای داشتن فضای کافی جهت پارکینگ خودروها یا برای ایجاد کاربری تجاری، تعداد دهانه آزاد زیاد است. به همین دلیل این طبقات در مقابل نیروهای جانبی آسیبپذیر هستند.

مطابق آیین‌نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله (استاندارد ۲۸۰۰ ویرایش چهارم)، طبقه‌ای که سختی جانبی آن کمتر از ۷۰ درصد سختی جانبی طبقه روی خود و یا کمتر از ۸۰ درصد متوسط سختی سه‌طبقه روی خود باشد، “طبقه نرم” و همچنین طبقه‌ای که سختی جانبی آن کمتر از ۶۰ درصد سختی جانبی طبقه روی خود و یا کمتر از ۷۰ درصد متوسط سختی سه‌طبقه روی خود باشد، “طبقه خیلی نرم” نامیده می‌شود.

 

خرابی ناشی از ایجاد طبقه نرم

شکل 40 خرابی ناشی از ایجاد طبقه نرم

 

از دیگر عوامل ایجاد طبقه نرم، میتوان به وجود بازشوهای زیاد در طبقه، ارتفاع بیشتر یک طبقه نسبت به سایر طبقات و مقاوم نبودن المان های باربر جانبی در طبقه اشاره کرد.

9. تخریب ساختمان در اثر پیچش

یکی از موارد مهم و ضروریات اولیه طراحی سازه، رعایت تقارن در سازه و منطبق بودن مرکز سختی و مرکز جرم میباشد؛ چنانچه ساختمانی غیرمتقارن اجرا شود، در برابر نیروی زلزله آسیب های سختی می بیند. در برخی موارد میتوان این مشکل را اصلاح نمود بدین‌صورت که سختی قاب ها به نحوی متعادل شود که مرکز سختی و مرکز جرم بر هم منطبق شوند؛ که یکی از روش های انطباق مرکز جرم و مرکز سختی، افزودن دیوار برشی یا بادبند فلزی در محل های مناسب میباشد.

 

عوامل تخریب بتن

شکل 41 خرابی ناشی از پیچش سازه

10. اشکالات اجرایی دیوار برشی

مهمترین وظیفه دیوار برشی، کنترل بارهای جانبی وارده به ساختمان می باشد؛ درنتیجه با توجه به وظیفه و هدفی که دارند، از اهمیت بالایی برخوردارند؛ بنابراین دیوار برشی باید با تکیه‌بر مهارت مهندسی و بدون اشکال اجرا شود. در ادامه اشکالات اجرایی رایج در دیوار برشی را نام بردیم:

1.10. نبودن تیر تراز طبقه در دیوار برشی

برخی از مهندسین بر این باورند که تیر تراز طبقه دیوار برشی باید حذف شود؛ اما این تیر نقش collector را داشته و نباید حذف گردد. در مثال های csi سقف به‌صورت دال تخت بوده و به همراه قاب خمشی که فقط در پیرامون قرار دارد، میباشد. هنگامی‌که سقف به‌صورت دال است، تیرهای T شکل در محل اتصال دال به دیوار تشکیل میشوند؛ درنتیجه تیر را مدل نمیکنند. ولی در سقف تیرچه‌بلوک رایج در ایران، به دلایل زیر تیر باید مدل شود:
• جهت حفظ انسجام قاب های سازه ای وجود تیر درون دیوار برشی ضروری است. از طرفی رعایت طول مهاری آرماتورهای طولی تیرها در دیوار معمولاً قابل‌اجرا نیست؛ بنابراین چنانچه این تیر داخل دیوار برشی نباشد، آرماتورهای طولی تیرهایی که به دیوار متصل میشوند باید داخل قسمتهای ستون مانند دیوار خم ۹۰ درجه خورده و مهار شوند؛ اما قسمتهای انتهایی دیوار پر آرماتور و شلوغ بوده، با اضافه شدن این خم های ۹۰ درجه شلوغ‌تر نیز خواهد شد. لذا امتداد یافتن تیرها بهتر از قطع آن است.
• این تیر در دیوار برشی علاوه بر آن‌که نقش collector را داشته، در افزایش شکلپذیری دیوار و بهبود عملکرد میانقابی دیوار نقش مهمی را ایفا میکند.
• در بحث آنالیز سازه برای %۲۵ نیروهای زلزله مطابق استاندارد ۲۸۰۰ عدم وجود این تیر موجب انفصال در قاب و حصول نتایج غیرقابل‌قبول در طراحی سازه خواهد گردید.
• وجود تیر تراز طبقه در دیوار برشی در عمل برای انتقال بهتر نیروهای دیافراگم به دیوار نقش مهمی خواهد داشت.

2.10. ترک قطری در دیوار برشی

دیوارهای برشی به دلیل سختی جانبی بسیار بالایی که دارند در هنگام وقوع زلزله نیروی زیادی جذب میکند. در نتیجه خرابی درآنها اجتناب ناپذیر است. عملکرد مناسب و میزان خرابی در دیوارهای برشی ارتباط مستقیمی با جزئیات آرماتوربندی آن دارد. بنابراین در اجرای آرماتوربندی آن دقت لازم را به کار برد. در شکل زیر خردشدگی بتن بر اثر نیروهای شدید برشی و به دلیل مقاومت برشی کم دیوار ملاحظه میشود:

 

اشکالات اجرایی دیوار برشی

شکل 42 ترک قطری در دیوار برشی

 

11. عدم رعایت درز انقطاع

ساختمان هایی که در کنار هم قرار میگیرند و بین آنها درز انقطاع به‌درستی رعایت نشده باشد، به دلیل هم‌فاز نبودن ارتعاشات در حین زمین‌لرزه به یکدیگر ضربه می‌زنند که به آن تنه زدگی یا Pounding گفته می‌شود. درز انقطاع باید طبق بند زیر از آیین‌نامه استاندارد ۲۸۰۰ رعایت شود:

 

عدم رعایت درز انقطاع در سازه های بتنی

شکل 43 خرابی ناشی از عدم رعایت درز انقطاع

12. کرموشدگی بتن چیست؟

“کرمو یا شن نما شدن بتن” ظاهری کاملاً متفاوت با “عدم تراکم کافی بتن” دارد. متأسفانه اغلب مهندسین، تکنیسین‌ها و دست‌اندرکاران اجرای سازه‌های بتنی این دو عیب را یکسان می‌شمارند. این در حالی است که:

– در بتن کرمو یا شن نما شده، ذرات درشت‌دانه (شن) در کنار هم دیده می‌شود که فضای بین آن‌ها فاقد ملات و شیره کافی است.
– در یک بتن غیر متراکم ممکن است فضاها و حفرات کوچک و بزرگ قابل‌رؤیت (از چند دهم میلی‌متر تا چندین میلی‌متر) مشاهده گردد اما در بخش جامد، ذرات درشت و ریز و شیره بتن در کنار هم به‌صورت همگن دیده می‌شود.

1.12. دلایل کرمو شدن بتن

از عمده علل کرمو شدن بتن می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

– عدم ویبره صحیح
– پایین بودن کیفیت اختلاط بتن
– عدم درزبندی مناسب قالب که باعث فرار شیره‌ی بتن و تفکیک دانه‌بندی آن می‌شود.

 

عکس بتن کرمو

شکل 44 بتن کرمو

 

2.12. عواقب کرمو شدن بتن

1.کاهش شدید مقاومت فشاری، کششی، خمشی وبرشی بتن به حدی که ممکن است نتوان مقاومت بتن این بخش را اندازه‌گیری کرد و حتی گاه امکان تهیه مغزه نیز در این قسمت‌ها وجود ندارد.
2. کاهش شدید مدول ارتجاعی بتن که عملاً در طراحی سازه از اهمیت برخوردار است.
3. کاهش شدید پیوستگی بین بتن و میلگرد که به کاهش شدید ظرفیت باربری قطعه می‌انجامد و عملاً انتقال نیروها به‌درستی صورت نمی‌گیرد. درنتیجه روابط شناخته‌شده در طراحی سازه‌های بتن‌آرمه از اعتبار ساقط می‌شود.
4. افزایش شدید نفوذپذیری بتن در منطقه کرمو یا شن نما شده و نشت شدید آب به درون بتن و از بین رفتن آب‌بندی در سازه‌های نگه‌دارنده مایعات.
5. عدم امکان اندازه‌گیری جذب آب کوتاه‌مدت و بلندمدت به دلیل حفرات بزرگ.
6. نفوذ مواد زیان‌آور به درون بتن و آسیب‌رسانی به بتن (حمله سولفات‌ها و مواد اسیدی و …).
7. عدم دوام بتن در محیط‌های دارای چرخه‌های یخ‌بندان و آب‌شدگی.
8. شروع زودهنگام خوردگی میلگردها در اثر نفوذ سریع یون کلرید یا کربناتِ شدن بتن یا خمیر سیمان ناچیز ‌مجاور میلگردها و از بین رفتن لایه انفعالی (در صورت تشکیل شدن آن).
9. عدم تشکیل لایه انفعالی در میلگرد واقع در بخش شن نما شده و شروع خوردگی از ابتدای بتن‌ریزی یا ادامه دادن خوردگی میلگردهای زنگ‌زده.
10. افزایش آهنگ (شدت) خوردگی میلگردها در اثر کاهش شدید مقاومت الکتریکی بتن اطراف آن در منطقه پوشش میلگردها.
11. ایجاد منظره بد و نمای نامطلوب در سطح بتن.

3.12. ترمیم بتن کرمو

برای ترمیم بتن کرمو باید با مواد پرکننده ترمیمی پایه سیمانی پر شود و سپس ساییده شود تا سطحی صاف و صیقلی ایجاد شود. راهکار دیگر در ترمیم این است که قسمت کرمو برداشته‌شده و به‌صورت موضعی قالب‌بندی و بتن‌ریزی انجام گیرد که این راه نتیجه بهتری را به ثمر می‌رساند.

13. خرابی شیمیایی بتن

عوامل ایجاد خرابی شیمیایی در بتن، سه عامل حرارت، اکسیژن و رطوبت هستند؛ که مهمترین آنها اکسیژن و رطوبت هستند. خرابی های شیمیایی معمولاً به دسته های زیر تقسیم میشوند:

1.13. کربناتی شدن

این پدیده به علت از بین رفتن لایه محافظ میلگردها و قطعات فلزی جاگذاری شده در بتن، در اثر کاهش قلیاییت محیط خمیر سیمان شروع‌شده و در حضور اکسیژن و آب موجب زنگ زدن و خوردگی پیش‌رونده در فولادها میشود. زنگ زدن فولادها، طبله کردن، ترک خوردن و سرانجام خُرد شدن بتن روی آن‌ها را به همراه دارد. در جدول زیر از آیین‌نامه آبا ضوابط مخلوط بتن برای شرایط محیطی کربناتی گفته‌شده است:

 

ضوابط مخلوط بتن برای شرایط محیطی خوردگی ناشی از کربناته شدن

 

2.13. خوردگی کلروری

این پدیده به دلیل وجود یون کلرید در مجاورت آرماتورها و اقلام فلزی جاگذاری شده در اثر نفوذ آن از محیط مجاور و یا آلودگی مواد تشکیل‌دهنده بتن ایجاد میشود. خوردگی کلریدی با افزایش غلظت یون های کلرید و رسیدن به حد بحرانی میتواند آغاز شود و در صورت حضور رطوبت و اکسیژن ادامه یابد. سازوکار خرابی نیز مشابه خوردگی ناشی از کربناته شدن بتن است. به جداول زیر از آیین‌نامه آبا راجع به ضوابط طرح مخلوط بتن و حداکثر مجاز یونهای کلرید و مقادیر پوشش بتنی روی میلگردها توجه کنید:

 

ضوابط طرح مخلوط بتن برای شرایط محیطی در معرض یون های کلرید

 

جهت مشاهده راهنمای مشخصه نوع شرایط محیطی ) (XCS1,XCS2… به جدول ۶-۱ از آیین‌نامه آبا مراجعه کنید.

 

عوامل تخریب بتن (تخریب بتن ناشی از تهاجم کلرایدی)

شکل 45 تخریب بتن ناشی از تهاجم کلرایدی

 

خوردگی میلگردها

شکل 46 خوردگی میلگردها

3.13. تخریب سولفاتی

این پدیده به علت نفوذ یونهای سولفات موجود در آب یا خاک مجاور بتن و افزایش مقدار مواد منبسط شونده در آن ایجاد میشود. در ادامه این روند، به‌تدریج باعث فروپاشی سطح بتن و گسترش آن به سمت داخل میشود. وجود مقادیر بیش‌ازحد یون های سولفات در اجزای تشکیل‌دهنده بتن نیز ممکن است در شرایط خاص منجر به ایجاد این پدیده شود. به جدول زیر از آیین‌نامه آبا راجع به الزامات مخلوط بتن در برابر سولفاتی شدن توجه کنید:

 

الزامات مخلوط بتن در برابر یون های سولفاتی

 

4.13. واکنش قلیایی و کربناتی سنگ‌دانه‌ها

این پدیده در اثر واکنش قلیایی سیمان با کانی های واکنش زا در سنگ‌دانه‌ها ایجاد میشود و نتیجه آن ایجاد انبساط در حدفاصل خمیر سیمان و سنگ‌دانه‌ها میباشد. این پدیده در درازمدت ترک‌خوردگی‌هایی در درون بتن ایجاد مینماید و سرانجام موجب متلاشی شدن آن میشود.

 

عوامل ترک خوردگی بتن

شکل 47 ترک‌خوردگی ناشی از واکنش قلیایی

14. خرابی فیزیکی بتن

در این قسمت نیز انواع خرابی فیزیکی که ممکن است در سازه بتنی رخ دهد را نام بردیم:

1.14. رویارویی با چرخه های یخ زدن و آب شدن

این پدیده براثر چرخه های یخ زدن و آب شدن در سطح بتن و ایجاد ترک خوردگی در آن ظاهرشده و بهتدریج موجب انبساط پیشرونده و فروپاشی آن می-شود. این آسیب وقتی به‌صورت جدی بروز میکند که درجه اشباع منافذ بتن از ۸۰ درصد بیشتر باشد. یخ زدن بتن با درجه اشباع کمتر از ۸۰ درصد، در عمل تنش های مخرب چندانی را به وجود نمی آورد. درصورتی‌که نمک های یخ زدا در آب مجاور سطح بتن باشد، اثرات مخرب آن در یخبندان و آب شدن های پی‌درپی به‌مراتب بیشتر خواهد بود و پوسته‌پوسته شدن را در پی خواهد داشت. درصورتی‌که این نمک‌ها حاوی کلرید باشند، ممکن است همزمان خوردگی میلگردها را نیز به وجود آورند.

 

خرابی بتندر اثر یخ زدن و آب شدن

شکل 48 خرابی ناشی از یخ زدن و آب شدن

 

چرخه های یخ زدن و آب شدن در بتن می تواند منجر به ترک خوردگی و فروپاشی بتن شود. برای کاهش آسیب‌دیدگی ناشی از این پدیده باید الزامات عملکردی و تجویزی جدول ۶-۱۰ و جدول ۶-۱۱ رعایت شود:

 

الزامات بتن در رویارویی با چرخه های یخ زدن و آب شدن

 

2.14. سایش

این پدیده در اثر عبور وسایل نقلیه و یا حرکت آب حاوی ذرات ریز بر روی سطح بتن و یا وزش بادهای حاوی ذرات ریز ساینده شروع‌شده و سرانجام با جدا شدن ذرات از روی سطح بتن موجب خرابی آن میشود. به تنهایی که در معرض عوامل سایشی قرار میگیرند باید با انجام تمهیدات لازم، مقاومت موردنیاز را برای دوام در برابر آن را، دارا باشند.

 

عوامل تخریب شدن بتن (سایش بتن)

شکل 49 سایش بتن براثر رفت‌وآمد زیاد

 

کف های بتنی که در معرض عوامل سایشی قرار میگیرند به لحاظ میزان «آمد و شد» و وزن ماشین آلات مورد استفاده، به چهار طبقه تقسیم میشوند. این طبقه بندی همراه با بعضی الزامات اجرایی در مورد آن‌ها در جدول ۶-۱۲ ارائه‌شده است:

 

طبقه بندی انواع کف های بتنی در معرض سایش

 

الزامات مربوط به حداقل رده بتن و حداکثر میزان اسلامپ و نیز حداقل و حداکثر مواد سیمانی مصرفی در بتن های در معرض سایش در جدول ۶-۱۳ و جدول ۶-۱۴ آورده شده اند:

 

الزامات اسلامپ

 

3.14. خلأ زایی سطح بتن

پدیده حفره‌زایی یا خلأ زایی در اثر سرعت زیاد آب یا برخورد آب به موانع ایجاد میشود. قلوه‌کن شدن سطح بتن به دلیل ایجاد خلأ یا کاهش فشار ناشی از سرعت آب به وجود میآید؛ که نمیتوان سایش یا فرسایش را بدان اطلاق نمود. استفاده از بتن با مقاومت فشاری بالا و به کار بردن سنگ‌دانه‌هایی با قطر حداکثر ۲۰ میلی‌متر تا حدی بتن را در برابر خلأ زایی مقاوم میکند.

 

خرابی ناشی از خلأ زایی سطح بتن

شکل 50 خرابی ناشی از خلأ زایی

15. درز سرد در بتن

درز سرد یکی دیگر از اشکالات اجرایی سازه بتنی میباشد. اگر بین دو درز اجرایی متوالی در چندلایه و فاصله زمانی بتن‌ریزی اجراشده، به‌طوری‌ باشد که بتن گیرش خود را آغاز کرده باشد و نتوان ویبراتور را به لایه های زیرین فرو کرد، درز سرد در بتن ایجاد می شود. آثار این درز نامطلوب ضعف سازه، ناپیوسته شدن بتن، افزایش نفوذپذیری بتن، کاهش دوام خوردگی میلگردها میباشد.

 

مشکلات اجرایی سازه بتنی (ایجاد درز سرد)

شکل 51 ایجاد درز سرد

 

خرابی ناشی از ایجاد درز سرد

شکل 52 خرابی ناشی از ایجاد درز سرد

16. عدم نظافت قالب و پر کردن قالب با مصالح دیگر

قبل از انجام بتن‌ریزی باید قالب را از هرگونه مواد اضافی تمیز کرد. اگر قالب دارای مواد اضافی باشد یا با مصالح دیگری پر شود، اشکالات اجرایی موجود در تصاویر زیر به وجود می آید. در صورت تمیز نشدن محل بتن ریزی علاوه بر کاهش کیفیت بتن، چسبندگی مناسبی بین بتن و میلگردها صورت نمیگیرد.

 

خرابی ناشی از عدم نظافت قالب

شکل 53 خرابی ناشی از عدم نظافت قالب

 

 پر شدن کلاف عرضی با فوم پلی استایرن

شکل 54 پر شدن کلاف عرضی با فوم پلی استایرن

 

پر کردن داخل قالب ستون با آجر

شکل 55 پر کردن داخل قالب ستون با آجر

 

17. ساخت، حمل و ریختن غیراصولی بتن

در شکل زیر بتن به‌صورت دستی و بدون نظارت و بدون طرح اختلاط مناسب و دقیق و با دانه‌بندی اشتباه ساخته‌شده است.

 

ساخت غیراصولی بتن

شکل 56 ساخت غیراصولی بتن

 

در شکل زیر نیز دپوی نادرست مصالح که احتمال مخلوط شدن شن و ماسه‌ها با خاک وجود دارد، دیده میشود.

 

دپوی نادرست مصالح

شکل 57 دپوی نادرست مصالح

 

عدم رعایت طرح اختلاط مناسب در ساخت بتن مخصوصاً در ساخت دستی بتن با بتونیر ازجمله اشکالاتی است که بسیار مشاهده می‌شود.

 

عدم رعایت طرح اختلاط مناسب

شکل 58 عدم رعایت طرح اختلاط مناسب

 

18. تخریب سازه بتنی به علت اجرای تأسیسات

برخی از سازه های بتنی به علت اجرای نادرست تأسیسات دچار خرابی میشوند. اجرای تأسیسات به گونه ای که تخریب اعضای سازه ای را به همراه داشته باشد، باعث کاهش مقاومت سازه و درنتیجه رفتار نامناسب سازه حین زلزله امکان پذیر میکند. همچنین اجرای این تأسیسات در مجاورت اعضای باربر جانبی، امکان خرابی این تأسیسات در اثر ارتعاش سازه وجود دارد. بنابراین محل اجرای این تأسیسات به گونه ای انتخاب شود که علاوه بر رعایت اصول معماری، اختلالی در عملکرد سازه نداشته باشد.که برخی از این خرابی ها را در شکل های زیر میتوانید مشاهده کنید:

 

عبور لوله‌های تأسیسات از داخل تیر و ستون

شکل 59 عبور لوله‌های تأسیسات از داخل تیر و ستون

 

تخریب کاور ستون

شکل 60 تخریب کاور ستون برای قرار دادن لوله و قوطی برق

 

اجرای نادرست تأسیسات

شکل 61 اجرای نادرست تأسیسات

 

نتیجه‌گیری

اشکالات اجرایی سازه های بتنی که معمولاً در ساختمان ها مشاهده میشوند، بسیار زیاد و گسترده هستند؛ ما در این مقاله سعی کردیم رایج ترین این اشکالات را بیان کنیم. لازمه ساخت یک ساختمان بتنی بدون هیچ اشکالی، نظارت دقیق مهندسان می باشد؛ چنانچه اشکالات اجرایی در ساختمان بتنی ایجاد شود، حوادث ناگواری در هنگام زلزله به وجود می آید. به‌طورکلی عمده اشکالات اجرایی در سازه‌های بتنی، ناشی از عدم به‌کارگیری مصالح باکیفیت، عدم اجرای درست دیتایل های طراحی و عدم توجه به ضوابط لرزه ای می باشد.

منابع

1. آیین‌نامه بتن ایران (آبا)
2. مبحث نهم مقررات ملی ساختمان ویرایش ۹۹
3. استاندارد ۲۸۰۰ ویرایش ۹۲
4. جزوه بررسی اشکالات اجرایی ساختمان بتنی نوشته امیررضا حسینی

خرید لينک هاي دانلود

دانلود رایگان اعضای ویژه

دانلود رایگان این آموزش و ده ها آموزش تخصصی دیگر به ازای پرداخت فقط 80 هزار تومان (+ اطلاعات بیشتر)

خرید با اعتبار سایت به ازای پرداخت فقط 5 هزار تومان

دانلود و ذخیره فقط همین آموزش ( + عضو شوید و یا وارد شوید !)

دانلود سریع به ازای پرداخت فقط 5 هزار تومان

پیش از همه باخبر شوید!

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند: 37,298 نفر

تفاوت خبرنامه ایمیلی سبزسازه با سایر خبرنامه‌ها، نوآورانه و بروز بودن آن است. فقط تخفیف‌ها، جشنواره‌ها، تازه‌ترین‌های آموزشی و ... مورد علاقه شما را هر هفته به ایمیلتان ارسال می‌کنیم.

نگران نباشید، ما هم مثل شما از ایمیل‌های تبلیغاتی متنفریم و خاطر شما را نخواهیم آزرد!

تولید کنندگان آموزش
با ارسال چهارمین دیدگاه، به بهبود این محتوا کمک کنید.
نظرات کاربران
  1. علی صفریان

    سلام متندس جان قالب بندی کف با اجور گوشه های کار را پخ شده ابعاد پخط شده در نقشه ۶٠*۶٠است ابعادی ک در پخ اجرا میشود باید رو. چ متراژی باشد از آکس؟؟

    پاسخ دهید

  2. وحید دهواری

    درود
    از نکته سنجی و دقت شما و همکارانتان در جهت پیشبرد و ارتقای علم مهندسی و رساندن آن به جامعه، کمال تشکر و قدردانی را دارم.

    پاسخ دهید

  3. مهندس شکوه شیخ زاده (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام مهندس جان
    تشکر از شما
    موفق و تندرست باشید

    پاسخ دهید

فرصت فوق‌العاده افزایش درآمد 3 برابری با مدرسین حرفه‌ای و باتجربه 

 تا 50% تخفیف ویژه 
دریافت تخفیف >> 
close-image
question