صفحه اصلی  »  اجرای سازه  »  کرسی چینی چیست؟ نحوه اجرای کرسی چینی و ایزولاسیون ساختمان به همراه دیتیل جزئیات

کرسی چینی چیست؟ نحوه اجرای کرسی چینی و ایزولاسیون ساختمان به همراه دیتیل جزئیات

برخلاف تصور عموم مردم تمامی ساختمان ها با هر نوع اسکلتی نیاز به اجرای کرسی چینی دارند اما آیا علت اجرای کرسی چینی تنها انتقال بار سازه به فونداسیون است؟ آیا در صورت نبود کرسی، این عمل توسط دیوارهای اصلی سازه نیز می تواند با همان کیفیت انجام پذیرد؟ ارتفاع کرسی چینی چقدر است؟

در این مقاله جامع به تمامی سوالات شما در رابطه با اجرای کرسی چینی و ایزولاسیون (ایزوگام روی کرسی چینی)، نکات کرسی چینی روی فونداسیون در مقررات ملی ساختمان پاسخ خواهیم داد. همچنین چک لیست و دیتیل جزئیات (dwg) کرسی چینی را نیز می توانید در انتهای همین مقاله دانلود کنید.

⌛ آخرین به روز رسانی: 27 تیر 1403

📕 تغییرات به روز رسانی: آپدیت بر اساس فهرست بها 1403

 

دریافت رایگان 2 ایبوک کاربردی دفتر فنی 
نگران نباشید ایمیل هرز برایتان ارسال نمی کنیم. ایمیل شما نزد ما محفوظ است.
close-link

 

 

در این مقاله چه می‌آموزید؟

 

1. معرفی عملیات کرسی چینی و ایزولاسیون

برای آنکه بتوانیم با نحوه اجرای کرسی چینی و ایزولاسیون آشنا شویم، لازم است ابتدا به معرفی کرسی چینی، ایزولاسیون و دلایل انجام هر یک بپردازیم.

1.1. کرسی چینی چیست؟

کرسی چینی را می‌توان هم در سازه‌های با اسکلت بنایی و هم در سازه‌های با اسکلت بتنی یا فلزی مشاهده نمود. اما نقش مهم کرسی، دامنه کاربرد و همچنین جزئیات اجرایی دقیق‌تر آن در سازه‌های با اسکلت بنایی، نام کرسی چینی را به اسکلت بنایی گره‌زده است. همان‌طور که در مقدمه اشاره گردید، کرسی مجموعه چند رگ آجر چیده شده بین فونداسیون و دیوار اصلی سازه می‌باشد که به اجرای آن، کرسی چینی گفته می‌شود. کرسی چینی مطابق با نقشه سازه، زیر تمام دیوارها اجرا می‌گردد.

❓مهم‌ترین سؤالی که حول کرسی چینی وجود دارد این است که چرا دیوار اصلی سازه را مستقیماٌ بر روی فونداسیون یا همان کلاف افقی زیر سازه قرار نمی‌دهیم؟

برای پاسخ به سؤال فوق دو موضوع را می‌توان موردبحث قرار داد:

1- برای ساختمان‌سازی در مناطقی که دارای خاک نرم با مقاومت کمتر هستند، تنش‌های وارد بر خاک را باید تا حد تنش قابل‌تحمل خاک تقلیل داد. بدیهی است که برای تحقق این امر افزایش سطح تماس فونداسیون با خاک مرسوم‌ترین روش می‌باشد.

فرض بر آن است که بارهای وارده از طرف دیوار، با زاویه ۴۵ درجه به فونداسیون منتقل می‌شوند و در عمق آن پیشروی می‌کنند. نتیجه این امر آن است که برای کاهش تنش‌های وارد بر خاک افزایش سطح تماس فونداسیون با خاک به‌تنهایی کافی نیست؛ چراکه ممکن است به دلیل تمرکز بار دیوار در بخش‌هایی از فونداسیون، بار از طرف دیوار به تمام سطح فونداسیون منتقل نگردد و متعاقباً تمام سطح فونداسیون با خاک درگیر نشود. برای حل این مشکل می‌توان علاوه بر عرض فونداسیون، عمق آن را نیز افزایش داد؛ اما ازآنجایی‌که این افزایش عمق هزینه‌های زیادی به پروژه تحمیل می‌کند، عاقلانه‌تر آن است که سطح تماس دیوار با فونداسیون افزایش پیدا کند.

❓اما آیا افزایش سطح مقطع دیوار در تمام طول و ارتفاع آن کار توجیه‌پذیری است؟

اینجاست که پای کرسی به وسط می‌آید و با اجرای پلکانی، علاوه بر افزایش سطح انتقال بار به فونداسیون ازنظر اقتصادی نیز توجیه می‌گردد.

 

علت اجرای کرسی چینی چیست؟

شکل ۱ اجرای پلکانی کرسی و افزایش سطح انتقال بار به فونداسیون (چپ) نسبت به اجرای ساده (راست)

 

در شکل بالا، A1  و  A2 سطوحی هستند که به رنگ قرمز مشخص شده ­اند.

2- معمولاً ساختمان‌ها به‌گونه‌ای ساخته می‌شوند که تراز کف ساختمان از تراز معابر مجاور کمی بالاتر باشد، برای دستیابی به این هدف از کرسی چینی استفاده می‌شود.

❓اکنون می‌توان پرسید که علل اختلاف تراز اولیه زمین با معبر در چیست و اساساٌ چرا باید تراز کف ساختمان را به بالای تراز معبر رساند؟

از علل به وجود آمدن اختلاف تراز بین زمین و معبر می‌توان موارد زیر را برشمرد:

  1. پستی و بلندی طبیعی زمین‌های منطقه.
  2. زمین ساختگاه شیب‌دار باشد و برای دستیابی به تراز یکنواخت ملزم به خاک‌برداری باشیم.
  3. با توجه به تجربه ساخت‌وساز در منطقه و یا بر اثر فعالیت‌های انسانی پیشین و انتقال خاک یا نخاله‌های ساختمانی از محل ثانویه به محل پروژه ممکن است که خاک زمین ساختگاه دست‌ریز یا نرم ‌باشد، در این صورت برای رسیدن به زمین سفت و بکر نیازمند به خاک‌برداری هستیم.
دلایل بالاتر بردن تراز کف ساختمان از تراز معابر مجاور را نیز می‌توان به‌صورت زیر شرح داد:

• تأمین آسایش روانی و در امان بودن نسبی از خطرات طبیعی نظیر سیل و همچنین آب‌های جاری‌شده در سطح معابر مجاور.
• تراز ساختمان بالاتر در نظر گرفته می‌شود تا دیوارهای سازه در تماس با خاک اطراف و در معرض رطوبت قرار نگیرند.
• در مناطقی که سطح آب زیرزمینی بالایی دارند با بالاتر بردن تراز کف ساختمان از زمین‌های مجاور، از عدم نفوذ رطوبت زیر ساختمان به کف طبقه همکف اطمینان حاصل می‌کنیم.

 

جزئیات اجرای کرسی چینی

شکل ۲ اختلاف تراز روی کرسی با معبر مجاور ساختمان

 

2.1. معرفی ایزولاسیون و دلایل اجرای آن

عملیات ایزولاسیون هرگاه در مورد کرسی چینی به کار رود به معنای عایق‌بندی رطوبتی سطح فوقانی کرسی (تراز شروع دیوار اصلی) می‌باشد. از آنجایی‌که بخش عمده ارتفاع کرسی چینی پایین‌تر از معابر مجاور و در تماس مستقیم با خاک و یا سایر مصالح پرکننده می‌باشد و نیز به دلیل خاصیت موئینگی مصالح مصرفی در کرسی چینی نظیر آجر و ملات، برای جلوگیری از نفوذ رطوبت به اسکلت اصلی سازه که باعث خرابی فضای داخلی ساختمان و همچنین مرطوب شدن کف ساختمان می‌شود، سطح روی کرسی چینی را ایزوله می‌کنیم.

در گذشته نه‌چندان دور استفاده از قیرگونی چندلایه برای ایزولاسیون سطح کرسی فراگیری بیشتری داشت؛ اما در سال‌های اخیر این عمل به کمک ایزوگام که بافتی همگن‌تر و مطمئن‌تر و همچنین اجرای ساده و سریع‌تر را به دست می‌دهد، انجام می‌پذیرد. در زیر تصاویر کرسی چینی و ایزولاسیون را مشاهده می کنید:

 

ایزوگام روی کرسی چینی

شکل ۳ کرسی چینی و ایزولاسیون

 

کرسی چینی قبل از شروع ایزوگام

شکل ۴ کرسی پیش از شروع عملیات ایزولاسیون

 

2. ارائه جزئیات (دیتایل) کرسی چینی و ایزولاسیون

در این بخش به‌منظور درک بهتر و آشنایی شماتیک، جزئیات اجرایی کرسی‌چینی را بررسی کرده و دیتایل نهایی آن ارائه می‌گردد.

پیش از آنکه دیتایل اجرایی کرسی‌چینی بررسی شود، ذکر این نکته کارگشا خواهد بود که علی‌رغم وجود آیین‌نامه و ضوابط معین در خصوص پی‌سازی ساختمان با اسکلت بنایی، همچنان نمی­توانیم در ساخت و سازهای موجود در مناطق شهری و روستایی وحدت رویه در اجرای کرسی‌چینی را مشاهده کنیم.

در این نوشتار سعی بر آن است که انواع مختلف روش­ های اجرا، در دو بخش مجزا تحت عنوان روش آئین‌نامه‌ای (براساس ضوابط مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان) و روش تجربی (آنچه که از گذشته مرسوم بوده و همچنان در برخی مناطق در حال استفاده است) مورد بررسی قرار گیرد. امید است در پایان این نوشتار، تفاوت و امتیاز روش‌های مختلف نسبت به دیگری برای خواننده روشن شده باشد.

بررسی جزئیات اجرایی کرسی چینی مستلزم آشنایی با چند واژه و درک بهتر مفاهیم به­ کار برده شده در آئین‌نامه می‌باشد که در ادامه خواهند آمد:

پی

اصطلاح پی‌کنی و پی‌سازی به معنای آماده‌سازی بستر جهت اجرای اسکلت و دیوارچینی بوده که خود می‌تواند شامل شالوده، کرسی چینی و کلاف‌بندی افقی زیر دیوار باشد.

شالوده

براساس بند 8-5-5-2-1 مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان ویرایش سال 1398، شالوده قسمتی از پی‌سازی است که زیر پی بتنی و یا کلاف بتنی زیر دیوار اجرا می‌شود. در ساخت شالوده الزامات زیر باید رعایت شوند:

▪️ شالوده باید در یک تراز ساخته شود و هرگاه احداث شالوده، به هر دلیل، در یک تراز ممکن نباشد، هر بخش از شالوده باید به‌صورت افقی در یک تراز قرار گیرد.

▪️ ساخت شالوده شیب‌دار مجاز نیست. در زمین‌های شیب‌دار چنان‌چه ساخت شالوده ساختمان در یک تراز ممکن نباشد باید از شالوده پلکانی استفاده شود. به‌طوریکه قسمت‌های مختلف شالوده در جهت افقی حداقل 600 میلی‌متر هم‌پوشانی داشته و ارتفاع هر پله نباید بیش از 300 میلی‌متر باشد.

▪️ برای اجرای شالوده، پی‌کنی باید تا رسیدن به لایه خاک مقاوم انجام شود. همچنین عمق پی‌کنی نباید از 800 میلی‌متر کمتر باشد.

▪️ عمق شالوده نباید از 500 میلی‌متر کمتر باشد. همچنین عرض شالوده نباید از 1.5 برابر عرض کرسی چینی یا عرض دیوار (در صورت عدم وجود کرسی چینی) کمتر باشد.

▪️ در زمین‌های سنگی که پی‌کنی بدون استفاده از دستگاه‌های ضربه‌ای دشوار می‌باشد، اجرای شالوده الزامی نیست.

▪️ شالوده باید به یکی از روش‌های زیر اجرا شود:

الف-  شفته آهکی، با عیار 350 کیلوگرم آهک در مترمکعب.

ب- سنگ لاشه غوطه‌ای در بتن با عیار 250 کیلوگرم سیمان در مترمکعب.

پ- سنگ‌کاری با ملات ماسه-سیمان یا باتارد. (این مورد مرسوم‌تر است)

ت- بتن با عیار 250 کیلوگرم سیمان در مترمکعب

▪️ اجرای شالوده به‌صورت خشکه‌چینی با سنگ مجاز نمی‌باشد.

کرسی چینی

اگرچه پیش از این مفهوم کرسی‌چینی تشریح شده، اما مطابق بند 8-5-5-2-2 مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان، کرسی‌چینی قسمتی از پی‌سازی است که به منظور رسیدن به تراز موردنظر برای اجرای پی یا کلاف زیر دیوار انجام می‌شود. در کرسی‌چینی رعایت موارد زیر الزامی است:

1.عرض کرسی در تراز زیر دیوار باید حداقل 100 میلی­متر بیشتر از عرض دیوار باشد.

2.لازم است کرسی چینی با 20 میلی­متر ملات ماسه-سیمان با نسبت سیمان به ماسه یک به دو پوشانده شود.

الف- نصف ارتفاع کرسی

ب- مقادیر مندرج در جدول زیر برحسب تعداد طبقات و نوع ساختگاه.

 

 

3.عرض کرسی در تراز زیر دیوار باید حداقل 100 میلی­متر بیشتر از عرض دیوار باشد.

4.لازم است کرسی چینی با 20 میلی­متر ملات ماسه-سیمان با نسبت سیمان به ماسه یک به دو پوشانده شود.

5.لازم است کرسی‌چینی با استفاده از سنگ لاشه، آجر یا بلوک سیمانی توپر و ملات ماسه-سیمان، یا ماسه-سیمان-آهک اجرا شود.

6.در صورت استفاده از بلوک سیمانی حفره‌دار لازم است حفره‌ها از بتن یا ملات کاملاً پر شوند.

7.در زمین­ه ای مرطوب، در صورت استفاده از آجر در کرسی چینی، مصرف آجرهای ماسه آهکی یا رسی مرغوب (مهندسی) الزامی است.

8.در صورت نیاز می‌توان کرسی چینی را در مقطع به‌صورت پله‌ای (هرمی) و با رعایت ضوابط موجود در رابطه با حداقل عرض در تراز زیر و بالای کرسی، اجرا کرد.

کلاف

کلاف­بندی ساختمان جهت حفظ انسجام و پیوستگی اعضای اصلی ساختمان شامل دیوارها، کف ­ها و پی الزامی است. نکات مربوط به اجرای کلاف­بندی در بند 8-5-5-6 مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان مورد بحث قرار گرفته است.

اکنون می­توانیم روش‌های اجرای کرسی چینی را بررسی کنیم.

1.2. روش آیین نامه ای

اگر آنچه که آئین‌نامه درخصوص نحوه اجرای کرسی تشریح کرده را در کنار ساخت ‌و سازهای مناطق شهری تحت نظارت سازمان‌های مربوطه قرار دهیم، به دو حالت مختلف از اجرا به شرح زیر خواهیم رسید.

حالت اول:

اجرای به ­ترتیبِ شالوده، کرسی چینی، کلاف افقی زیر دیوار و در نهایت دیوار

 

شکل 5: دیتایل مقطع عرضی کرسی‌چینی آئین ­نامه ­ای – حالت اول

 

حالت دوم

ادغام شالوده و کرسی، اجرای کلاف و نهایتاً دیوار

 

شکل 6: دیتایل مقطع عرضی کرسی‌چینی آئین­ نامه­ ای – حالت دوم

 

در این حالت مطابق بند 8-5-5-2-4 مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان برای جلوگیری از نفوذ رطوبت، لازم است لایه عایق رطوبتی مناسب بر روی کلاف زیر دیوار و یا در تراز مناسب در درز بستر دیوار اجرا شود.

2.2. روش تجربی

تفاوت اصلی این روش با روش آئین‌نامه­ای در ترتیب و توالی اجرای بخش‌های مختلف پی سازه است. در این روش معمولاً ابتدا کلاف زیر دیوار، سپس کرسی چینی و پس از آن دیوار اجرا می­شود.

در اجرا به این روش نیز می­تواند حالات مختلفی اتفاق بیافتد، اما دو حالت پرتکرار را به شرح زیر بیان می­کنیم:

حالت اول:

خاک­برداری کل سطح تا رسیدن به زمین بکر و سفت و پس از آن اجرای به ترتیب یک رگ آجر به عرض 10 سانتی­متر بیشتر از عرض کلاف افقی برای تسطیح بستر، کلاف افقی، کرسی­چینی و دیوار

حالت دوم:

در این حالت مطابق با نقشه معماری فقط در محل دیوارهای اصلی سازه، شالوده حفر می­شود و کلاف افقی داخل شالوده اجرا می­گردد (بدون نیاز به قالب‌بندی اطراف کلاف و استفاده از نایلون برای جلوگیری از جذب شیره بتن توسط زمین). پس از آن اجرای کرسی و در نهایت عایق­کاری و دیوارچینی.

 

دتایل کرسی چینی

شکل 7: دیتایل نمای کرسی چینی تجربی

 

دیتایل کرسی چینی

شکل 8: دیتایل مقطع عرضی کرسی چینی به روش تجربی (اندازه‌گذاری کلاف افقی طبق مبحث هشتم و بخش ساختمان‌های محصور شده با کلاف انجام شده‌است)

 

چند نکته در مقایسه روش تجربی و آئین نامه ای

– اگر در ساخت و ساز از روش تجربی استفاده می کنیم، به این دلیل که دیوار بلافاصله بر روی کرسی اجرا شده و در برابر زلزله نیز عملکرد یکپارچه ای خواهند داشت رعایت این نکته بسیار حائز اهمیت است که طبق بند 8-5-4-2 مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان، در ساختمان با اسکلت بنایی ارتفاع طبقه (از روی کلاف زیر دیوار یا پی بتنی تا زیر سقف) نباید از 4 متر بیشتر شود. حال آن که در روش تجربی ارتفاع مؤثر برابر است با مجموع ارتفاع کرسی و دیوار اصلی، اما در روش آئین نامه ای این عدد برابر با ارتفاع دیوار اصلی ساختمان خواهد بود.

این نکته به ویژه در مناطقی که برای رسیدن به زمین بکر نیاز به خاک برداری زیادی داریم و متعاقباٌ ارتفاع کرسی افزایش خواهد یافت، خود عامل محدودکننده قوی در استفاده از روش تجربی می باشد.

– همانطور که در ابتدای مقاله اشاره گردید، یکی از اهداف اصلی اجرای کرسی، پخش بار سازه بر روی سطح وسیع تری از بستر می باشد. با توجه به آنچه تشریح شد در روش تجربی عملاٌ دست یابی به این مهم به سادگی، مگر تحت تدابیر خاص جهت افزایش عرض کلاف زیر کرسی، میسر نخواهد بود. بنابراین توصیه می‌گردد در مناطقی که خاک زیر بستر ضعیف است، انتخاب روش اجرا با دقت بیشتری انجام گیرد.

– در هر دو روش آیین نامه ای و تجربی، به دلایلی عملیات پرکاریِ کرسی پیش از اجرای دیوار اصلی سازه انجام می گیرد: 1- قبل از این که دیوارچینی انجام شود امکان عبور ماشین آلات فراهم بوده و کار با سرعت و سادگی بسیار بیشتری انجام می گردد. 2- با پرشدن کرسی سطحی یکنواخت و بلندتر ایجاد می شود که موجبات اجرای راحت تر دیوارچینی و دپو مصالح را فراهم می کند. از سوی دیگر هزینه های اجرای داربست و تأمین ایمنی را نیز کاهش می دهد. (شکل 18 را ببینید)

اما یک نکته بسیار مهم در تفاوت بین این دو روش اجرا وجود دارد؛ در روش تجربی  که کلاف افقی زیر کرسی اجرا می شود سازنده ناچار به بتن ریزی کلاف های قائم سازه تا ترازی برابر با تراز پرکاری می باشد، چرا که در غیر این صورت کلاف های قائم قطعاً با مصالح پرکاری پر خواهند شد و بعید است بتوان روشی ساده و قابل اتکا برای تخلیه و تمیزکاری این فضا یافت. اما در روش آئین نامه ای چون کلاف روی کرسی قرار دارد با چنین چالشی روبرو نخواهیم بود. پر واضح است که با اجرای دو تکه کلاف قائم و ایجاد درز اجرایی، خودمان تضعیف کلاف قائم در این مقطع را تضمین می کنیم. (به شکل 3 توجه شود.)

– ساختمان هایی که پیش از ساخت از مجرای قانونی مجوز و پروانه ساخت دریافت کرده و تحت نظارت سازمان های مربوطه طراحی شده و در مسیر اجرا قرار می گیرند، طبیعتاً دارای نقشه های مصوب بوده و این نقشه ها جزئیات اجرای تمام اجزای ساختمان از جمله پی و کرسی را در بر می گیرند. بنابراین اگر ما وظیفه نظارت بر ساختمان بنایی دارای نقشه مصوب را برعهده داریم، کافی   است جزئیات ارائه شده در نقشه ها را در دستور کار قرار دهیم.

– اگرچه در این مقاله روش های اجرای غیر آئین نامه ای تشریح شده، هدف اصلی رفع گره های ذهنی و امکان سنجش و مقایسه برای مخاطب می‌باشد. قطعاً آنچه توسط آئین نامه ارائه می شود دارای پشتوانه مطالعاتی و تحقیقاتی بوده و بر سایر متدهای اجرایی ارجحیت دارد.

 

3. نکات اجرایی و کنترل‌های لازم کرسی چینی روی فونداسیون

اجرای هر عملیات عمرانی مستلزم رعایت هم‌زمان نکات تجربی و آیین‌نامه‌ای است. از آنجایی‌که کرسی‌چینی نیز از این قاعده مستثنا نیست، در ادامه شما را با نکات اجرایی این بخش از ساختمان آشنا خواهیم کرد. نکاتی که با توجه به آن‌ها می‌توانیم مقاومت و کیفیت سرویس‌دهی ساختمان خود را بالاتر ببریم.

1.3. مصالح کرسی چینی و ایزولاسیون

1.1.3. ملات

ملات کرسی چینی می‌تواند ملات ماسه-سیمان و یا ماسه-سیمان-آهک باشد. بند ۸-۲-۲-۶-۱ از مبحث هشتم مقررات ملی به این موضوع پرداخته است:

 

ضوابط کرسی چینی

 

در بند 8-2-2-6-2 نیز موارد کاربرد و ملاحظات ساخت ملات ذکر شده است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

1- ملات ماسه-سیمان در ساخت دیوار (یا جرز و یا ستون) آجری، بلوک سیمانی و سنگی استفاده می‌شود.
2- ملات ماسه-سیمان-آهک صرفاً در ساخت دیوار (یا جرز و یا ستون) آجری استفاده می‌شود.
3- برای اجرای جان‌پناه بام و بالکن و قسمت طره‌ای دودکش‌ها باید منحصراً از ملات ماسه-سیمان استفاده شود.
4- برای اندازه‌گیری نسبت مواد تشکیل‌دهنده ملات باید از ابزار دقیق اندازه‌گیری وزنی و یا حجمی استفاده شود.
5- برای اختلاط ملات‌های سیمانی (ماسه-سیمان و باتارد)، باید تا حد ممکن از دستگاه‌های مخلوط‌کن استفاده شود.
6- ملات‌هایی که سفت شده‌اند را نباید با افزودن آب، دوباره در هم آمیخت و استفاده نمود.

2.1.3. ماسه

ملات می‌تواند با ماسه ۰-۶ (ماسه صفر شش یا ماسه نرم با اندازه سنگدانه بین صفر تا شش میلیمتر) و یا ماسه شسته (دارای سنگدانه درشت‌تر و خاک کمتر نسبت به ماسه ۰-۶) آماده شود. ماسه شسته دارای مقاومت بیشتر و ماسه ۰-۶ با خاصیت خمیری بیشتر دارای قابلیت پرداخت مناسب‌تر می‌باشد.

مطابق با ضوابط مبحث هشتم، مشخصات ماسه مصرفی باید با موارد عنوان‌شده در مباحث ۵ و ۹ مقرارت ملی ساختمان مطابقت داشته باشد.

 

ملات کرسی چینی

شکل ۷ ماسه ۰-۶

ماسه شسته یکی از ملات های کرسی چینی

شکل ۸ ماسه شسته

 

3.1.3. سیمان

مطابق با بند ۸-۲-۲-۲-1 از مبحث هشتم داریم:

 

کرسی چینی در مقررات ملی ساختمان

 

مرسوم‌ترین سیمان مورداستفاده در کرسی چینی سیمان پرتلند تیپ ۲ می‌باشد.

4.1.3. آهک

در بند ۸-۲-۲-۲-2 از مبحث هشتم مقرر شده است که:

 

ضوابط اجرای کرسی چینی

5.1.3. آب

مطابق با بند ۸-۲-۲-۳ مبحث هشتم داریم:

 

آب مورد استفاده در ملات کرسی چینی

6.1.3. گچ

از گچ تنها در نگه‌داشتن شمشه استفاده می‌شود که باید با ضوابط مندرج در مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان و استانداردهای ملی مربوطه، از جمله استاندارد ملی ایران (شماره 1-12015)، مطابقت داشته باشد.

7.1.3. آجر

آجر مرسوم‌ترین مصالح مورداستفاده در کرسی چینی است. طبق آخرین ویرایش از مبحث هشتم (بند 8-2-2-4-1) آجرهای سازه‌ای، براساس مواد خام استفاده‌شده در ساخت، به انواع زیر تقسیم می‌شوند:

 

مصالح کرسی چینی

 

معمو‌ل‌ترین آجر مورداستفاده در کرسی چینی، از نوع فشاری توپر و یا سوراخ‌دار می‌باشد، که می‌توان آن‌ها را در گروه الف از دسته‌بندی فوق جای داد. این آجر حین اجرای کرسی باید کاملاً خیس و زنجاب باشد (یعنی تمامی منافذ آجر از آب اشباع شده و توانایی جذب آب بیشتر نداشته باشد) تا شیره ملات مکیده نشود و چسبندگی به‌خوبی اتفاق بیافتد. الزامات بند ۸-۲-۲-۴-۱ مبحث هشتم در مورد آجر به شرح زیر می‌باشد:

 

ضوابط آجر مورد استفاده در کرسی چینی و ایزولاسیون

شکل ۹ آجر فشاری توپر

 

آجر فشاری سوراخ‌دار (یکی از آجر های مورد استفاده در کرسی چینی)

شکل ۱۰ آجر فشاری سوراخ‌دار

 

همچنین مطابق با بند ۸-۵-۵-2-2 داریم:

 

در زمین های مرطوب چه اجری باید استفاده کنیم؟

8.1.3. کرسی چینی با بلوک سیمانی

از بلوک سیمانی نیز می‌توان در اجرای کرسی استفاده کرد. بلوک‌های سیمانی به دو صورت توخالی (سوراخ‌دار) و توپر تولید و مورد استفاده قرار می‌گیرند. بلوک‌های سیمانی توخالی شامل بلوک سیمانی دیواری و بلوک سیمانی سقفی می‌باشند.

از آنجایی‌که بلوک‌های سیمانی توپر از نوع سبک می‌باشند، تنها استفاده از بلوک‌های سیمانی توخالی برای کرسی چینی مجاز است. مطابق با الزامات بند ۸-۲-۲-۴-2 بخش الف مبحث هشتم:

 

کرسی چینی دیوار با بلوک سیمانی (تصاویر کرسی چینی)

شکل ۱۱ کرسی چینی با بلوک سیمانی بر روی فونداسیون اسکلت بتنی که در صورت پر شدن کف به عنوان کرسی تلقی می‌گردد

 

9.1.3. سنگ

سنگ نیز از دیگر مصالحی است که در ساخت کرسی می‌توان از آن استفاده نمود. مطابق با الزامات بند ۸-۲-۲-۴-۳ مبحث هشتم داریم:

 

ویژگی های سنگ مصرفی در کرسی چینی

10.1.3. ایزوگام کرسی چینی

ایزوگام مصرفی در ایزولاسیون باید سالم و انعطاف‌پذیر بوده و پس از گرمایش، چسبندگی مناسبی با بستر خود داشته باشد.

 

ایزوگام روی کرسی چینی

شکل 14 انعطاف‌پذیری ایزوگام

 

2.3. صلاحیت نیروی انسانی

صلاحیت نیروی انسانی موردنیاز در عملیات کرسی چینی شامل استادکاران و کارگران، از طریق رؤیت پروانه مهارت فنی آن‌ها قابل احراز می‌باشد. همچنین می‌توان مواردی چند را به شرح زیر به‌منظور بررسی صلاحیت آن‌ها در محل برشمرد:

• رعایت نکات ایمنی حین کار
• استفاده صحیح از مصالح و احتراز از اتلاف آن‌ها
• استفاده صحیح و به‌جا از ابزار کار
• تراز بودن رگ‌های کرسی چینی و معوج نبودن سطح کار
• داخل و بیرون نبودن آجرها و زیبایی کار
• آماده کردن ملات به‌صورت مرحله‌به‌مرحله و استفاده از ملات تازه
• و …

3.3. پیاده‌سازی نقشه و یک رگه کردن

از آنجایی‌که پیش از کرسی چینی، کلاف افقی زیر کرسی اجرا می‌شود، محل تقریبی کرسی با خطای چند سانتیمتر ناشی از قالب‌بندی و بتن‌ریزی، بر روی کلاف مشخص می‌باشد. در محل‌هایی که اطراف زمین ساختگاه، خانه‌های ساخته‌شده وجود دارند، برای رسیدن به محل دقیق کرسی‌ها کافی است در هر راستا یکی از کرسی‌ها بر اساس دیوارهای اجراشده همسایه یک رگه شوند.

برای توضیح این موضوع فرض می‌کنیم زمین ساختگاه در راستای طولی دارای همسایه و در راستای عرضی بر خیابان باشد. برای اجرای رگ اول یا همان یک رگه کردن کرسی در راستای طولی، سروته کرسی را طبق نقشه به اندازه درز انقطاع از دیوار همسایه فاصله داده و با ریسمان کشی در تمام طول، کرسی را بنا می‌کنیم.

برای یک رگه کردن کرسی در راستای عرضی می‌توان یک ریسمان بلند در این راستا مماس با دیوار همسایه کشیده، به اندازه ضخامت نمای اجراشده روی دیوار همسایه از ریسمان عقب‌نشینی کرده و سروته کرسی را آجر می‌گذاریم، حال ریسمان را بر روی این آجرها بسته و در تمام طول، کرسی را بنا می‌کنیم. با مشخص شدن محل اولین کرسی، سایر کرسی‌های موازی به کمک متر و فاصله‌های مشخص‌شده بر روی نقشه قابل پیاده‌سازی‌اند.

نکته مهم در این روند، زاویه بین آکس کرسی‌های دو راستای مختلف می‌باشد. به‌طور مثال اگر بر روی نقشه آکس‌ها بر هم عمود باشند، زاویه ۹۰ درجه به کمک گونیای فلزی و ریسمان پیاده می‌شود و با اندازه گرفتن فاصله سروته کرسی با کرسی مرجع اولیه، صحت پیاده‌سازی زاویه کنترل می‌شود.

اگر آکس‌ها بر هم عمود نباشند، که این موضوع می‌تواند ناشی از معماری سازه و یا قناسی زمین باشد، با کنترل فاصله سروته کرسی از کرسی مرجع اولیه (فاصله‌ها روی نقشه مشخص شده‌اند) می‌توان به هدف دست‌یافت.

 

یک رگه کردن کرسی

شکل 15 یک رگه کردن کرسی آکس ۲ به کمک گونیا و ریسمان

 

اگر اطراف زمین ساختگاه، ساختمان نباشد، می‌توان به کمک حدود تعیین‌شده زمین و یا در صورت نیاز، به کمک عرض کوچه و خیابان‌های مجاور و رعایت فاصله از جداول و یا فاصله‌گیری از نزدیک‌ترین ساختمان‌های ساخته‌شده مجاور، محل دقیق کرسی‌ها را مشخص نمود.

4.3. دیوارچینی

آیین‌نامه ضوابطی را برای دیوارچینی اسکلت ساختمان با سازه بنایی تبیین کرده است. اگرچه کرسی چینی مشمول همه آن ضوابط نمی‌شود، اما مواردی را باید حین اجرا در نظر گرفت. مطابق بند ۸-۵-۵-3-5 داریم:

 

کرسی چینی دیوار

شکل 16 دیوار چینی با آجر فشاری

 

5.3. کنترل تأسیسات

در طبقه همکف ممکن است تأسیساتی نظیر لوله‌کشی فاضلاب، آب، برق و گاز از کف ساختمان عبور داده شوند. برای پرهیز از بالا آمدن بیش‌ازحد کف ساختمان و عدم نیاز به مصالح پرکننده و اجرای عملیات غیراقتصادی، این تأسیسات کمی پایین‌تر از تراز کرسی اجرا می‌شوند، چراکه درهرصورت تا تراز کرسی پُرکاری انجام خواهد شد.

اگر بخواهیم توضیح مختصری در مورد نحوه پرکاری کرسی ارائه کنیم، قابل‌ذکر است در مناطقی که زیر ساختمان با زمین مرطوب در تماس است مطابق با بند ۸-۱-۴-۳ قسمت الف از نشریه ۵۵ داریم:

 

اجرای مرحله به مرحله کرسی چینی

 

که به این نحوه پرکاری بلوکاژ گفته می‌شود.

 

بلوکاژ تا تراز کرسی

شکل 17 بلوکاژ تا تراز کرسی

 

اما در مناطقی که سطح آب زیرزمینی پایین‌تری دارند معمولاً برای پرکاری از مخلوط خاک و قلوه‌سنگ استفاده می‌شود که هر چه این ترکیب همگن‌تر باشد بعد از تراکم، باربری بهتری را به دست می‌دهد.

 

پر کردن داخل کرسی چینی

شکل 18 پرکاری با مخلوط گل و قلوه‌سنگ

 

در محل تلاقی تأسیسات با کرسی، سوراخ‌هایی متناسب با سطح مقطع تأسیسات عبوری تعبیه می‌شود. در صورت عدم پیش‌بینی محل سوراخ‌ها، حین اجرای تأسیسات عملیات سوراخ‌کاری اجتناب‌ناپذیر می‌باشد.

 

عبور تاسیسات از کرسی چینی

شکل 19 عبور تأسیسات از زیر تراز کرسی

 

6.3. کنترل عرض و رقوم ارتفاعی کرسی چینی

کرسی چینی یک ساختمان معمولاً در دو تراز متفاوت اجرا می‌گردد؛ یکی کرسی چینی حیاط که معمولاً هم‌تراز با جدول و کف معبر مجاور در نظر گرفته می‌شود، دیگری کرسی چینی سازه که معمولاً به دلایلی که پیش‌تر به آن‌ها اشاره شد، چند رگ بالاتر از تراز کرسی حیاط اجرا می‌گردد.

این اختلاف تراز متناسب با ساخت‌وساز منطقه‌ای مشخص می‌شود به این معنا که هنگام اجرای کرسی با توجه به وضعیت جغرافیایی، احتمال آب‌گرفتگی معابر و سایر خطرات احتمالی و همچنین تراز کرسی سایر ساختمان‌های مجاور، میزان اختلاف تراز را انتخاب می‌کنیم.

برای جلوگیری از انتقال رطوبت از یک ساختمان به ساختمان کناری، بهتر است کرسی هم‌تراز با کرسی‌های مجاور اجرا شود.
در بند 8-5-5-2-2 از مبحث هشتم اشاره کوتاهی به تراز زیر و روی کرسی شده است:

 

 

در توضیح بند فوق اضافه می‌کنیم؛ در ویرایش سال 1392 مبحث هشتم مقررات ملی، این بند به‌صورت «کرسی چینی باید از روی سطح شالوده تا حداقل 300 میلی‌متر بالاتر از کف تمام‌شده محوطه پیرامون ساختمان باشد.» بیان گردیده بود که با توجه به حذف فصل ششم این مبحث با عنوان «ساختمان‌های بنایی غیرمسلح» در ویرایش سال 1398، این بند به‌صورت فوق تغییریافته است تا تأکیدی بر لزوم طرح و اجرای ساختمان‌های بنایی مسلح و یا کلاف‌دار باشد.

 

اجرای کرسی چینی

شکل 20 بالاتر بودن تراز کف ساختمان نسبت به تراز حیاط

 

عرض کرسی معمولاٌ بیشتر از عرض دیوار اصلی سازه در نظر گرفته می‌شود. این عمل حسن‌هایی در سازه ایجاد می‌کند که می‌توانند به‌صورت زیر برشمرده شوند:

• سختی خارج از صفحه کرسی نسبت به دیوار بیشتر است، درنتیجه کرسی تأثیر منفی بر لاغری دیوار اصلی سازه نخواهد داشت.
• ازآنجایی‌که کرسی وظیفه انتقال بار را بر عهده داشته و بخش مهمی در مسیر انتقال نیرو در سازه به‌حساب می‌آید، با افزایش عرض کرسی، ضریب اطمینان سازه در این بخش بالاتر خواهد رفت.
• همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد اجرای پلکانی کرسی در کاهش تنش‌های وارده بر خاک مؤثر خواهد بود.
• هنگام اجرای سنگ نما، پای سنگ بر روی کرسی خواهد نشست که یک حسن اجرایی محسوب می‌شود.

بند ۸-۵-۵-2-2 مبحث هشتم در خصوص عرض کرسی مقرر نموده است که:

 

ضوابط کرسی چینی

 

7.3. کنترل تراز و شاقول بودن کرسی

مصالح مصرفی و خطای نیروی انسانی دو عامل مؤثر در ایجاد اختلاف تراز در مقاطع مختلف کرسی چینی هستند. عامل مصالح را می‌توان در اختلاف ابعاد آجر، بلوک سیمانی و یا سنگ مصرفی خلاصه نمود و در مورد خطای نیروی انسانی می‌توان به مواردی ازجمله تراز نبودن سطح کلاف زیر کرسی که در مراحل قبل با ماله صاف شده است و همچنین اختلاف ضخامت ملات بین مصالح که به‌وسیله کمچه بر روی رگ زیرین پهن می‌شود، اشاره کرد.

برای جلوگیری از به وجود آمدن اختلاف تراز ناشی از عوامل مذکور، شایسته است که در شروع کرسی چینی تراز هدف را به کمک شلنگ تراز مشخص نموده و با تقسیم اختلاف تراز هدف با تراز یک رگه اولیه بر تعداد رگ‌های آجرچینی (که توسط استادکار پیش‌بینی می‌شود) ضخامت هر رگ را در سروته دیوار محاسبه نموده و بر روی شمشه‌های نصب‌شده در هر طرف کرسی علامت‌گذاری شود تا با قرار دادن ریسمان بر روی این علامت‌ها، تراز کرسی رگ به رگ کنترل گردد.

 

اجرای درست کرسی چینی دیوار

شکل 21: علامت‌گذاری شمشه و بستن ریسمان روی علامت‌ها

 

اگر حین کرسی چینی به شاقول بودن کرسی توجه نشود، ممکن است محور کرسی با خط قائم زاویه‌ای غیر از صفر درجه بسازد. با توجه به باربر بودن کرسی، ترکیب این بار قابل‌توجه و آن ناشاقولی، لنگری حول پاشنه کرسی ایجاد می‌کند که بخشی از ظرفیت باربری آن دیوار به این شکل تلف خواهد شد.

برای کنترل شاقولی کرسی، در ابتدای کار شمشه‌هایی در دو سر کرسی شاقول نگه‌داشته می‌شوند که با بستن ریسمان بر روی شمشه‌ها از شاقول و تراز بودن سراسر رگ اطمینان حاصل می‌کنیم.

 

 شاقول کردن دیوار (تصاویر کرسی چینی)

شکل ۲۰ استفاده از شمشه برای شاقول کردن دیوار

 

8.3. لیسه ای کردن روی کرسی جهت ایزولاسیون

لزوم ایزولاسیون روی کرسی را قبلاٌ بررسی کردیم. برای اجرای ایزولاسیون به بستری صاف و تمیز نیازمندیم که معمولاٌ این بستر به کمک ملات ماسه سیمان و لیسه‌ای کردن آن با ماله فراهم می‌شود. برای لیسه‌ای کردن بعد از آن که ملات بر روی سطح کار پهن شد، مقداری سیمان خشک بر روی ملات پاشیده شده، سپس توسط ماله، صاف و صیقلی می‌گردد. این کار باعث می‌شود که حفره‌های سطح کار پر شده و چسبندگی مصالح ایزولاسیون با ملات روی کرسی به بالاترین حد خود برسد. بهتر است لبه‌های کرسی نیز به عرض ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر پلاستر سیمان گردد تا مصالح ایزولاسیون روی آن‌ها چسبانده شوند و عمل ایزولاسیون با کیفیت مطلوب اجرا گردد. از دلایل لزوم صاف بودن بستر ایزولاسیون می‌توان به مواردی اشاره کرد:

▪️ چسبندگی بین کرسی و مصالح ایزولاسیون به‌صورت کامل انجام پذیرد؛ به‌طورکلی به دلیل جنس عایق، مقاومت برشی دیوار در محل ایزولاسیون کاهش می‌یابد. حال اگر چسبندگی نیز به خوبی صورت نگیرد، کاهش مقاومت برشی در این مقطع چشمگیر خواهد بود.

▪️ اگر بستر ایزولاسیون صاف و یکدست نباشد، ممکن است با اجرای دیوار روی عایق در اثر فشارهای وارده قسمت‌هایی از عایق پاره شود و کیفیت ایزولاسیون کاهش یابد.

 

نحوه ایزوگام کرسی چینی

شکل ۲۱ لیسه‌ای شدن بستر ایزولاسیون بر روی کرسی چینی

 

9.3. ایزولاسیون و کنترل‌های مربوطه

اجرای ایزولاسیون بهتر است که توسط استاد این کار انجام پذیرد. همان‌طور که در قسمت 3-8 اشاره شد یکی از مشکلات اساسی ایزولاسیون به کمک مواد قیری، کاهش مقاومت برشی دیوار در محل عایق‌کاری می‌باشد. به همین جهت بند ۸-۵-۵-۱۶ قسمت ث از مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان چاپ سال ۱۳۹۲ استفاده از عایق بین کرسی و دیوار را غیرمجاز می‌داند:

 

ضوابط ایزوگام کرسی چینی

 

که این موضوع در ویرایش جدید این مبحث در سال 1398 در بند 8-5-5-2-2 به شکل زیر بیان شده است:

 

ایزوگام روی کرسی چینی

 

بنابراین اگرچه در زمان نگارش این مطلب، عایق‌کاری با استفاده از ملات ماسه-سیمان همچنان مقبولیت و فراگیری عام در حد ایزولاسیون با مواد قیری را ندارد، اما همان‌طور که در بالا اشاره شد، آیین‌نامه ایزولاسیون روی کرسی با استفاده از مصالح قیری را صراحتاً مردود می‌داند.

 

 

دیتایل مقطع عرضی کرسی چینی

شکل 24 نمونه‌ای از دیتایل مقطع عرضی کرسی چینی همراه با ایزولاسیون به‌وسیله ملات ماسه-سیمان

 

روند اجرای عملیات ایزولاسیون با قیر یا ایزوگام به این شکل است که ابتدا گونی و یا ایزوگام به عرض موردنیاز بریده می‌شوند و سپس مواد چسبنده مانند قیر یا ایزوگام توسط شعله گرم شده و بر روی سطح موردنظر چسبانده می‌شوند.

در ایزولاسیون به‌وسیله ایزوگام، کنترل چسبندگی عایق با سطح و در ایزولاسیون به‌وسیله قیرگونی، کنترل همگن و یکدست شدن قیر پخش‌شده بر روی سطح از مهم‌ترین کنترل‌های این بخش می‌باشند. توجه شود که مصالح ایزولاسیون در محل اعضای قائم مانند کلاف قطع می‌شوند.

 

کرسی چینی و عایق کاری

شکل 25 ایزولاسیون روی کرسی

 

✅ تمرین: با توجه به نکات گفته‌شده در این بخش، حداقل یک ایراد اجرایی در شکل‌های شماره 2، 3، 4 و 19 را بیابید و در کامنت های همین صفحه بیان کنید.

4. چک لیست کرسی‌چینی و ایزولاسیون

 

چک لیست کرسی چینی

چک لیست کرسی چینی و عایق کاری

توجه: چک لیست و دیتیل جزئیات (dwg) کرسی چینی را از بخش لینک های دانلود به صورت رایگان دانلود کنید.

5. متره کرسی چینی

به­ منظور دستیابی به حدود بودجه موردنیاز برای اجرای یک پروژه و بعضاً انتخاب نوع سیستم سازه­ ای پیش از شروع کار می­توان از متره و برآورد استفاده کرد. طبیعتاً اگر سیستم سازه ­ای ما اسکلت بنایی باشد برآورد هزینه کرسی از اهمیت بالایی برخوردار خواهد بود. به­ منظور برآورد هزینه کرسی‌چینی اجزای مختلف کرسی را در نظر گرفته و هزینه اجرای هر جزء را محاسبه می­کنیم. همان­طور که پیش از این گفته شد، کرسی چینی با جزئیات متعددی قابل اجرا خواهد بود. چنان­چه پروژه ما دارای نقشه مصوب است، جزئیات روش اجرای کرسی نیز تا حدود زیادی در آن مشخص می­باشد. در ادامه به­ کمک فهرست‌بهای ابنیه سال 1403 با یک مثال حالاتی از اجرا را باهم بررسی خواهیم کرد، امید است با توجه به توضیحات تکمیلی ارائه شده، خواننده از پس متره و برآورد سایر حالات اجرای کرسی نیز برآید.

 

1.5. ارتفاع کرسی چینی چقدر است؟ (تعیین ابعاد کرسی‌چینی)

اگرچه در عرف جامعه نحوه استعلام قیمت و تعیین هزینه اجرای کرسی و به ­طورکلی اسکلت بنایی معمولاً براساس مترمربع زیربنای ساختمان مشخص می­شود، اما چنانچه هدف ما متره به کمک فهرست‌بهای ابنیه باشد، باید حجم کرسی چینی را بدست بیاوریم که این حجم حاصل‌ضرب ارتفاع، عرض و طول کرسی می‌باشد. طول کرسی به کمک پلان معماری قابل محاسبه است. در مورد عرض و ارتفاع کرسی با توجه به شرایط هر پروژه و پس از انتخاب روش اجرا اقدام به محاسبه می­کنیم که در صورت وجود نقشه­ های سازه­ ای می­توان از آن­ها کمک گرفت. با توجه به آنچه در مورد تعدد حالات اجرا گفته شد، در اینجا با ذکر یک مثال، متره کرسی را انجام داده و کلیت موضوع را بررسی می­کنیم. به شکل زیر توجه نمایید.

 

ارتفاع کرسی چینی چقدر است

شکل 26: مقطع کرسی ‌چینی

 

فرضیات مثال:

▪️ عرض دیوارها: 35 سانتی‌متر
▪️ ابعاد کلاف قائم: 35×35 سانتی­متر‌‍‌‎
▪️ تعداد طبقات: 2 طبقه
▪️ مقاومت خاک: 1.2 کیلوگرم بر سانتی مترمربع

 

✔️نحوه محاسبه ارتفاع کرسی:

با توجه به شکل 24 و ترازهای ارتفاعی مشخص شده، ارتفاع کرسی برابر است با اختلاف تراز بین سطح روی شالوده با سطح زیر کلاف افقی. بنابراین خواهیم داشت:

 

h=|(-1.20)-(-0.70)|=0.50 m

بنابراین، ارتفاع کرسی 50 سانتی­متر می­باشد.

✔️نحوه محاسبه عرض کرسی:

پیش از این در مورد عرض کرسی توضیحات کامل ارائه شده است. با توجه به فرضیات مثال و مطالب بخش 6.3 همین مقاله، عرض کرسی در تراز روی شالوده 70 سانتی­متر و در تراز زیر کلاف قائم برابر با 45 سانتی­متر در نظر گرفته می­شود. با فرض این­که افزایش عرض کرسی در کل ارتفاع به­ صورت یکنواخت اتفاق بیافتد، در محاسبات میانگین عرض را که برابر است با 57/5 سانتی­متر، در نظر می­گیریم.

✔️نحوه محاسبه طول کرسی:

فرض کنید شکل زیر بخشی از یک پلان معماری متعلق به یک ساختمان با اسکلت بنایی است که دیوارهای سازه ­­ای را نمایش داده و قصد داریم حجم کرسی آن را متره کنیم. عملیات متره را بهتر است محور به محور به ­صورت مجزا انجام دهیم تا بعداً دسترسی به اطلاعات، امکان بررسی و اصلاح به­ راحتی وجود داشته باشد.

 

پلان کرسی چینی

شکل 27: بخشی از پلان معماری جهت متره کرسی ‌چینی

 

به­ منظور محاسبه طول آجرچینی هر محور، فاصله مرکز به مرکز کلاف­ های قائم که روی شکل مشخص شده است را با کسر اندازه کلاف به فاصله خالص تبدیل می­کنیم. بنابراین با توجه به فرضیات مثال، اندازه ­های درج شده بر روی نقشه را 35 سانتی­متر کاهش می­دهیم.

2.5. متره کرسی ‌چینی براساس پلان

اکنون که ابعاد کرسی مشخص شده است، می­توانیم متره و برآورد کرسی چینی را آغاز کنیم. به کمک ردیف مربوطه از فهرست­ بها سال 1403 جدول ریزمتره زیر را تشکیل می­دهیم.

 

جدول 1: متره کرسی چینی به روش آیین ­نامه ­ای

متره کرسی چینی

 

در توضیح جدول بالا:

▪️ متره و برآورد براساس ردیف 110201 فهرست­ب های ابنیه سال 1403 انجام شده است.
▪️ محورهای با طول یکسان در یک ردیف جدول در نظر گرفته شده ­اند.
▪️ در قسمت توضیحات محاسبه طول هر محور ارائه گردیده است.
▪️ ستون “جزئی” در هر ردیف برابر با حاصل طول×عرض×ارتفاع بوده و ستون “کلی”، حاصل ضرب ستون “جزئی” در “تعداد مشابه” می ­باشد.

همان­گونه که قبلاً اشاره شد، این مثال حالتی از اجرای کرسی به روش آئین­ نامه­ ای بوده که مورد بررسی قرار گرفت. علاوه بر کرسی، شالوده، کلاف افقی روی کرسی و عایق رطوبتی نیز از جمله اجزای پی سازه می­باشند که در اینجا به­ منظور پرهیز از زیاده­ گویی متره نشده ­اند.

در ادامه، کرسی مثال بالا را با روش تجربی متره کرده و جزئیاتی از این روش نیز بررسی خواهد شد. طول و ارتفاع کرسی در هر محور مشابه حالت قبل است و تنها عرض کرسی را برابر با عرض دیوار یعنی 35 سانتی­متر در نظر می­گیریم. (در نظر داشته باشیم که عرض متناظر با یک آجر و نیم درواقع 33 سانتی­متر بوده که در اینجا 35 فرض شده است.)

 

3.5. متره کرسی چینی به روش تجربی

 

جدول 2: متره کرسی چینی به روش تجربی

متره کرسی چینی به روش تجربی

 

با توجه به توضیحاتی که قبلاً در مورد تفاوت روش اجرای آئین­ نامه ­ای و تجربی داده شده، دلیل اختلاف عرض کرسی و متعاقباً بهای کل در جدول 1 و 2 را توجیه نمایید.

در قسمت ­های قبل اشاره گردید که در روش تجربی عایق رطوبتی بلافاصله بر روی کرسی اجرا می­شود. همان­گونه که اجرای کرسی با توجه به شرایط پروژه به صورت­ های مختلف رخ خواهد داد، برای عایق­کاری رطوبتی سطح کرسی نیز طبق عرف ساخت‌وسازهای جاری، به دو روش اجرای عایق به کمک مواد قیری و یا استفاده از پوشش ملات ماسه سیمان خواهیم رسید.

در فهرست­ بهای ابنیه سال 1403 ردیف متناظر با پوشش ملات ماسه سیمان با نسبت سیمان به ماسه یک به دو موجود نمی­باشد، لذا متره این بخش به کمک فهرست­ بها میسر نخواهد بود. چنان­چه عایق­کاری رطوبتی به­ کمک ایزوگام صورت گیرد؛ لازم است که ابتدا بهای اندود ماسه سیمان و ایجاد سطح صاف زیر عایق را به کمک فصل 18 فهرست­ بهای ابنیه محاسبه کرده، سپس به کمک فصل 13 برآورد هزینه عایق­ کاری با استفاده از عایق پیش ­ساخته نظیر ایزوگام را انجام دهیم. در ادامه متره و برآورد زیرسازی و سپس عایق رطوبتی سطح کرسی مثال قبل با استفاده از ایزوگام را خواهیم آورد.

 

الف) محاسبه اندودکاری قائم کرسی‌چینی

در بخش­ های قبلی اشاره گردید که برای دستیابی به ایزولاسیون مطلوب، باید لبه­ های کرسی به عرض 10-15 سانتی­متر سیمان­کاری شود و ایزوگام از هر دو سمت بر روی لبه کرسی به سمت پایین برگردد (شکل 7). در این مثال عرض سیمان­کاری لبه کرسی 10 سانتی­متر در نظر گرفته شده است.

 

جدول 3: متره اندود سیمانی قائم

متره اندود سیمانی سطح قائم

 

فرضیات مثال:

▪️ در جدول فوق از ردیف 180304 فهرست­ بهای ابنیه 1403 استفاده شده است.
▪️ ضریب 2 در ستون “تعداد مشابه” بیانگر دو طرفه بودن اندود است.
▪️ ملات اندود از نوع ماسه سیمان با نسبت 1:4 در نظر گرفته شده است.
▪️ ضخامت اندود سیمانی 2 سانتی­متر می­باشد.

 

ب) محاسبه اندودکاری افقی کرسی‌چینی

طبیعتاً سطح روی کرسی نیز با بهایی مطابق با جدول زیر، نیاز به یکنواخت شدن به کمک اندود سیمانی دارد.

 

جدول 4: متره اندود سیمانی افقی

متره اندود سیمانی سطح کرسی

 

در جدول فوق از ردیف 180308 فهرست­ بهای ابنیه 1403 استفاده شده است.

 

پ) لیسه­ ای شدن سطح اندود

چنان­چه سطح روی اندود سیمانی، پیش از عایق­کاری لیسه­ ای شود بهای اضافه ­ای به آن تعلق می­گیرد که با توجه به مجموع سطوح محاسبه شده در دو قسمت قبلی و ردیف 180325 فهرست­ بها خواهیم داشت:

 

جدول 5: اضافه بهای لیسه ­ای و پرداخت سطح

اضافه بها به اندودهای سیمانی با ملات ماسه سیمان

 

ت) عایق­ کاری رطوبتی روی کرسی

اکنون می­توانیم بهای عایق رطوبتی را به کمک اندازه سطوح اندودشده افقی و قائم که در قسمت­ های قبل به ­دست آمده و با استفاده از ردیف 130303 فهرست­ بها برآورد نماییم.

 

جدول 6:  متره عایق­کاری رطوبتی

عایق رطوبتی روی کرسی چینی

 

توضیح اینکه ضخامت 4 میلی­متری عایق از فرضیات مثال فوق می­باشد.

در انتها متذکر می­شویم که آنچه در این مثال، متره و برآورد شد تنها گوشه­ ای از حالات محتمل اجرایی می­باشد. فرض کنید در کرسی چینی به‌جای آجر از بلوک یا سنگ استفاده شود، ملات مصرفی یا نوع عایق رطوبتی تغییر کند؛ هر کدام از این تغییرات برآورد پروژه را مشمول ردیف­ های دیگری از فهرست­ بها خواهد کرد.

 

پرسش و پاسخ

چرا به جای این که دیوار اصلی سازه را مستقیماٌ بر روی فونداسیون قرار دهیم، از کرسی استفاده می کنیم؟
به­ منظور کاهش تنش‌های وارد بر خاک تا حد تنش قابل‌تحمل، و هم­چنین رساندن تراز کف ساختمان به ترازی بالاتر از معابر مجاور.
علل اختلاف تراز اولیه زمین ساختگاه با معبر مجاور و در نتیجه لزوم اجرای کرسی در چیست؟
الف- پستی و بلندی طبیعی زمین‌های منطقه. ب- شیب دار بودن زمین ساختگاه. ج-خاک زمین ساختگاه دست‌ریز یا نرم ‌باشد و خاک برداری اجتناب ناپذیر باشد.
مطابق با مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان ویرایش 1398 برای جلوگیری از نفوذ رطوبت به دیوارهای اصلی سازه چه باید کرد؟
لازم است لایه عایق رطوبتی مناسب بر روی کلاف زیر دیوار و یا در تراز مناسب در درز بستر دیوار اجرا شود.
طبق مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان در مناطق سردسیر و دارای یخبندان باید چه تمهیدی برای جلوگیری از یخ-زدگی کلاف افقی زیر دیوار اندیشید؟
لازم است تراز روی کلاف بتنی زیر دیوار حداقل 400 میلیمتر زیر سطح زمین قرار گیرد.
5. دو عامل اصلی ایجاد اختلاف تراز در مقاطع مختلف کرسی چینی کدامند؟

مصالح مصرفی و خطای نیروی انسانی

یک مورد از معایب روش اجرای تجربی نسبت به روش آئین نامه ای را ذکر کنید.
اجرای دو تکه کلاف قائم و ایجاد درز اجرایی
7. در کدام یک از روش های اجرایی، باید به ارتفاع مؤثر دیوار و درنتیجه لاغری آن، به عنوان یک عامل تعیین کننده توجه بیشتری نمود؟
روش اجرای تجربی

 

نتیجه‌گیری

بر اساس توضیحات داده‌شده می‌توان به این نتیجه رسید که کرسی و ایزولاسیون روی آن، وابسته به نوع سازه، نقش مهمی در کیفیت باربری و سرویس‌دهی ساختمان ایفا می‌کنند.

برای تحقق یک ساخت‌وساز با کیفیت، نیاز به استفاده از مصالح و ابزار با کیفیت و نیز به‌کارگیری دانش، مهارت و نیروی کار متخصص می‌باشد. برای تعیین مصالح مصرفی، آیین‌نامه انتخاب‌های متعددی پیش روی ما گذاشته که با در نظر گرفتن الزامات طراحی و مسائل اقتصادی مانند در دسترس بودن و قیمت مناسب مصالح در منطقه موردنظر، همت بر انتخابی بهینه می‌گماریم.

از آنجایی‌که بیش از پیش به اهمیت و دامنه کاربرد کرسی چینی و ایزولاسیون واقف شده‌ایم، لزوم رعایت نکات و اصول حاکم را نیز لمس کرده‌ایم. نکاتی که شاید هرکدام از آن‌ها به‌تنهایی سرنوشت یک سازه را تحت بار زلزله طرح تعیین نکند، اما مسلماً می‌توان اذعان داشت که هم‌افزایی تأثیرات مجموعه آن‌ها، چگونگی رفتار سازه و سرنوشت ساکنین آن را تعیین خواهد کرد. لذا شایسته است هر شخص متناسب با درگیری روزمره خود با مطالب گفته‌شده، در راستای بهبود کیفیت ساخت‌ و ساز پیرامون خود قدم بردارد.

 

منابع

  1. مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان، ویرایش سال 1392
  2. مبحث هشتم مقررات ملی ساختمان، ویرایش سال 1398
  3. کتابخانه آنلاین عمران
  4. فهرست‌بهای 1403

 

خرید لينک هاي دانلود

با عضویت بدون وارد کردن اطلاعات رایگان دریافت کنید.

دانلود و ذخیره فقط همین آموزش ( + عضو شوید و یا وارد شوید !)

دانلود سریع و رایگان

پیش از همه باخبر شوید!

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند: 37,298 نفر

تفاوت خبرنامه ایمیلی سبزسازه با سایر خبرنامه‌ها، نوآورانه و بروز بودن آن است. فقط تخفیف‌ها، جشنواره‌ها، تازه‌ترین‌های آموزشی و ... مورد علاقه شما را هر هفته به ایمیلتان ارسال می‌کنیم.

نگران نباشید، ما هم مثل شما از ایمیل‌های تبلیغاتی متنفریم و خاطر شما را نخواهیم آزرد!

تولید کنندگان آموزش
با ارسال 21اُمین دیدگاه، به بهبود این محتوا کمک کنید.
نظرات کاربران
  1. اشکان

    باسلام
    تشکر بابت مطالب خوبتان یک ملاحظه داشتم همانطور که توضیح دادید در ساخت‌وسازهای متعارف پس از اجرای شالوده، به ترتیب؛ یک‌رگه زیر کلاف افقی، کلاف افقی (که گاهی این سه مرحله نیز باهم ادغام می‌شود)، کرسی چینی و نهایتاٌ دیوار سازه‌ای اجرا می‌شوند؛ که این توالی در آیین‌نامه به‌صورت شالوده، کرسی چینی، کلاف افقی زیر دیوار معرفی شده است.اخیرا یک سازه بنایی نظارت داشتم که طراح که یک بتن تسطیح به ضخامت ده سانت و کرسی چینی با سنگ لاشه به ضخامت ۶۵ سانت و کلاف افقی زیر دیوار ، و دیوار بنایی داده بود این توالی با چیزی که از مبحث هشت گفته شده یه عدم تطابقی دارد و اینکه شالوده و کرسی چینی ادغام شده بود. آیا این ادغام صحیح است؟ و چرا؟
    تشکر

    پاسخ دهید

  2. سروش

    سلام
    سپاس بابت مطلب مفیدتون
    فقط اینکه من متوجه نشدم که کلاف افقی روی کرسی چینی اجرا شه یا زیرش؟
    ممنون

    پاسخ دهید

  3. حسینعلی

    با سلام و عرض خسته نباشید
    مطالب شما در مورد وال پست و ساختمان سازی بسیار به روز و عالی می باشد.
    با تشکر فراوان از زحمات شما

    پاسخ دهید

  4. مهندس شکوه شیخ زاده (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام مهندس وقت بخیر
    تشکر از همراهی شما با تیم سبزسازه

    پاسخ دهید

  5. مارال گرانسایه

    درود بر شما
    سپاس

    پاسخ دهید

  6. سجاد صفرپور

    سپاس از مطالعه و ارسال نظر شما

    پاسخ دهید

  7. سجاد بیات

    سلام
    ۱_عدم اتصال مناسب بین دیوار و شناژ قایم در محل تلاقی_هشته گیر آجر اجرا نشده
    ۲_عدم تقویت دیوار در محل عبور لوله های تاسیساتی
    ۳_به نظر میلگرد های بستر هم اجرا نشده
    ۴عرض کرسی چینی با عرض دیوار برابر است که این اشتباه هست

    پاسخ دهید

  8. سید رضا صالحی

    منظورتون اینه که روی کرسی را فقط یک ملات ماسه سیمان بکشیم و ایزوگام هم نکنیم؟

    پاسخ دهید

  9. سجاد صفرپور

    همینطوره. دلایل و نکات اجرایی مربوط به این موضوع در متن بصورت کامل توضیح داده شده.

    پاسخ دهید

  10. مهندس شکوه شیخ زاده (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام مهندس،من پیام شما رو به گروه پشتیبانی علمی سبز سازه انتقال خواهم داد و جواب رو در اسرع وقت برای شما ارسال خواهم کرد. 🌹

    پاسخ دهید

  11. Kambiz.chorami60@gmail.com

    با عرض سلام…. بسیار خوب و پر محتوا

    پاسخ دهید

  12. علی بیکی

    با سلام مبحث ۸ تغییر کرده است.بندهای ایین نامه ای بالا باتوجه به تغییرات مبحث جدید است؟یا قدیم

    پاسخ دهید

  13. مهندس سجاد صفرپور

    سلام
    مطالب فوق بر اساس ویرایش سال ۹۲ مبحث هشتم نگارش شده، که البته بروز رسانی مطلب بر اساس ویرایش جدید در حال اماده شدنه، و به زودی در سایت قرار خواهد گرفت.

    پاسخ دهید

  14. شاهرخ آریا

    سلام و ادب. با تشکر بسیار از مطالب کامل و مهندسی و مطابق آیین نامه ها و ضوابط موجود توسط شما یک سوال داشتم. اجرای ایزولاسیون روی کرسی با ایزوگام یا قیرگونی را اجرا کنیم یا مطابق قوانین جدید از پوشش ملات ۱ به ۲ سیمان و ماسه استفاده کنیم. ممنونم

    پاسخ دهید

  15. مهندس سجاد صفرپور

    سلام
    همونطور که در متن هم اشاره شده، چن سالی میشه که ایین نامه استفاده از مواد قیری برای ایزولاسیون رو غیرمجاز دونسته، از انجاییکه تغییر نظر و فرهنگ ساخت و ساز مستلزم زمان هست، چنانچه شما جامعه پیرامون خودتون رو مهیای این تغییر میدونین، بهتره که براساس ایین نامه عمل کنید.
    از طرفی در ساخت و ساز تحت مجوز، نظر ناظر هم شرط میباشد.

    پاسخ دهید

  16. sayyd

    سلام وقت بخیر .
    در مبحث ۸ ورژن ۹۸صراحت حذف ایزولاسیون بیان نشده است و فقط گفته شده روی ایزولاسیون با ملات ماسه سیمان پوشانده شود بدون بیان حذف ایزولاسیون.
    ضمنا در صفحه ۱۱۱بند ۸-۵-۵-۲-۴بند ۳لزوم ایزولاسیون بیان شده.البته روی کلاف یا درز بستر.هچنین روی دیوار زیر زمین هم تجرای ایزولاسون الزامی شده.
    به نظر میاد ایزولاسیون حذف نشده.لطفا دوستان هم نظرشون رو مطرح کنن

    پاسخ دهید

  17. رسول جلیلیان

    با سلام من برای کرسی چینی از اجر ده سوراخ اصفهان استفاده کردم با مهر استاندارد آیا مشکلی دارد

    پاسخ دهید

  18. Iraj Lotfy (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    با سلام
    باید الزامات بند ۸-۲-۲-۴-۱ مبحث هشتم در مورد آجر را رعایت کند، برای بررسی می توانید از کاتالوگ شرکت سازنده استفاده کنید یا خود راسا پارامترهای لازم را استخراج کنید

    پاسخ دهید

دریافت رایگان 2 ایبوک کاربردی دفتر فنی 
نگران نباشید ایمیل هرز برایتان ارسال نمی کنیم. ایمیل شما نزد ما محفوظ است.
close-link
question