صفحه اصلی  »  اجرای سازه  »  آموزش صورت وضعیت نویسی همراه با نمونه صورت وضعیت پیمانکاری

آموزش صورت وضعیت نویسی همراه با نمونه صورت وضعیت پیمانکاری

صورت وضعیت چیست ؟ آیا زمان تحویل صورت وضعیت قطعی به صورت توافقی است؟ آیا برای نوشتن صورت وضعیت از نمونه صورت وضعیت پیمانکاری کمک می گیرید؟ صورت وضعیت تجمعی چیست؟

پس از مطالعه این مقاله تمامی نکاتی که در هنگام نوشتن صورت وصعیت باید رعایت کنید را یاد خواهید گرفت البته باید بگویم در این مقاله صفر تا صد آموزش صورت وضعیت نویسی را بیان نخواهیم کرد.

 

با مطالعه این مقاله جامع چه می آموزیم؟

1. انواع قراردادهای پیمان کاری

قراردادهای پیمان کاری به 2 روش فهرست بهایی و سرجمع منعقد می شوند.

قرارداد فهرست بهایی: در قرارداد براساس فهرست بها ، پیمانکار متعهد به اجرای عملیات موضوع پیمان براساس مبلغ معینی که برای هر واحد کار در فهرست بهای منضم به پیمان مقرر گردیده است ، می باشد .

قرارداد سرجمع: یکی از روش های انعقاد پیمان برای اجرای کارهای ساختمانی با سطح زیربنا تا 10000 مترمربع (و در مواردی بیشتر) قرارداد سرجمع یا lump sum  میباشد.

در این روش ساختار شکست عملیات اجرایی یک کار مشخص به تفکیک وزن ذکر شده و براساس پیشرفت کارپیمانکار پرداخت صورت میگیرد. این نوع قرارداد برای پروژه‌هایی مناسب است که محدوده کاری کامل، شفاف و بدون ابهام داشته باشد. بدیهی است زمانی‌که در عمل هزینه واقعی پروژه از قیمت ثابت قرارداد بیشتر شود، پیمانکار دچار ضرر و زیان می‌گردد زیرا این نوع قرارداد شامل هیچگونه تعدیلی نمی شود.

بخشنامه شماره 1299188 /96  مورخ 05/04/ 1396 (بخشنامه سرجمع) به تفصیل درباره این روش قراردادی توضیح داده است.

بسیاری از صورت وضعیت ها بر اساس قراردادهایی محاسبه و ارائه می شوند که بر اساس قیمت های مقطوع ( سرجمع) منعقد شده اند. در قراردادهای بزرگ یک ساختار شکست انجام کار ارائه می شود که درصد های  مالی کار در آن مشخص می شود و بر اساس پیشرفت های پروژه، به پیمانکار پرداخت هایی صورت می گیرد.

در نوع دیگری از قراردادها، قیمت مقطوعی با پیمانکار بسته می شود و بر اساس عملکرد احجام( مساحت، حجم و …) به پیمانکار پرداخت صورت می گیرد.

 

2. انواع قیمت ها

انواع قیمت ها در پیمان

شکل 1(انواع قیمت ها در پیمان)

 

طبق تصویر بالا قیمت ها به دو بخش قبل از انعقاد قرارداد(مناقصه) و بعد از آن تقسیم می شود.

قیمت های قبل از انعقاد قرارداد شامل قیمت های پایه, ستاره دار و در حکم ستاره دار میشود; قیمت های پایه اقلامی هستند که شرح ردیف ها, واحد و قیمت های آنها در فهرست بها ذکر شده است. قیمت های ستاره دار به اقلامی گفته میشود که شرح ردیف و قیمت های آنها در فهرست بها نیامده است و کارفرما(مشاور) باید شرح ردیف مناسب با شماره ردیف جدید و به همراه بهای واحد که به روش تجزیه قیمت تعیین می‌شود را، در انتهای گروه مربوطه به همراه علامت ستاره درج کند. قیمت های در حکم ستاره دار هم اقلامی هستند که در فهرست بها دارای شرح و شماره ردیف هستند، ولی بدون قیمت می‌باشند.

قیمت های بعد از انعقاد قرارداد شامل قیمت های پیمان و قیمت های جدید میشوند;قیمت های پیمان همان اقلام پایه هستند با این تفاوت که کارفرما در حین اجرا مقادیر و احجام جدیدی از آنها را به پیمانکار ابلاغ می کند.

قیمت های جدید خود شامل قیمت های جدید بخشنامه ای ,فاکتوری و دستمزدی میشود. قیمت های جدید بخشنامه ای قیمت هایی هستند که کارفرما در حین اجرا به پیمانکار ابلاغ میکند و هیچ شرح ردیف و قیمتی در فهرست بها ندارند و کارفرما میبایست ردیف و قیمت مشخصی برای آنها تعریف کند .در بند “ج” و “د” ماده 29 شرایط عمومی پیمان به تفصیل درمورد این موضوع صحبت شده است.

در توضیح اقلام فاکتوری میتوان گفت در پروژه ­ها معمولاً برخی کارها از لیست فهرست ‌بها خارج است و آیتمی برای آن در نظر گرفته نشده است. مثلاً در یک پروژه انبوه­سازی ساختمان در مراحل پایانی کار، نصب پنجره­ های دوجداره یا درهای فلزی ورودی و خروجی محوطه یا نرده­های اطراف محوطه که به‌صورت یراق‌آلات باید تهیه و حمل و نصب شوند و هیچ­گونه کار مازاد روی آن‌ها انجام نمی ­شود در ردیف‌کارهای فاکتوری قرار دارد. درواقع پیمانکار با استعلام قیمت و خرید آن، در محل موردنظر آن را نصب می‌نماید. بنابراین این اقلام در ردیف قیمت جدید و با اعلام ضریب بالاسری باید توسط مترور در صورت‌وضعیت آورده شود و فاکتور خرید نیز جزء مستندات ضمیمه شود.

کارهای دستمزدی: هنگام اجرای کار,ممکن است فعالیت هایی توسط کارفرما(مشاور)به پیمانکار ابلاغ شودکه صرفا شامل انجام عملیات اجرایی بوده و خرید و تهیه مصالح و تجهیزات را شامل نمیشود و هزینه اینگونه کارها با تصویب کارفرما و با اعمال ضریب بالاسری در صورت وضعیت های پیمانکار قابل پرداخت است.

بند یک مقدمه فصل بیست و نهم فهرست بهای ابنیه در توضیح این اقلام آمده است.

 

فهرست بهای ابنیه 99

شکل 2(مقدمه فصل بیست و نهم فهرست بهای ابنیه)

 

3. صورت وضعیت چیست ؟

1.3 تعریف صورت وضعیت

صورت‌وضعیت به معنای صورت کارکرد دوره ای یک پیمانکار است که کارکرد خود را در قالب جداول مخصوص، تسلیم دستگاه مشاور می­ کند. اما اگر به زبان ساده بخواهیم آن را بیان کنیم این‌گونه است که فرض کنید شما پیمانکار یک پروژه دولتی یا خصوصی هستید و در پایان هرماه و یا پایان یک دوره کارکرد یک سری کارها و عملیات عمرانی از قبیل، قالب­بندی، آرماتوربندی، بتن­ریزی، گودبرداری، حمل مصالح و… انجام می ­دهید که هرکدام از این عملیات یک سری هزینه­های مستقیم و غیرمستقیم برای شما بجای می­ گذارد.

هزینه مستقیم مثل دستمزد کارگر و کارمند، خرید وسایل موردنیاز مانند روان‌کننده برای بتن و لباس­کار کارگر و… و مصالح موردنیاز عملیات اجرایی ازجمله شن و ماسه و سیمان و… هزینه­ های غیرمستقیم مثل سوخت ماشین­ آلات، حمل مصالح، بیمه و… این هزینه­ها هرماه توسط گروه مترور شما باید باتوجه به نوع قرارداد بصورت مقطوع یا بر اساس فهرست‌بها و فاکتورهای خرید لیست شوند و به گروه مشاور تحویل داده شود تا گروه مشاور با بررسی و اصلاحیات لازمه و درنهایت تائید، آن­را به کارفرما جهت پرداخت، تحویل دهد.

در مقاله کاربردهای متره و برآورد به کاربرد متره در حین انجام پروژه و تفاوت آن با متره و برآورد قبل از انعقاد قرارداد اشاره شد. در این مقاله به بررسی شناخت صورت‌وضعیت پرداخته می­ شود. درواقع کاربرد متره و برآورد در حین انجام کار در دفتر فنی پیمانکار از طرف یک مترور، در این مقاله بیشتر شرح داده خواهد شد. گرچه در ادامه خواهیم دید که محاسبه بعضی­ ضرایب پیمان به زمان قبل از عقد پیمان (یعنی زمانی­که هنوز پروژه­ای وجود ندارد و پیمانکار می­خواهد قیمت پیشنهادی خود را ارائه کند) برمی­ گردد.

ممکن است برای شما سؤال ایجاد شود که استفاده از فهرست‌بها و لیست کردن کارهای انجام‌شده، همان متره و برآورد در حین انجام کار است؟ جواب مثبت است اما همه قضیه این نیست! برای اینکه یک پیمانکار بتواند در یک دوره کارکرد کارهای انجام‌شده خود را به پول تبدیل کند باید یک پروسه طولانی را طی کند که در ادامه با آشنایی کلی با ابعاد و جزییات یک صورت‌وضعیت، این موضوع شفاف­سازی خواهد شد.

2.3 نحوه نگارش صورت وضعیت قرارداد سرجمع

قبل از پرداختن به جزئیات صورت وضعیت قراردادهای فهرست بهایی,بهتر است با نحوه نوشتن صورت وضعیت قرارداد سرجمع (که پیش از این شرح داد شد) آشنا شوید:

 

صورت وضعیت پیمانکاری

شکل3  (شکل کلی صورت وضعیت کلی پیمانکار)

 

در ستون اول می توان نام فعالیت ها را مشاهده کرد. در این مثال نمونه ما دو فعالیت تامین و اجرا در اسکوپ کاری پیمانکار مشاهده می کنیم. طبیعتا هر یک از این فعالیت ها دارای زیر مجموعه هایی نیز هستند که در جداول بعدی به وضوح قابل مشاهده است.

در ستون دوم (WF) وزن ریالی هر یک از فعالیت ها قابل مشاهده است. وزن ریالی به معنای برآورد کلی منظم به پیمان است که هر یک از فعالیت ها به خود اختصاص داده است. مثلا در این مثال 29.43 درصد از کل مبلغ پروژه به عملیات تامین مربوط می شود. به همین ترتیب تمامی زیر شاخه ها نیز دارای یک وزن نسبت به فعالیت سر رشته خود هستند.

در ستون سوم مبلغ قابل مشاهده است که این مبلغ منظم به پیمان می باشد. یعنی برآورد کل انجام کار با احتساب کلیه ضرایب. به تبع قیمت کلی در ردیف های قیمت جزئی، بنا به درصد های اختصاص داده شده ( یا همان WF ) می توان برآورد زیرعامل ها را مشاهده کرد. سر جمع 3 ستون اول باید منظم به پیمان باشند و در اسناد پیمان و قرارداد گنجانده شوند.

در ادامه برای آشنایی بیشتر، زیر عامل های تامین به صورت واضح قابل مشاهده می باشند:

 

نمونه ریز متره صورت وضعیت

شکل4 (نمونه ای از ریزمتره ساختار شکست مالی پروژه- CBS)

 

برای صورت وضعیت نویسی، عینا از همین ساختار شکست استفاده می کنیم و با وارد کردن درصد پیشرفت فیزیکی در ستون مربوطه، مبلغ کار انجام شده مربوط به هر فعالیت را محاسبه و ارائه می کنیم .تشریح بیشتر این که درصد های مشکی رنگ، ادعای پیمانکار نسبت به پیشرفت کار و درصد های قرمز رنگ  عدد رسیدگی و تایید شده  توسط نظارت( کارفرما) می باشد:

 

نمونه صورت وضعیت پیمانکاری(نحوه محاسبه صورت وضعیت پیمانکار)

شکل5(نمونه تاییدشده صورت وضعیت کلی پیمانکار)

 

نمونه جدول ریز متره

شکل6(نمونه تایید شده ریزمتره ساختار شکست مالی پروژه)

 

در شکل بالا مشاهده می شود که پیمانکار ادعای اولیه پیشرفت 100 درصدی در فعالیت تامین ( به تبع آن تمام مبلغ برآورد) را داشته است. اما پس از بررسی و رسیدگی,کارفرما به عدد 81/77 رسیده است که با رنگ قرمز مشخص است.

درادامه نمونه ای دیگر از صورت وضعیت که مربوط به پیمانکار جزء می باشد را  را خواهیم دید. در این صورت وضعیت، تعریف و مبلغ واحد آیتم ها در قرارداد پیمانکار ذکر شده است و براساس عملکر حجمی پیمانکار، در دوره های متفاوت، پرداخت به وی صورت می پذیرد.

 

نمونه صورت وضعیت (نمونه صورت وضعیت پیمانکاران جزء)

شکل 7 (نمونه ای از صورت وضعیت کارکرد پیمانکار جزء)

 

در این صورت وضعیت، صرفا احجام عملیاتی پیمانکار محاسبه و بر اساس آیتم های منضم به پیمان پرداخت صورت گرفته است.

 

نمونه صورت وضعیت پیمانکاری (نمونه صورت وضعیت قطعی)

شکل8(نمونه ای ازبرگه تاییدیه صورت وضعیت پیمانکار جزء)

 

3. 3 انواع صورت‌ وضعیت در قراردادهای فهرستی

صورت‌وضعیت‌ ها از لحاظ زمان تحویل و مطالبه، به سه دسته تقسیم می­ شوند:

  1. صورت‌وضعیت موقت
  2. صورت‌وضعیت ماقبل قطعی
  3. صورت‌وضعیت قطعی

در ادامه در رابطه با هر یک از این صورت وضعیت‌ها توضیحات کامل ارائه خواهد شد.

3. 3. 1 صورت­ وضعیت موقت

همان‌طور که از اسم آن مشخص است این صورت‌وضعیت به‌طور موقت تحویل کارفرما داده می­ شود و مطالبه پیمانکار نیز موقتی است نه نهایی. فرض کنید شما پیمانکار یک پروژه بزرگ هستید که مدت پیمان آن 2 سال است و در متن قرارداد آمده است که صورت‌وضعیت به‌صورت ماهانه از طرف پیمانکار ارائه و از کارفرما تسویه می­ شود. بنابراین شما باید تا پایان پروژه (با فرض اینکه تأخیر طولانی‌مدت درروند کار ایجاد نشود)، 24 صورت‌وضعیت تهیه و تحویل کارفرما دهید که به هریک از این صورت‌وضعیت‌ها، صورت‌وضعیت موقت گفته می­ شود.

بسته به بنیه مالی پیمانکار و توافق بین پیمانکار و کارفرما، دوره تحویل صورت‌وضعیت موقت می­ تواند متفاوت باشد. اما نکته­ ای که اینجا یک پیمانکار باتجربه به آن توجه می­کند این است که بهتر است بجای یک صورت‌وضعیت چندماهه و پرآیتم که مبلغ آن زیاد است، از صورت‌وضعیت ماهانه با مبالغ کمتر بهره ببرد. به نظر شما چرا؟

 

صورت‌وضعیت موقت، پس‌ازآنکه به امضای پیمانکار و مهندس مشاور رسید، جهت دریافت مبلغ علی­ الحساب به کارفرما تحویل داده می­ شود. کارفرما پس از بررسی و  اعمال کسورات قانونی، باقی‌مانده را به‌صورت چک، حداکثر 10 روز پس از دریافت صورت‌وضعیت، به پیمانکار تحویل می­ دهد. منظور از علی ­الحساب که پیش­تر گفته شد این است که اگر اشتباهی در اندازه ­گیری و محاسبات و مواردی این­ چنینی دریکی از صورت­وضعیت­ های موقت پیش آید، در صورت­وضعیت‌های آتی یا صورت‌وضعیت قطعی اصلاح و رفع می ­شود.

کسورات و اضافات قانونی قانونی یادشده که ازکارکرد دوره کسر یا به آن اضافه میشود معمولاً شامل موارد زیر است:

1-ده درصد بابت حسن انجام کار

2-علی ­الحساب بیمه، مالیات، عوارض شهرداری و …

3-اقساط پیش ­پرداخت(در صورت وجود)

4-اقساط بهاء مصالح و لوازم تجهیزات تحویلی، از طرف کارفرما به پیمانکار (با توجه به نوع قرارداد)

5-کسر متفرقه دیگر که بر اساس مفاد شرایط عمومی پیمان، بر عهده پیمانکار است.(مثلا هزینه آزمایشات مرتبه دوم و بعد از آن و یا جرایم ایمنی پیمانکار و …)

اضافات قانونی :

شامل 9 درصد ارزش افزوده

بنابراین آنچه از این موضوع نتیجه می ­شود این است که اگر شما به­ عنوان یک مترور در شرکت پیمانکاری مشغول فعالیت هستید یا می­ خواهید وارد این حیطه شوید، مهم‌ترین و اصلی‌ترین وظیفه شما تهیه صورت‌وضعیت موقت است که معمولاً هرماه باید آن را انجام دهید. در کنار این مسئولیت باید با مواردی ازجمله همین کسورات قانونی، نحوه آنالیز بها و قیمت جدید نیز آشنا باشید.

 

  اگر شما به‌ عنوان یک مترور شرکت پیمانکاری صورت‌وضعیت موقتی را تهیه و تنظیم کردید و پس از بررسی ناظر مقیم و مشاور و کارفرما نسبت به مبلغ پرداختی کارفرما معترض بودید چگونه باید اعتراض خود را بیان کنید؟

آیا پس از بررسی مشاور و کارفرما و قرمز کردن ادعایی شما، حقی برای شما نسبت به بررسی دوباره آن از سوی مشاور دیده‌شده است؟

پاسخ این سؤال به عهده شماست که می ­خواهید وارد حیطه متره و برآورد شوید. همان‌طور که قبلا هم گفتیم وظیفه یک مترور تنها محاسبه و اندازه­ گیری احجام نقشه­ ها نیست بلکه باید اشراف کامل نسبت به وظایف خود و دستگاه ­های موازی خود داشته باشد تا در موارد این­ چنینی تکلیف خود را بداند.

3. 3. 2 صورت­ وضعیت ماقبل قطعی

این صورت‌وضعیت آخرین صورت‌وضعیت موقت ارائه‌شده توسط پیمانکار است. اگر بخواهیم بر اساس شرایط عمومی پیمان به این قضیه بپردازیم باید گفت که در تبصره 1 ماده 34 شرایط عمومی پیمان آمده است که حداکثر تا یک ماه پس از تحویل موقت، آخرین صورت‌وضعیت موقت طبق ماده 37 شرایط عمومی پیمان، بدون لحاظ کردن مصالح پای‌کار (مصالحی که پیمانکار برای اجرای عملیات مورد نظر خود قبل از اجرای کار در کارگاه و در پای کار خود انبار می­ کند)  توسط پیمانکار تنظیم و تسلیم کارفرما می­شود. درواقع این صورت‌وضعیت که در ماده 34 شرایط عمومی پیمان از آن گفته‌شده است همان صورت‌وضعیت ماقبل قطعی است.

طبق تبصره یادشده چنانچه پیمانکار بدهکار نباشد یا جمع بدهی او از نصف کسور تضمین حسن انجام کار کمتر باشد، ضمانت­نامه انجام تعهدات بی­درنگ آزاد خواهد شد درواقع حسن صورت‌وضعیت ماقبل قطعی برای پیمانکار همین آزاد شدن ضمانت­نامه اوست.

اما اگر می­خواهید بدانید مبلغ این ضمانت­ نامه چقدر است ماده 34 به این سؤال جواب داده است که بد نیست این مورد را به‌عنوان یک مترور بدانید.

در زمان امضای پیمان، برای تضمین انجام تعهدات، پیمانکار باید ضمانت­ نامه­ ای معادل 5 درصد مبلغ اولیه پیمان، صادرشده از طرف بانک و موردقبول کارفرما و طبق نمونه­ ای که ضمیمه اسناد مناقصه بوده است، تسلیم کارفرما کند که این ضمانت‌نامه باید تا یک ماه پس از تحویل موقت موضوع پیمان، معتبر باشد.

اگر می­ خواهید یک مترور حرفه ­ای باشید سعی کنید به ماده­های شرایط عمومی پیمان اشراف داشته باشد.

3. 3. 3 صورت ­وضعیت قطعی

پس از تحویل موقت پروژه توسط پیمانکار به کارفرما، طبق ماه 40 شرایط عمومی پیمان، پیمانکار موظف است تا یک ماه پس از تحویل موقت، صورت کارکردهای قطعی خود را تسلیم مشاور کند. این صورت‌وضعیت باید بدون منظور شدن مصالح تجهیزات پای‌کار و شامل کلیه مستندات، صورت‌جلسات، ریزمتره‌های نهایی، کروکی­ ها، نقشه­ های ازبیلت، دستورکارها باشد. پس از تحویل آن از طرف پیمانکار به مهندس مشاور، مشاور با بررسی آن نهایتاً تا 3 ماه وقت دارد که جهت تصویب به کارفرما تحویل دهد. کارفرما نیز ظرف مدت دو ماه از تاریخ وصول، به آن رسیدگی می­ کند و نظر نهایی خود را ضمن ارسال یک نسخه از آن به پیمانکار، اعلام می ­نماید.

متوجه موضوع نشدید؟ نگران نباشید! همین الان ویدئو زیر را مشاهده کنید تا خیلی سریع انواع صورت وضعیت را بشناسید.

 

 

نکته:

آماده کردن صورت‌ وضعیت قطعی زمان ­بر و بسیار حساس است زیرا هرگونه اشتباه محاسباتی در آن غیر قابل‌ برگشت است بنابراین مترور باید در تهیه آن کمال دقت خود رابکارگیرد.

اگر پیمانکار در این مدت اقدامی برای تهیه صورت‌ وضعیت قطعی نکند، با تائید کارفرما و هزینه پیمانکار، مهندس مشاور اقدام به تهیه آن می ­کند و پس از امضای آن توسط پیمانکار، صورت‌ وضعیت برای کارفرما ارسال می­ شود. اگر پیمانکار از امضاء کردن امتناع کند، مهندس مشاور بدون امضای پیمانکار آن را برای کارفرما ارسال می­ کند.

در صورتی‌ که پیمانکار اعتراضی نسبت به نظر کارفرما دارد باید اعتراض خود را ظرف مدت 1 ماه از تاریخ وصول صورت‌ وضعیت، با ارائه دلیل و مدرک، یکجا به اطلاع کارفرما برساند. کارفرما نیز حداکثر یک ماه بعد از وصول اعتراض پیمانکار، نتیجه آن را اعلام خواهد کرد.

 

  اگر پیمانکار بعد از اعتراض خود و نتیجه نظر کارفرما دوباره اعتراض داشته باشد و آن را قبول نداشته باشد، برای اعاده حق خود چگونه باید اقدام کند؟

بسته به اینکه اعتراض و اختلاف نظر بین کارفرما و پیمانکار بر سر چه موضوعی باشد پیمانکار باید طبق ماده 53 شرایط عمومی پیمان رفتار کند که خواندن آن را برعهده شما مهندس عزیز واگذار می ­کنیم.

 

4. بخش­ های تشکیل‌ دهنده هر صورت‌ وضعیت

‌‌‌‌‌هر صورت‌وضعیت که پیمانکار هرماه، جهت رسیدگی توسط مشاور ارائه می‌نماید از چندین بخش تشکیل‌شده است که در جدول زیر مشاهده می‌شوند.

 

صورت وضعیت چیست؟

شکل 9 (نمودار درختی قسمت‌های تشکیل دهنده دفترچه صورت وضعیت)

 

در ادامه به شرح هریک از این بخش‌ها می­ پردازیم.

4. 1  روکش صورت وضعیت

اولین صفحه هر صورت‌وضعیت به اسمِ روکش صورت‌وضعیت شناخته می­ شود. در این صفحه اطلاعاتی از قبیل موضوع پیمان، مدت پیمان، تاریخ صورت‌وضعیت، کارفرما، مشاور، پیمانکار، وضعیت تعدیل قرارداد تا صورت‌وضعیت فعلی و اطلاعاتی کلی از این قبیل در آن آورده می­شود. درواقع روکش حکم شناسنامه صورت‌وضعیت را دارد.

به صورت‌وضعیتی که پیمانکار هرماه (یا هردوره چند ماهه، بسته به قرارداد) به مشاور تحویل می­ دهد “صورت‌وضعیت موقت” گفته می­ شود؛ همچنین در پایان پروژه، یک صورت‌وضعیت از پیمانکار خواسته می ­شود که در آن مقادیر کل کارهای انجام‌شده از ابتدا تا انتهای پروژه آورده شده است که به آن “صورت‌وضعیت قطعی “گفته می ­شود.

 

4. 2 مبناهای قراردادی

مواردی ازجمله ابلاغ قرارداد، ابلاغ کار، تحویل زمین، تاریخ­ های مهم و… در صورت‌وضعیت آورده می­ شود که می­ توان آن‌ها را در روکش قرارداد آورد.

 

4. 3 مستندات

در بعضی از صورت‌جلسات، دستور کارهای جدید (در مقاله کلیات متره و برآورد، به این موضوع پرداخته‌شده است) و ابلاغیه­ های دریافتی از کارفرما و مواردی این­ چنینی به‌عنوان مستند جهت تأکید، به‌صورت ضمیمه آورده می­ شود.

 

محاسبات دستور کار جدید

شکل 10 (مستندات پیمانکار در خصوص محاسبات دستور کار جدید)

 

نکته:

تمام مقادیر محاسبه‌شده توسط مترور در برگه ­های خلاصه متره و ریز متره (که در ادامه به آن پرداخته خواهد شد) در قالب صورت مجالس کارکرد جبهه اجرایی می آید. درواقع بعد از هر عملیات اجرایی که توسط پیمانکار صورت می­گیرد، مترور موظف است که آن‌ها را ابتدا متره کرده، سپس در قالب صورت ­وضعیت در پایان هر ماه تسلیم مهندس مشاور نماید. درنهایت یک نسخه پس از اصلاحات مورد نظر مهندس مشاور، به پیمانکار ارجاع داده می­ شود.

 

روند تهیه صورت وضعیت

شکل11  (روند انجام عملیات پروژه توسط پیمانکار و تهیه صورت جلسه آن)

 

به زبان ساده ­تر اگر شما به ­عنوان یک مترور در دفتر فنی یک شرکت پیمانکاری فعالیت دارید، هرماه باید تعداد متعددی صورتمجلس عملیات مربوط به یک جبهه کاری تنظیم نمایید زیرا هرماه تعداد زیادی عملیات اجرایی مختلف در فازهای مختلف توسط گروه پیمانکاری انجام می ­شود. مثلاً فرض کنید قسمتی از پروژه مربوط به اجرای سنگ مالون دیوارهای رفوژ میانی یک بزرگراه است و شرکت پیمانکار آن را تحویل یک پیمانکار جزء داده است. پیمانکار جز بعد از اتمام کار، صورت‌جلسه کارهای انجام‌شده خود را آماده و برای مطالبه خود آن را تحویل شرکت پیمانکار می­ دهد.

در اینجا شرکت پیمانکار (که حکم کارفرمای پیمانکار جزء را دارد) باید توسط مترور خود صورت‌جلسه ادعایی پیمانکار جزء را بررسی کرده و حتی در صورت لزوم به محل اجرای کار رفته و پس از برداشتِ اندازه­های لازم، صحت موارد مطرح شده توسط پیمانکار جزء را بررسی نماید. پس از اصلاح، تائید و پرداخت مطالبه پیمانکار جزء، حال باید مترورِ شرکت پیمانکار، خود صورت‌جلسه جدیدی از کار انجام‌شده را بر اساس فهرست‌بهای منضم به پیمان تهیه و تنظیم کرده و آن را تسلیم ناظرمقیم نماید تا پس از بررسی و تحویل به دستگاه مشاور و اصلاح و برگشت به پیمانکار آن را آماده صورت‌وضعیت‌نویسی کند.البته ممکن است پیمانکار جزء در پروژه نباشد

در این صورت پیمانکار صورت جلسات کارهای خود را تحویل مشاور(کارفرما) می دهد و مشاور صورت جلسه ادعایی پیمانکار را بررسی می کند و درصورت نیاز آن را اصلاح میکند و هزینه های پیمانکار را پرداخت می کند.

 

4. 4 برگه ریز متره

در این برگه از صورت‌وضعیت همان‌طور که از اسم آن مشخص است مترور باید متره­های خود را شکافته و به‌صورت ریز متره بیاورد. یعنی هر آنچه در برگه خلاصه متره آورده شده است باید در این برگه به‌صورت مجزا و دقیق آنالیز شود. مثلاً اگر در برگه خلاصه متره قسمتی از کار مربوط به آیتم 080101 بود، در این برگه باید تمام محاسباتی که منجر به رسیدن این مقدار شده است، آورده شود. در ادامه نمونه ­ای از برگه ریز متره آورده شده است.

 

نمونه فرم صورت وضعیت

شکل 12 (قسمتی از برگه ریز متره یک صورت‌وضعیت)

 

همان‌طور که مشاهده می­ کنید در نمونه برگه ریز متره ارائه‌شده بالا هر آیتم استفاده‌شده توسط مترور، چندین صورت‌جلسه نقل‌شده است. اگر بخواهیم دقیق­ تر به این موضوع بپردازیم همان‌طور که از فرمت برگه ریز متره مشخص است، این برگه از چندین ستون تشکیل‌شده است که مربوط به مقادیر طول، عرض و ارتفاع کار انجام‌شده است. درواقع مترور باید در این قسمت ریزبه‌ریز کارهای انجام‌شده مربوط به آیتم موردنظر را بیاورد و مقادیر آن را در ستون­های طول و عرض و ارتفاع وارد نماید.

اما معمولاً برای پرهیز از تکرار مکررات و مصرف بیش‌از اندازه کاغذ و جلوگیری از حجیم شدن صورت‌وضعیت، از این کار صرف­نظر شده و به جای آن به صورت‌جلسه‌هایی که قبلاً توسط مترور ارائه شده و توسط ناظرمقیم و مشاور بررسی و تصحیح و تائید شده، ارجاع داده می‌شود. درواقع این صورت‌جلسات همان ریزمتره­ هایی‌ست که باید مترور آن را تهیه و محاسبه کند. در ادامه نمونه ­ای از یک صورت‌جلسه آورده شده است.

 

اجزای صورت مجلس عبارتند از:

  • ریزمتره
  • خلاصه متره
  • روکش:روکش صورتمجلس شامل نام کارفرما,نام پیمانکار,نام مشاور,تاریخ قرارداد,شماره قرارداد,
  • پیوست ها(نقشه ها وجزئیات)

بند 19 کلیات فهرست بهای ابنیه بطور کامل به شرح این موضوع پرداخته است.

برای آشنایی بیشتر با قسمت­های مختلف یک صورت‌جلسه می‌توانید به مقاله کاربرد متره و برآورد رجوع نمایید.

 

نمونه برگه ریز متره (فرم ریز متره)

شکل 13 (نمونه برگه ریز متره صورت‌ مجلس انجام کار در یک جبهه کاری)

 

نمونه برگه خلاصه متره

شکل 14 (نمونه برگه خلاصه متره صورت‌جلسه)

 

5.4 برگه خلاصه متره

در این برگه از صورت‌وضعیت همان‌طور که از اسم آن مشخص است باید خلاصه­ای از کارهایی که پیمانکار انجام داده است، توسط مترور برحسب آیتم موردنظر تفکیک شود. در این برگه تنها مقادیر کارهای انجام‌شده بر اساس واحد آن مدنظر است و اشاره‌ای به قیمت واحد هر آیتم نمی‌شود. به­ عنوان مثال مقدار محاسبه شده برای غلاف گذاری با لوله پی وی سی که از 11 ریزمتره محاسبه شده است در شماره ردیف 1-1 مقدار 22,23/00 مترطول محاسبه شده است که این مقدار باید بعداً در برگه مالی در بهای واحد ضرب شود تا مقدار کل برآوردی از این عملیات، محاسبه شود.

 

برگه خلاصه متره صورت وضعیت

شکل 15 (قسمتی از برگه خلاصه متره یک صورت‌وضعیت)

 

همان طور که مشاهده می­ کنید مترور تمام عملیات انجام‌شده را متره کرده و بر اساس آیتم فهرست­ بها (منظور از آیتم در فهرست بها شرح عملیات اجرایی مورد نظر است که با یک شماره شش رقمی کدگذاری شده است) به تفکیک آن را در جدول مخصوص خود آورده است. در این جدول شرح مختصری از عملیات انجام‌شده آورده شده و مقابل آن شماره آیتم فهرست­ بهای منضم به پیمان نمایش داده می­ شود. در ستون بعدی مترور باید مشخص کند که این عملیات اجرایی، از چندین ریز متره به‌دست‌آمده است.

در ستون­ های بعدی این برگه از خلاصه متره مقدار جزئی کار به همراه ضریب جزئی (ضریبی که نشان می دهد احجام ریز متره با توجه به درصد های احتمالی موجود در توضیحات فهرست یا در برخی از موارد تعداد تکرار عملیات و … بنا به تعریف از پیش مشخص شده می باشد). مربوط به آن آورده شده است. که با اعمال آن­ در نهایت به مقدار کل عملیات انجام شده می ­رسیم. این مقدار کل در برگه­ ریز مالی مورداستفاده قرار می­ گیرد.

 

6.4 ریز مالی

در این برگه از صورت‌وضعیت، مترور تمام آیتم ­هایی که از آن از ابتدای پروژه تا زمان تنظیم صورت‌وضعیت استفاده کرده است را در جدولی لیست می­ کند. مثلاً تمام عملیات فصل چال زنی که با توجه به فهرست‌بهای منضم به پیمان، انجام‌شده است به‌صورت آیتم به آیتم آورده شده است (فهرست بهای منضم به پیمان، فهرست بهاییست که در زمان عقد قرارداد مبنای محاسبات پیمان قرار گرفته است).در ادامه نمونه ­ای از ریزمالی را مشاهده می­ کنید که در آن آیتم­ های استفاده‌شده مربوط به فصل چال زنی,تزریق,دیوار آب بند آورده شده است.

 

نمونه ­ای از برگه ریز مالی

شکل 16 (نمونه ­ای از برگه ریز مالی)

 

همانطور که مشاهد می­ کنید در ردیف شماره 161مقدار محاسبه شده برای غلاف گذاری توسط پیمانکار   2,223/00 مترطول بوده است که مهندس مشاور آن را رد کرده است و  1,478/80 مترطول را جایگزین کرده است. در این دوره کارکرد فقط تجهیز و برچیدن کارگاه مربوط به فهرست بهای چاه را داشتیم که در برگه ریز مالی زیر آورده شده است.

برگه مالی صورت وضعیت

شکل 17 (نمونه ای از برگه ریز مالی قسمت تجهیز و برچیدن کارگاه)

 

7.4 خلاصه مالی فصول

در این صفحه از صورت‌وضعیت برآورد کارهای انجام‌شده تا تاریخ ارائه صورت‌وضعیت، به‌صورت فصلی آورده شده است. همان‌طور که در مقاله کلیات متره و برآورد گفته شد هر فهرست‌بها از چندین بخش تشکیل‌شده که یکی از بخش‌ها، فصل­های فهرست­بها است. هر فصل از فهرست­بها مربوط به یک عملیات اجرایی‌ست که ممکن است در طول پروژه مورداستفاده قرار گیرد. به‌عنوان‌مثال، تمام چالزنی و تزریق ­های انجام‌شده از ابتدای پروژه تا تاریخ تهیه صورت‌وضعیت در قالب فصل 4فهرست‌بهای سدسازی ، برآورد شده و در خلاصه مالی فصول آورده شده است.

در این برگه نیز اعداد ادعایی پیمانکار بارنگ مشکی آورده می­ شود و اعداد مورد تائید مشاور بارنگ قرمز نمایش داده‌شده‌اند. سپس مشاور مادر ( در صورت وجود ) با رنگ آبی رسیدگی می کند و کارفرما در نهایت عدد نهایی را با رنگ سبز رسیدگی و ابلاغ می کند (رنگ ها در هر سیستم بنا به شرایط سیستم انتخاب و معرفی می شوند) بنابراین مترور باید در این برگه از صورت‌وضعیت، جدول مربوط به برآورد کارهای انجام‌شده از ابتدای پروژه تا تاریخ ارائه صورت‌وضعیت را به‌صورت فصل‌بندی شده تحویل مشاور دهد. در ادامه نمونه ­ای از این روکش مالی را خواهیم دید.

 

نمونه روکش مالی صورت وضعیت

شکل 18 (نمونه­ ای از روکش مالی فصول)

 

4. 8 روکش مالی کل

در این صفحه از صورت‌وضعیت خلاصه­ای از برآورد کلی پروژه آورده می‌شود. در این جدول مبلغ کل کارهای انجام‌شده بر اساس فهرست­بهای استفاده‌شده با تقسیم‌بندی مبالغ آیتم­های فهرست­بها، ستاره­دار (غیر پایه) (آیتمی که شرح یا بهای واحد آن در فهرست بهای پایه وجود ندارد)، برگ خرید و مصالح پای­کار و همچنین هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه، آورده شده است.

در این برگه که ابتدا مقادیر مورد درخواست پیمانکار، با رنگ مشکی نمایش داده شده، پس از تحویل به ناظر مقیمِ پروژه (شرکت مشاور) و بررسی اولیه، مشاور این حق و اختیار را دارد که ادعای پیمانکار را با رنگ قرمز رد کرده و مقدار محاسبه‌شده خود را اعلام نماید. سپس مشاور مادر(درصورت وجود)با رنگ آبی رسیدگی می کند و کارفرما در نهایت عدد نهایی را با رنگ سبز رسیدگی و ابلاغ می کند(رنگ ها در هر سیستم بنا به شرایط سیستم انتخاب و معرفی می شوند)

نکته­ ای که باید به آن در صورت‌وضعیت‌ها توجه شود این است که مقادیر برآورد شده در صورت‌وضعیت مقادیر تجمعی می‌باشند. یعنی مقادیر کارهای انجام‌شده از ابتدای پروژه تا تاریخ صورت‌وضعیت آن ماه.

در ادامه نمونه­ ای از برگه یا روکش مالی کل آورده شده است که در آن ادعای پیمانکار برای کار انجام‌شده چیزی حدود 20 میلیارد و 752 میلیون تومان است که مشاور این ادعا را بنا به دلایل مختلف رد کرده و رقم 15 میلیارد و 617 میلیون تومان را درست می­ داند.

 

نمونه ­ای از روکش مالی کل

شکل 19 (نمونه ­ای از روکش مالی کل)

 

همان‌طور که مشاهده کردید در این روکش مالی کل از 5 فهرست‌بهای ابنیه , راه، راه‌آهن و باند فرودگاه,تاسیسات مکانیکی,چاه ها و قنات ها وسدسازی  استفاده‌شده است. به­ عنوان مثال مترور مجموع برآورد کارهای ابنیه را طبق فهرست بهای ابنیه 185,998,996 ریال محاسبه کرده است که این مقدار مورد تأیید مشاور نبوده و پس از اصلاح به مبلغ 185,178,420 ریال  تغییر کرده است.

بنابراین با توضیحاتی که تا اینجا ارائه شده، متوجه می‌شویم که مترور برای تهیه صورت­وضعیت هرماه باید پس از تهیه صورتجلسات انجام کارهای هر بخش از پروژه و جمع­بندی آن­ها به کمک جدول فهرست­بها، کارهای انجام شده را برآورد کند.

پس نتیجه می­گیریم که صورت مجلس نوشتن با صورت‌وضعیت نوشتن متفاوت است.

 

9.4 صورت مجلس

همان‌طور که قبلاً گفته شد مترور باید صورت مجلس انجام‌شده را در این مدت به‌عنوان مستندات صورت‌وضعیت ضمیمه کند.

در بند 5 . 4 این مقاله درمورد صورتمجلس توضیح داده شده است.

10.4 دستور کارها

در مورد دستور کارهای جدید در مقاله کلیات متره و برآورد و کاربردهای متره و برآورد توضیحات کافی ارائه‌شده است. اما آنچه درزمینه صورت‌وضعیت یک مترور باید به آن دقت کند این است که دستور کارها باید به­ عنوان مستندات کارکرد پیمانکار، همراه صورت‌وضعیت ارائه شود.

11.4 فاکتورهای خرید

برای درک بهتر این موضوع به اقلام فاکتوری در قسمت انواع قیمت ها رجوع کنید. در ادامه نمونه­ای از فاکتور خرید و همچنین اعمال مقادیر فاکتوری در صورت‌وضعیت آورده شده است.

 

کاربرد فاکتور در صورت وضعیت چیست؟

شکل 20 (نمونه فاکتور خرید یراق‌آلات پنجره ساختمان توسط پیمانکار)

 

اعمال فاکتور در صورت وضعیت

شکل 21(نمونه صورت‌وضعیت با اعمال اقلام فاکتوری)

 

 

 

5. نمونه صورت وضعیت موقت و قطعی

نمونه فرم صورت وضعیت پیمانکاری در پروژه های مختلف متفاوت است. چرا که مشاور و کارفرما پروژه ها سلیقه های مختلفی دارند. این اختلاف سلیقه تنها در نحوه نگارش و ارائه اختلاف ایجاد می کند و ساختار اصلی صورت وضعیت ها یکسان است. به طور مثال نظر یک مشاور بر آن است که ضرایب در انتهای برآورد هرفصل (در برگه ریزمالی) اعمال شود مشاور دیگری میگوید ضرایب فقط در برگه خلاصه مالی فصول اعمال شود

🛑 البته لازم به ذکر است که انتشار کامل pdf نمونه صورت وضعیت پیمانکاری مشکلات حقوقی دارد به همین دلیل pdf نمونه صورت وضعیت پیمانکاری را در اینجا به صورت مجاز برای شما قرار داده ایم.

 

دانلود فایل pdf نمونه صورت وضعیت پیمانکاری

 

6. انواع ضرایب مورد استفاده در صورت وضعیت

برای اینکه قیمت خام به‌دست‌آمده از متره ­های مترور به قیمت واقعی نزدیک شود، مترور باید از یک سری ضرایب بسته به شرایط پروژه استفاده کند. در ادامه به شرح هریک از این ضرایب می­ پردازیم.

 

ضرایب مورد استفاده در صورت وضعیت چه کاربردی دارند؟

شکل 22(نمودار درختی ضرایب مورد استفاده در تهیه صورت وضعیت)

1.6 ضریب منطقه

قیمت­ های آیتم ­های موجود در فهارست بها، بر اساس شهر مرکز کشور یعنی تهران محاسبه و اعمال‌شده‌اند. بنابراین برای پروژه­ای که در شهری غیر از تهران است مثل شهر سیستان و بلوچستان باید یک ضریب تحت عنوان ضریب منطقه اعمال شود. این ضریب که توسط سازمان برنامه‌وبودجه کشور محاسبه می­شود برای هر شهر مقدار خاص خود را دارد. عوامل مختلفی در تعیین این ضریب دخالت دارد ازجمله: ویژگی­ های منطقه موردنظر ازلحاظ آب­ و هوایی، میزان محرومیت منطقه ازلحاظ دسترسی به مصالح و نیروهای کار و راه­ های دسترسی و مواردی از این قبیل.

مقدار آن برای هر فهرست ­بها مقادیر متفاوت است. در زیر فایل ضریب منطقه ­ای امور پیمانکاری آورده شده است.

دانلود فایل ضریب منطقه ای صورت وضعیت

 

اگر به جداول این فایل دقت کنید این ضریب برای مناطق محروم ­تر (ازلحاظ مختلف) مقدار بیشتری دارد به‌عنوان‌مثال برای شهر عسلویه بخش ابنیه مقدار 1.15 و برای شهر کاشان 1 در نظر گرفته‌شده است.

 

بررسی ضریب منطقه

شکل 23 (جدول ضریب منطقه دو شهر کاشان و عسلویه)

2.6 ضریب طبقات

قیمت ­هایی که شما در فهارست بها مشاهده می­ کنید برای کار در طبقه مبنا یعنی طبقه همکف و زیرهم­کف در نظر گرفته‌شده است. فرض کنید در یک ساختمان 7 طبقه بخواهیم نازک­ کاری سقف­ها و دیوارهای ساختمان را اجرا کنیم. طبیعتاً به‌مراتب کار دشوارتر از طبقه همکف است و برای اجرای این آیتم باید بسته­های گچ و مصالح موردنیاز دیگر به طبقات بالاتر حمل شود. از طرفی مشخص است که برای جابه­جایی مصالح تا ارتفاعات بالاتر با افت مصالح روبرو می­ شویم و درصدی از مصالح پرت می­شوند. همه‌ی این موارد در قالب یک ضریب به اسم ضریب طبقات در قیمت نهایی کار ضرب می­شود تا اثر آن­ها در کاردیده شده باشد.

توجه داشته باشید مساحت هر طبقه باید از نقشه­های اجرایی موجود محاسبه شود و بٌعد خارجی طبقات لحاظ شود.

6. 2. 1 نحوه محاسبه ضریب طبقات

از پیوست 2 فهرست بهای ابنیه، ضریب طبقات از فرمول زیر محاسبه می ­شود.

 

نحوه محاسبه ضریب طبقات به چه صورتی است؟

 

F0  = سطح زیربنای همکف

F1  = سطح زیربنای طبقه اول بالاتر از طبقه همکف

F2  = سطح زیربنای طبقه دوم بالاتر از طبقه همکف

.

.

.

سطح زیربنای طبقه n ام بالاتر از طبقه همکف = Fn

B0  = سطح زیربنای زیر همکف

B1  = سطح زیربنای طبقه اول پایین­تر از طبقه زیر همکف

B2  = سطح زیربنای طبقه دوم پایین­تر از طبقه زیر همکف

.

.

.

سطح زیربنای طبقه m آم پایین­تر از طبقه زیر همکف = Bm

S = سطح کل ساختمان زیربنای، با احتساب سطح زیربنای طبقه همکف، طبقه زیر همکف، تمام طبقات بالاتر از همکف تمام طبقات پایین‌تر از طبقه زیر همکف

 

علت استفاده از مساحت زیربنای طبقات در فرمول محاسبه ضریب طبقات این است که این ضریب به‌تمامی کارهایی که در سطح طبقات انجام ­می ­شود تعلق دارد ازجمله نازک­ کاری، آجرچینی دیوارها و…

 

مطلوب است ضریب طبقات ساختمانی که دارای 5 طبقه بالای طبقه همکف است که مساحت هر طبقه به­ جز بام برابر 220 مترمربع و برابر طبقه همکف و بام دارای مساحت 180 مترمربع و مساحت طبقه زیر همکف و پارکینگ زیر آن 200 مترمربع است.

 

حل:

حل مثال صورت وضعیت نویسی

 

 

 

 

 

 

ضریب طبقات باید تا 4 رقم بعد از اعشار محاسبه شوند و چنانچه رقم پنجم زیر 5 باشد حذف شود و اگر بیشتر از 5 بود یک رقم به رقم چهارم اضافه شود بنابراین ضریب طبقات در اینجا برابر است با:

P = 1.02

 

اگر در حین انجام کار کارفرما تصمیم بگیرد که بجای ساختمان 10 طبقه آن را 9 طبقه بسازد تکلیف ضریب طبقات چیست؟

 

6. 3  ضریب ارتفاع

این ضریب تا فهرست‌بهای سال 1388 قابل‌استفاده بود و از فهرست‌بهای سال 1388 به بعد حذف گردید. فهرست‌بها برای کار در ارتفاعات بیشتر از 3.5 متر ضریبی تحت عنوان ضریب ارتفاع در نظر گرفته است. معمولاً ارتفاع طبقات از 3.5 متر بیشتر نیست بنابراین طبیعی است برای ساختمان ­های با ارتفاع بیشتر از 3.5 متر و کار در ارتفاع بیشتر نیاز است که پیمانکار تمهیداتی از جمله ایجاد داربست جهت اجرای نماهای خارجی می‌اندیشد. کار در ارتفاعات بالاتر افت مصالح بیشتر و سختی کار بیشتری دارد که همین باعث بیشتر شدن دستمزد کارگرها نیز خواهد شد.

فرمول محاسبه این ضریب به‌صورت زیر است که البته دیگر استفاده ­ای ندارد:

برای  3.5m <H< 10m:

محاسبه ضریب ارتفاع در نوشتن صورت وضعیت

 

 

برای H> 10m:

 

 

 

Q: ضریب طبقات

H: عبارت است از تراز طبقه از تراز کف طبقه مربوطه تا تراز کف طبقه بالایی. در ساختمان­ های شیب‌دار، متوسط ارتفاع خط‌ الرأس شیب و ارتفاعی که شیب آغاز می ­شود، از تراز کف طبقه، ملاک عمل خواهد بود.

اما سوالی که اینجا ایجاد می­ شود این است که تکلیف ضریب ارتفاع برای فهارست بهای بعد از 1388 چه می ­شود؟

در جواب این سؤال باید گفت که در فصولی مانند فصول 5 و 6 فهرست‌بها که مربوط به قالب­بندی چوبی و فلزی است خود فهرست­ بها برای ارتفاعات بیشتر از 3.5 متر اضافه بها در نظر گرفته است و درواقع مترور با استفاده از این آیتم ­ها به‌صورت غیرمستقیم از ضریب ارتفاع بهره برده است. پیشنهاد می­ شود حتماً برای درک بهتر به خلاصه فصول 5 و 6 فهرست­ بهای ابنیه رجوع کنید.

 

اثر ضریب ارتفاع در فهرست بها ابنیه

شکل 24 (قسمتی از فصل ششم فهرست‌بهای 1399 ابنیه که در آن می­توان اثر ضریب ارتفاع را دید)

 

اما برای فصولی که این اثر در آن‌ها دیده نشده است مانند فصل چهارم فهرست‌بهای 1399 ابنیه که مربوط به عملیات بنایی با سنگ است اگر برفرض پیمانکار بخواهد نمای بیرونی ساختمان را سنگ کند باید چگونه اثر ضریب ارتفاع را در قیمت نهایی خود ببیند؟ در جواب باید دو حالت را بررسی کرد.

حالت الف) برای نماسازی ساختمان بیش از 3.5 متر باید از ردیف­های پیوست 4 فهرست‌بهای ابنیه (تجهیز و برچیدن کارگاه) و قیمت ایجاد داربست استفاده کنیم.

 

پیوست 4 فهرست‌بهای ابنیه

شکل 25 (قسمتی از پیوست 4 فهرست‌بهای 1399 ابنیه)

 

حالت ب) در مورد کارهای داخل ساختمان برای ارتفاع بالاتر از 3.5 متر پیمانکار باید آن را در پیشنهاد قیمت یعنی قبل از عقد قرارداد ببیند تا ضریب پیمان افزایش یابد و غیرمستقیم ضریب ارتفاع لحاظ شده باشد.

در آخر اگر بخواهیم تفاوت بین ضریب ارتفاع و ضریب طبقات را شرح دهیم باید گفت که ضریب طبقات شامل حال تمام‌کارهایی که درون ساختمان و طبقات انجام می­ شود، است فارغ از ارتفاع طبقه، اما ضریب ارتفاع مشمول کارهایی که در ارتفاع و فضای باز انجام ­می­شود مثل همین سنگ­ کاری نمای ساختمان که نیاز به داربست دارد.

6. 4 ضریب پیمان

همان‌طور که در مقاله کاربردهای متره و برآورد گفته شد، یکی از کاربردهای متره در زمان قبل از انعقاد پیمان بین کارفرما و پیمانکار است. کارفرما قبل از برگزاری مناقصه، توسط گروه مترور خود، برآورد هزینه کل پروژه را انجام می ­دهد و قیمتی تحت عنوان هزینه اجرای کار را به دست می­ آورد و در زمان مناقصه آن را به اطلاع پیمانکاران می ­رساند. پیمانکار باید در مدت تعیین‌شده توسط کارفرما به‌وسیله نقشه ­های اجرایی که در اختیارش قرار می­گیرد، به‌ وسیله گروه مترور خود، برآورد خود را از پروژه تحت عنوان قیمت پیشنهادی در پاکت پیشنهاد قیمت تسلیم کارفرما کند.

اگر پیشنهاد قیمت پیمانکار موردقبول کارفرما بود و پیمانکار برنده مناقصه شد، اولین ضریبی که پیمانکار باید آن را در محاسبات خود بکار گیرد در اینجا مشخص می ­شود. از حاصل تقسیم قیمت پیشنهادی پیمانکار بر قیمت اجرای کار (محاسبه‌ شده توسط کارفرما) ضریبی به دست می ­آید تحت عنوان ضریب پیمان.

 

ضریب پیمان در صورت وضعیت چیست؟

 

اگر این ضریب بزرگ‌تر از 1 باشد در اصطلاح می ­گویند پیمانکار پیشنهاد افزایش قیمت داده است و به آن ضریب پلوس گویند. اگر این ضریب کوچک‌تر از 1 باشد در اصطلاح می­گویند پیمانکار تخفیف داده است و به آن ضریب مینوس گویند، و درنهایت اگر عدد به‌دست‌آمده 1 باشد، در اصطلاح می­ گویند پیمانکار پیشنهاد قیمت نت (Net) داده است. به این ضریب، ضریب پیشنهادی کل نیز گفته می­ شود.

اما نکته ­ای که در محاسبه ضریب پیمان باید به آن توجه شود این است که در هنگام برآورد برای پیشنهاد قیمت توسط مترور، ضرایب منطقه و بالاسری و ارتفاع و طبقات مشخص است و مترور باید این ضرایب را در برآورد خود وارد کند تا قیمت واقعی کار به دست آید. در واقع ضریب پیمان به کمک این ضرایب محاسبه می­ شود. پیشنهاد می ­شود برای نحوه محاسبه ضریب پیمان در قالب یک مثال نسبتاً کامل به دستورالعمل “نحوه پیشنهاد قیمت از سوی پیمانکاران به تفکیک فصل ­های فهرست­ بها” رجوع نمایید که فایل آن در ادامه مشاهده می شو‌د. حتما به این فایل یک نگاه بندازید.

 

دانلود فایل نحوه پیشنهاد قیمت از سوی پیمانکاران به تفکیک فصل ­های فهرست­ بها

6. 5 ضریب پیشنهادی جزء (ضریب فصل)

اما ضریب فصل در صورت وضعیت چیست؟ قبل از انعقاد قرارداد و جهت پیشنهاد قیمت، پیمانکار هنگام متره و برآورد طبق نقشه­ های اجرایی با بهره ­گیری از فهرست‌بها، برگه ­ای تنظیم می­کند که در آن قیمت­ های پیشنهادی هر فصل فهرست­ بها نوشته‌شده است. اگر این قیمت را بر قیمت محاسبه‌ شده برای هر فصل توسط کارفرما تقسیم کنیم، ضریبی تحت عنوان ضریب پیشنهادی جزء یا ضریب فصل به دست می ­آید.

در ادامه نمونه جدول ارائه ضریب پیشنهادی جز آورده شده است.

 

جدول برآورد فصول

شکل 26(نمونه جدول برآورد فصول جهت پیشنهاد قیمت توسط کارفرما)

 

همان‌طور که مشاهده می ­کنید اقلام پایه و غیر پایه (ستاره ­دار) به تفکیک آورده شده است و درنهایت با یکدیگر جمع شده ­اند. در آخر ضرایب صعوبت کار در ارتفاع و طبقات و ضریب منطقه (در جدول بالا و برای شهر کاشان، ضریب منطقه برای ابنیه 1 است) و ضریب بالاسری (در ادامه به آن می ­پردازیم) در مقدار مبلغ محاسبه‌ شده ضرب شده ­اند.

 

جدول ارائه ضریب پیشنهاد قیمت جزء توسط پیمانکار

شکل 27 (نمونه جدول ارائه ضریب پیشنهاد قیمت جزء توسط پیمانکار)

 

همان‌طور که مشاهده می­ کنید با تقسیم اعداد پیشنهادی برای هر فصل توسط پیمانکار (ستون شماره 5) بر اعداد پیشنهادی برای هر فصل توسط کارفرما (ستون شماره 4)، ضریب پیشنهادی جزء برای هر فصل به دست می ­آید.

 

6. 6 ضریب بالاسری

این ضریب به دلیل هزینه ­های غیرمستقیمی است که پیمانکار اجباراً باید پرداخت کند و امکان اختصاص آیتم خاصی برای آن در فهرست‌بها وجود ندارد. این ضریب در قیمت محاسبه‌شده پیمانکار ضرب خواهد شد. در واقع این ضریب، هزینه­ های پنهان و پشت پرده­ای که آنالیز بهای فهرست‌بها (که توسط سازمان برنامه‌وبودجه محاسبه و تهیه می ­شود) آن را ندیده است، آشکار می ­کند.

این هزینه به دو دسته‌ی هزینه بالاسری عمومی و هزینه بالاسری کار تفکیک می ­شود.

6. 6. 1  هزینه بالاسری عمومی

این نوع از هزینه شامل هزینه‌هایی است که نمی ­توان آن­ها را به کار مشخصی مربوط دانست و در تمامی پروژه­ های شرکت پیمانکار مشترک است. مانند:

۱-هزینه نگهداری دفتر مرکزی

۲-هزینه آب و برق و سوخت دفتر مرکزی

۳- هزینه پذیرایی و آبدارخانه دفتر مرکزی

۴- هزینه فتوکپی و چاپ نقشه دفتر مرکزی

و….

6. 6. 2 هزینه بالاسری کار

 این نوع از هزینه شامل هزینه‌هایی است که می­توان آن­ها را به کار مشخصی مربوط دانست. به این معنا که مختص یک پروژه بوده و هزینه­ های آن دخالتی در دیگر پروژه ­های شرکت پیمانکار ندارد. مانند:

۱- هزینه مالیات

۲-هزینه صندوق کارآموزی

۳-هزینه ضمانت‌نامه انجام تعهدات

۴-سود پیمانکار

و….

همه این هزینه­ ها با ضرب یک ضریب به اسم ضریب بالاسری در قیمت نهایی پروژه، جبران می­ شوند. طبق دستورالعمل کاربرد فهرست‌بهای ابنیه سال 1398 مقدار این ضریب برای کارهای عمرانی و غیر عمرانی به‌صورت زیر است.

 

ضریب بالاسری در صورت وضعیت نویسی

شکل 28 (مقدار ضریب بالاسری)

 

اما اگر بخواهیم کمی دقیق بشویم سرنوشت هر پروژه به هزینه بالاسری آن وابسته است.

مثلاً ممکن است در زمانی شرکت پیمانکار فقط یک پروژه در دست اجرا داشته باشد، بنابراین هزینه دفتر فنی کلاً از آن تأمین می­ شود یا ممکن است شرکت چندین پروژه را در دستور کار داشته باشد که مسلماً سهم هر پروژه به نسبت کمتر خواهد شد. همچنین ممکن است یک شرکت پیمانکار تنها به یک رئیس کارگاه و یک مهندس اجرا نیاز داشته باشد یا ممکن است شرکت بزرگ پیمانکاری باشد و به رئیس کارگاه، دفتر فنی، امور قراردادها، کنترل پروژه و…. نیاز داشته باشد.

به همین علت می­ توان گفت اعلام یک ضریب ثابت برای کارهای عمرانی و غیر عمرانی از طریق صدور بخش‌نامه، امری غیر کارشناسی بوده و قطعاً یکی از طرفین پیمان تحت تأثیر این ضریب قرار خواهند گرفت. بنابراین باید برای واقعی ­تر نمودن این ضریب تمهیداتی جدی در نظر گرفته شود تا ضرر کمتری دامن پیمانکار یا کارفرما را بگیرد.

در ادامه نحوه آنالیز محاسبه ضریب بالاسری آورده شده است البته ممکن است با تغییر قوانین یا برای پروژه­های خاص این محاسبات و اعداد تغییر کنند.

6. 6. 3 آنالیز هزینه بالاسری طرح­ های عمرانی از طریق مناقصه

در جدول زیر سهم هر قسمت بصورت جداگانه و درصدی از هزینه کل کار بیان شده است. دقت داشته باشید که این مقادیر با آنالیز قیمت هزینه­ های مختلفی که به ­عنوان بالاسری برعهده پیمانکار است، بدست آمده است.

 

جداول ضریب بالاسری

جدول 1 (ضریب بالاسری طرح عمرانی از طریق مناقصه)

 

بنابراین ضریب بالاسری طرح عمرانی از طریق مناقصه برابر است با:

 

نحوه محاسبه ضریب بالاسری

6. 7 ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه

در مقاله کلیات متره و برآورد در مورد تجهیز و برچیدن کارگاه توضیحات کافی داده‌شده است. در اینجا قصد داریم با مسئله پرداختی آن و ضریب موردنیاز آن‌که یک مترور باید از آن برای برآورد بهره گیرد، آشنا شویم.

در پیوست 4 فهرست­ بها توضیحات کامل برای نحوه تجهیز و برچیدن کارگاه آمده است. مترور باید تمامی هزینه­ هایی که برای تجهیز و درنهایت پس از تحویل پروژه، برچیدن آن، نیاز است را در جدولی لیست کرده و در محاسبات به کار گیرد.

در ادامه قسمتی از جدول پیوست 4 فهرست‌بها ابنیه سال 1399 (که در آن آیتم ­ها باقیمت مقطوع و البته بدون قیمت است) آورده شده است. استفاده از واحد مقطوع به این علت است که قیمت هر یک از آیتم­های این جدول با آنالیزبها بوسیله مهندس مشاور محاسبه شده است و نمی­توان واحد مشخصی را برای عملیات مربوط در نظرگرفت.

 

جداول فهرست بهای ابنیه

شکل 29(قسمتی از جدول پیوست 4 فهرست‌بهای ابنیه 1399)

 

اما اگر بخواهیم از ضریب پرداختی کارفرما به پیمانکار طبق فهرست­ بها برای تجهیز و برچیدن کارگاه آگاه شویم به پیوست 4 فهرست‌بهای ابنیه 1399 مراجعه می­ کنیم.

 

ضریب پرداختی کارفرما در صورت وضعیت

شکل 30(بند2-17 پیوست 4فهرست بهای ابنیه سال 99)

 

همان‌طور که گفته شد مترور موارد مربوط به تجهیز و برچیدن کارگاه را در جدولی با قیمت مقطوع لیست می ­کند که این موارد دارای شماره آیتم هستند. همان‌طور که دربند 17-2 پیوست 4 فهرست‌بهای ابنیه 1399 مشاهده می­ کنید، گفته‌شده که پس از جمع مبالغ تمام موارد مربوط به تجهیز و برچیدن کارگاه و کسر موارد 420301 تا 420303 و 421001 تا 421104 و 420104 (که جمع این آیتم ­ها مقدار زیادی می­ تواند باشد)، نباید از 4 درصد هزینه اجرای کار بیشتر باشد.

البته این به‌منظور سقف هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه نیست زیرا حجم زیادی از آیتم­ ها از آن کسر می­ شود. بنابراین سقف هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه می­ تواند از 4 درصد بیشتر یا کمتر باشد.

در مواردی که در قرارداد ذکر شود که هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه 4 درصد مبلغ پیمان است دیگر نمی­ توان ادعای بیشتری داشت. به عبارتی اگر شما با کارفرما به توافق 4 درصدی رسیدید ولی پس از تجهیز کارگاه متوجه شدید که هزینه­ هایی بیشتری را پرداخت کرده ­اید دیگر نمی­توانید ادعایی در رابطه با این بند از قرارداد داشته باشید.

اما هزینه­ هریک از ردیف­ های تجهیز و برچیدن کارگاه که در جدول آمده است، به‌تناسب پیشرفت عملیات، مربوط به همان ردیف تجهیز و برچیدن کارگاه، محاسبه می­شود و در صورت‌وضعیت لحاظ می­ شود.

به یاد داشته باشید که به‌طورمعمول هزینه­ های تجهیز و برچیدن کارگاه چیزی بین 2.5 تا 4 درصد است که پس از اعمال ضریب پیمان قابل پرداخت است.

 

هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه

شکل31 (بند 4-2 پیوست 4فهرست بهای ابنیه سال99)

 

آیا در ردیف­ های تجهیز و برچیدن کارگاه می­توان ردیف ستاره­دار آورد؟ برای جواب به بند 2-1 فصل تجهیز و برچیدن کارگاه فهرست بهای ابنیه 1399 رجوع می­ کنیم.

 

دستوالعمل تجهیز و برچیدن کارگاه

شکل 32 (بند 2 پیوست 4 فهرست بهای ابنیه سال 99)

6. 8  ضریب صعوبت کار

دربند 4-2 و 4-3 در مورد ضرایب طبقات و ارتفاع صحبت کردیم که به دلیل سختی کار در ارتفاع و طبقات بر اساس فرمول­ هایی این ضریب محاسبه می­شوند. اما در برخی پروژه­ های خاص به دلیل سختی کار در مواردی مانند تونل یا ترافیک یا معادن ضریبی تحت عنوان ضریب صعوبت کار در نظر می­گیرند تا جبران خسارت پیمانکار ناشی از افت و کندی کار و راندمان کار باشد.

به ­عنوان نمونه فرض کنید پیمانکار یک پروژه انتقال خطوط آب هستید. زمین­های انتقال آب دارای شیبی بیش از 7 درصد است. به دلیل سختی کار جهت انتقال لوله در این شرایط فهرست‌بهای رشته خطوط انتقال آب ضریب 1.12 را در نظرمی­ گیرد.

 

بررسی ضریب سختی کار در نوشتن صورت وضعیت

شکل 33(بند 1 پیوست 2 فهرست بهای خطوط انتقال آب سال 99)

 

6. 9 ضریب مصالح پای‌کار

در مورد مصالح پای‌کار (مصالحی که پیمانکار برای اجرای عملیات مورد نظر خود قبل از اجرای کار در کارگاه و در پای کار خود انبار می­ کند) در مقاله کلیات متره و برآورد توضیحات کافی داده‌شده است. اما ضریبی که مترور باید از آن برای تنظیم صورت­ وضعیت­ های خود در خصوص مصالح پای‌کار استفاده کند چیست؟ برای جواب این سؤال به فهرست­بهای ابنیه سال 1399 رجوع می­کنیم.

ضریب مصالح پای کار

شکل 34 (بند 5 پیوست 1 فهرست بهای ابنیه 99)

 

همان‌طور که مشاهده می ­کنید این ضریب 0.7 است و جهت تقویت بنیه پیمانکار این مقدار از هزینه تجهیز و برچیدن کارگاه، پرداخت می­ شود. به‌طور مثال فرض کنید که شما به‌عنوان پیمانکار 10 تن آجر فشاری سفارش داده ­اید و پای­کار تخلیه کرده­ اید، مترور در صورت‌وضعیت خود باید ضریب 0.7 و ضریب منطقه و بالاسری و ضریب پیمان را در مقدار برآوردی این مصالح ضرب کند. دلیل عدم استفاده از ضرایب ارتفاع و طبقه این است که این مصالح در پای‌کار تخلیه می­ شوند نه در ارتفاع!

سوالی که شاید در ذهن ایجاد شود این است که پیمانکار یکبار هزینه مصالح پای کار (در اینجا آجر فشاری) با ضریب 0.7 از کارفرما دریافت می­کند یکبار هم از آیتم فهرست بها هزینه اجرای دیوار با آجر فشاری (که در بهای واحد فهرست بها هزینه مصالح دیده شده است)، در اینصورت پیمانکار دو بار هزینه مصالح را دریافت می­ کند. تکلیف چیست؟ کارفرما ضرر می کند؟ برای رسیدن به این جواب در ادامه در قسمت تجمعی بودن برآورد صورت­ وضعیت به این موضوع می­ پردازیم.

6. 10  ضریب تعدیل

تعدیل در لغت به معنای معتدل کردن یا تقسیم از روی عدل می ­باشد. ضریب تعدیل در پروژه­ های عمرانی بعد از تهیه صورت­ وضعیت و تأیید نهایی کارفرما کاربرد پیدا می­ کند. در واقع بعد از نهایی شدن صورت­ وضعیت باید دفترچه­ ای تحت عنوان دفترچه تعدیل صورت­ وضعیت توسط مترور تهیه و ارائه شود.

آنچه در این دفترچه مهم است و باید محاسبه شود ضریب تعدیل است. این ضریب برای جبران خسارت وارد بر پیمانکار ناشی از افت و خیز قیمت­های مصالح و دستمزد کارگرها و ماشین آلات (تورم موجود در بازار) مورداستفاده قرار می­گیرد. موضوع تعدیل و ضریب تعدیل بسیار گسترده است. بنابراین اگر علاقه­ مند به نحوه محاسبه ضریب تعدیل هستید به مقاله نحوه محاسبه ضریب تعدیل از سری مقالات همین مجموعه مراجعه نمایید.

در ویدئو زیر مهندس امیری به صورت کامل در مورد این موضع صحبت می کند حتما یک بار این ویدئو را مشاهده کنید.

 

 

7. نحوه اعمال ضرایب در صورت وضعیت

بهتر است بگوییم زمان استفاده از ضرایب چه موقع است؟ از این ضرایب یک‌بار قبل از انعقاد پیمان و یک‌بار بعدازآن استفاده می­ شود.

قبل از انعقاد قرارداد، کارفرما توسط گروه مترور خود پروژه موردنظر را متره و مقادیر هر فصل را برآورد می­کند. اما اگر شما در گروه مترور پیمانکار مشغول به فعالیت هستید بایستی برای ارائه پیشنهاد قیمت پس از متره کردن نقشه­ های اجرایی و برآورد فصلی از ضرایبی که توضیح داده شد(با توجه به نیاز و صلاحدید پیمانکار)، استفاده کنید.

فرض کنید در یک پروژه بایستی از فهرست­بهای ابنیه و تأسیسات مکانیکی و برقی استفاده شود و ضریب ارتفاع، ضریب منطقه، ضریب طبقات و ضریب بالاسری محاسبه‌شده‌اند. پس از محاسبه مجموع مقادیر کارکرد فصول مربوط به هر فهرست‌بها و مقدار تجهیز و برچیدن کارگاه، ضرایب وارد عمل می­شوند. تنها ضریبی که باید قبل از محاسبه برآورد فصول اعمال شود ضریب ارتفاع است، زیرا ممکن است در فصل مربوطه آیتمی وجود داشته باشد که شامل ضریب ارتفاع شود مثل سنگ‌کاری در ارتفاع بنابراین بایستی قبل از جمع قیمت آیتم­ ها و محاسبه کارکرد فصل، ضریب ارتفاع را در آیتم مربوطه لحاظ کرد چون بعد از محاسبه کارکرد فصل، به دلیل جمع شدن آیتم­های مشمول و غیرمشمول ضریب ارتفاع، قابل‌اعمال شدن نیست. بنابراین تکلیف ضریب ارتفاع در دل آیتم­ها (قبل از جمع مقادیر فصول) مشخص می­شود.

اما تکلیف ضرایب طبقات و بالاسری و منطقه چیست؟

ضرایب بالا که از جداول مربوطه و فرمول ارائه‌شده یا محاسبه‌شده در مرحله ارائه پیشنهاد قیمت توسط پیمانکار به دست می­آیند به‌صورت پی‌درپی در یکدیگر ضرب می­شوند و درنهایت درمجموع قیمت برآورد فصول همه ­ی فهارست‌بهای موردنیازِ پیمان ضرب می­شوند. درنهایت مقدار محاسبه‌شده توسط پیمانکار بر مقدار محاسبه‌شده توسط کارفرما تقسیم می­ شود و ضریب پیمان یا ضریب پیشنهادی کل محاسبه می­ شود. از این ضریب پیمان، پس از عقد پیمان در صورت‌وضعیت‌ها استفاده خواهد شد.

ضریب تجهیز و برچیدن کارگاه نیز در زمان پیشنهاد قیمت محاسبه‌شده و پس از عقد قرارداد مترور در صورت‌وضعیت‌ها از آن استفاده می­ کند.

اما این ضرایب پس از عقد قرارداد کجا مورداستفاده هستند؟ پس‌ازاینکه صورت‌وضعیت توسط مترور تنظیم شد و قیمت کارهای انجام‌شده در مدت یک دوره به‌صورت فصل‌به‌فصل با توجه به فهرست­ بها در قالب برگه خلاصه مالی فصول (که پیش­تر در رابطه با آن توضیحاتی ارائه شد) تهیه شد، مترور باید در زمان تنظیم برگه خلاصه مالی فصول، این ضرایب را لحاظ کند. اما چگونه؟

مترور پس از تنظیم برگه مالی فصول، قیمت کارکرد هر فصل را به‌طور جداگانه در اختیار دارد که این قیمت­ها مشمول ضرایب مختلفی می­شوند. برای اعمال ضریب ارتفاع همانند زمان پیشنهاد قیمت (یعنی قبل از عقد قرارداد و اجرای پروژه که پیمانکار باید قیمت برآوردی خود را تسلیم کارفرما کند) رفتار می ­شود.

ضرایب طبقات، منطقه و بالاسری نیز به‌صورت پی‌درپی در یکدیگر ضرب می ­شوند و نهایت در قیمت برآورد فصل مربوطه ضرب خواهد شد. سؤالی که ایجاد می­شود این است که به مبلغ مقطوع تجهیز و برچیدن کارگاه، در صورت‌وضعیت‌ها چه ضریبی تعلق می­گیرد؟

در زمان برآورد و پیشنهاد قیمت، ضریبی که برای محاسبه مبلغ کل تجهیز کارگاه در نظر گرفته می­شود، طبق بند 2-1 پیوست 4 فهرست­ بهای ابنیه 1399، ضریب بالاسری است.

 

نحوه اعمال ضرایب در صورت وضعیت

شکل 35(بند2-1 پیوست 4 فهرست بهای ابنیه سال99)

اما در زمان تهیه صورت‌وضعیت تنها ضریبی که باید مورداستفاده قرار گیرد ضریب پیمان است که این موضوع دربند 4-2 پیوست  4 فهرست­ بهای ابنیه 1399 نیز اشاره‌شده است (سایر ضرایب همانطور که گفته شد در هر آیتم و یا فصل مربوطه به صورت جداگانه ضرب می­شوند). دقت داشته باشید که ضریب بالاسری به مبلغ مقطوع تجهیز و برچیدن کارگاه، اعمال نمی­ شود زیرا این ضریب در دل این قیمت­ ها لحاظ شده است.

 

تاثیر ضرایب در صورت وضعیت نویسی

شکل36(بند4-2 پیوست 4 فهرست بهای ابنیه سال99)

 

ضرایبی که باید در مقدار برآورد مصالح پای‌کار اعمال شود، عبارت‌اند از ضریب 0.7 (طبق بند 5 پیوست 1 فهرست­ بهای ابنیه 1399) و ضرایب بالاسری و پیمان و منطقه که به‌صورت پی‌درپی در یکدیگر ضرب می­ شوند.

اما تکلیف ضرایب جزء چه می ­شود؟

 

ضرایب مورد استفاده در صورت­ وضعیت

جدول 2 (ضرایب مورد استفاده در صورت­ وضعیت)

8. صورت ­وضعیت ­تجمعی چیست؟

منظور از تجمعی بودن صورت وضعیت، صورت­ وضعیت ­های تهیه شده توسط مترور به صورت تجمعی است به این معنا که صورت­ وضعیت هر ماه مقادیر کارهای انجام شده از ابتدای پروژه تا آن تاریخ است. اما اینکه صورت­ وضعیت باید تجمعی باشد از کجا برگرفته شده است؟ به ماده 37 شرایط عمومی پیمان رجوع می­ کنیم. متن آن به شرح زیر است:

 

منظور از تجمعی بودن صورت وضعیت چیست؟

شکل 37 (ماده37 شرایط عمومی پیمان)

 

همانطور که مشاهده می­ کنید به استناد به این بند از شرایط عمومی پیمان می ­توان به این موضوع پی برد که مترور باید در پایان هرماه صورت­ وضعیت کارهای انجام شده تا آن تاریخ را تهیه و تنظیم کند و این به­ معنای تجمعی بودن صورت­ وضعیت است.

اگر بخواهیم کمی بیشتر به این موضوع بپردازیم با یک مثال بحث را ادامه می­ دهیم. فرض کنید در یک پروژه پیمانکار برای شروع عملیات اجرایی خود به مقادیر مورد نیاز به­ عنوان مثال یک تن شن، ماسه و سیمان تهیه کرده و در کارگاه نگهداری می ­کند. مقدار برآوردی این مصالح 100 ریال است. در ماه اول کار خود، پیمانکار تنها مصالح پای کار دارد و مترور مقدار برآوردی خود (100 ریال) را در صورت ­وضعیت شماره 1 وارد می­ کند. پس از تأیید کارفرما پیمانکار 100 ریال خود را از مصالح پای کار دریافت می­ کند.

در ماه دوم، پیمانکار این مصالح را به بتن تبدیل می ­کند و در فونداسیون خود به­ کار می ­گیرد. بنابراین پیمانکار در ماه دوم مصالح پای کار ندارد و مترور باید در صورت ­وضعیت شماره 2 مقدار مصالح پای کار را صفر لحاظ کند و در عوض مقدار برآوردی اجرای عملیات بتن ریزی را از آیتم­ مربوط به خود دریافت کند (فرض کنید مقدار برآوردی 250 ریال است)، اگر به آیتم ­های بتن­ ریزی فصل 8 فهرست بها رجوع کنیم در شرح آیتم ­ها (تصویر زیر) بیان شده است تهیه و اجرای بتن به این معنا که پیمانکار ابتدا باید مصالح بتن را تهیه کند (که همان مصالح پای ­کار محسوب می­ شود) سپس با تهیه بتن و اجرای عملیات می­تواند از این آیتم استفاده کند. در واقع قیمت مصالح بتن در این آیتم دیده شده است.

پس پیمانکار در صورت ­وضعیت شماره 2 در حقیقت مبلغ عملیات اجرای بتن را از کارفرما دریافت می ­کند و چون مبلغ مصالح پای کار صفر است در نتیجه مقدار برآوردی کل در صورت ­وضعیت شماره 2 برابر 250 ریال است که پیمانکار مقدار 150 = 100-250 ریال را از کارفرما دریافت می ­کند.

 

بررسی کردن تجمعی بودن صورت وضعیت

شکل 38 (آیتم مربوط به تهیه و اجرای بتن در فصل 8 فهرست بهای ابنیه 99)

سخن پایانی

در پایان این مقاله امیدواریم که توانسته باشیم سطح آگاهی شمارا در این زمینه تا حدودی بالابرده باشیم. اما نکته­ای که باید اینجا به شما مهندسین عزیز گوشزد کنم این است که هیچ‌کس نمی­تواند ادعا کند که یک مترور کامل است و از همه فهرست­بها و شرایط پیمان عمومی و خصوصی آگاهی کامل دارد. زیرا هر پروژه شرایط خاص خود را دارد و در شرایط مختلف صورت‌وضعیت نویسی و استفاده از فهرست­بها متفاوت است. ما در این مقاله تنها دید شمارا به موضوع صورت‌وضعیت نویسی باز کردیم اما بدون شک هزاران سؤال مختلف از دیدگاه­های مختلف و در شرایط مختلف کاری ممکن است برای شما ایجاد شود که مطمئناً نمی­توان همه آن را در قالب یک مقاله جوابگو بود.

بنابراین برای اینکه شما بتوانید در این زمینه اطلاعات کامل­تری داشته باشید بدون شک نیاز به تجربه کاری دارید و تا وارد حیطه کاری نشوید و اولین صورت‌جلسه و یا اولین صورت‌وضعیت خود را شروع نکنید، نمی­توانید به تسلط کامل برسید.

همین الان سوالتان را در رابطه با صورت وضعیت کامنت کنید و پاسخ آن را همین جا دریافت کنید.

 

منابع:

خرید لينک هاي دانلود

با عضویت بدون وارد کردن اطلاعات رایگان دریافت کنید.

دانلود و ذخیره فقط همین آموزش ( + عضو شوید و یا وارد شوید !)

دانلود سریع و بدون نیاز به عضویت و رایگان

پیش از همه باخبر شوید!

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند: 18,596 نفر

تفاوت خبرنامه ایمیلی سبزسازه با سایر خبرنامه‌ها، نوآورانه و بروز بودن آن است. فقط تخفیف‌ها، جشنواره‌ها، تازه‌ترین‌های آموزشی و ... مورد علاقه شما را هر هفته به ایمیلتان ارسال می‌کنیم.

نگران نباشید، ما هم مثل شما از ایمیل‌های تبلیغاتی متنفریم و خاطر شما را نخواهیم آزرد!

تولید کنندگان آموزش
با ارسال 41اُمین دیدگاه، به بهبود این محتوا کمک کنید.
نظرات کاربران
  1. eng

    مبلغ تجهیز و برچیدن کارگاه که گفتین ۴درصد مبلغ کل پیمان است,منظور از کل پیمان با احتساب ضرایب است؟(کدام ضرایب)

    پاسخ دهید

  2. مهندس مهران کیانی (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام مهندس، من پیام شما رو به گروه پشتیبانی علمی سبزسازه انتقال خواهم داد و جواب رو در اسرع وقت برای شما ارسال خواهم کرد.

    پاسخ دهید

  3. شهرام محمدي

    با سلام
    اگر آیتمی در چند صورت وضعیت داده بشه ولی آن آیتم انجام نشود می توان آن آیتم رو حذف کرد (مشاور)؟

    پاسخ دهید

  4. مهندس امیر حسین امیری (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    با سلام
    سوالتون واضح نیست

    پاسخ دهید

  5. مهندس مهران کیانی (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام مهندس، من پیام شما رو به گروه پشتیبانی علمی سبزسازه انتقال خواهم داد و جواب رو در اسرع وقت برای شما ارسال خواهم کرد.

    پاسخ دهید

  6. رضا نفجم

    با سلام
    در فصل ۱۶ ام ابنیه کارهای فولادی سبک در ایتم هایی که اهن الات گالوانیزه مصرف میشود مثل ایتم ۱۶۰۲۰۸ منظور از لوله گالوانیزه
    گالوانیزه گرم می باشد یا گالوانیزه سرد

    پاسخ دهید

  7. مهندس امیر حسین امیری (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام
    باید به آنالیز فهرست مراجعه شود.

    پاسخ دهید

  8. محمد جواد زاهدی

    باسلام ضریب مینوس ایا به اقلام مورد ارائه به کارفرما اضافه میشود.یعنی قیمت واحد محصول را افزایش میدهد

    پاسخ دهید

  9. مهندس امیر حسین امیری (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    با سلام
    سوال واضح نیست…

    پاسخ دهید

  10. ستاره پاشا

    چرا درخواست دانلود میرنم دانلود نمیشه؟

    پاسخ دهید

  11. مهندس مهران کیانی (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام مهندس
    لطفا با پشتیبان فنی داخل تلگرام بگیرین کامل راهنماییتون میکنن و مشکلتون برطرف میشه
    @sabzsupport

    پاسخ دهید

  12. کیانی

    با سلام
    در خصوص فهرست بها سال ۹۶ برق ,

    ۱)آیا هزینه خرید و استفاده از پیچ و مهره جهت فیکس کردن سینی کابل برروی ساپورت در آیتم سینی کابل دیده شده است ؟

    ۲)آیا هزینه خرید و استفاده از میخ و چاشنی جهت نصب جعبه های کششی و … بر روی سقف در آیتم قوطی ها دیده شده است ؟

    با تشکر

    پاسخ دهید

  13. مهندس مهناز افضلی

    سلام مهندس، متاسفانه نمیتونیم کمکی بکنیم در این زمینه ، ما فقط در حوزه عمران فعالیت داریم.

    پاسخ دهید

  14. ملیحه نوروزی

    ممنون خیلی مفید بود استفاده کردم

    پاسخ دهید

  15. شکوه شیخ زاده

    سلام مهندس جان خوشحالیم که براتون مفید بوده موفق باشید🌹

    پاسخ دهید

  16. علیرضا رضازاده

    با سلام اگر در حین کار مصالح پایکاری جدیدتهیه شود و آن مصالح داخل فهرست بهای منضم به پیمان نباشد چه باید کرد؟ آیا باید از فهرست بها استفاده کرد؟ و اینکه اگر در فهرست بها قیمت نداشته باشد باید چه کنیم؟ ممنون میشم جواب بدین باتشکر…

    پاسخ دهید

  17. مهندس امیرحسین امیری (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    دو حالت کلی متصور است اول : کار جدیدی حادث شده که قطعا تهیه و اجرای مصالح در دل این کار جدید دیده می شود که خب تکلیف مشخص است.
    حالت دوم خرید مصالحی است که مربوط به اجرای عملیاتی است که شرح و ردیف مشخصی در فهرست دارد. که اگر منظم به پیمان نباشد طبیعتا باید ردیف اجرای عملیات داشته باشد و مصالح نیز در کنار ردیف اجرایی با ضرایب مشخص آورده می شوند که این دو باید به صورت قیمت های جدید ولی با شرح و قیمت آیتم اصلی موجود در فهرست آورده شوند.( دقت کنید اگر صرفا خرید مصالح برای کارفرما بوده و عملیات اجرایی با این مصالح نداشتیم که باید به صورت اقلام فاکتوری پرداخت شوند.)

    پاسخ دهید

  18. علیرضا رضازاده

    با سلام و خسته نباشیدیک سوال داشتم راجب مصالح پای کار اینکه این مصالح که کارفرما مقدار هفتاد درصد آنرا پرداخت میکند در صورت وضعیت های بعدی مقداری از آن مصرف میشود که هیچ…… مقداری میماند که دوباره به عنوان مصالح پای کار تلقی میگردد آیا در این صورت باید باز هفتاد درصد آنرا حساب کنیم و از پرداختی که بابت مصالح پای کار در ابتدا داشتیم کسر نماییم که مقدار آن منفی میشود و آن را از مقداری که قرار است پرداخت نماییم کسر کنیم ازمهندسان عزیز ممنون میشم در این باره راهنمایی کنین…

    پاسخ دهید

  19. مهندس امیرحسین امیری (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام
    در صورت تامین مصالح پایکار کارفرما به مقدار ۷۰ درصد از میزان تامین شده را به پیمانکار پرداخت نموده و در وضعیت های بعدی مطابق دیگر کسورات مستهلک می کند. فرآیند پرداخت و دریافت فقط یک بار انجام می‌شود مگر مصالحی مزاد خریداری شده و اضافه گردد که قبلا در مصالح اولیه نبوده باشد. مبنای ۷۰ درصد برای جلوگیری از سو استفاده احتمالی پیمانکاران و آگاهی کامل از وصول مصالح در کارگاه صورت می پذیرد.(یکی از دلایل) به حال منطق پرداخت با میزان مصالح باید همخوانی داشته باشد.

    پاسخ دهید

  20. علیرضا رضازاده

    با سپاس پس برداشت بنده از این کت در صورت وضعیت های بعدی کسر میشود درست بوده

    پاسخ دهید

  21. وحید فرجی

    در مورد زمان استفاده از پیشنهادهای جزء، در مورد متن زیر سوال و ابهام داشتم. اگر ضریب پیشنهاد جزء از کل کمتر باشد ملاک در محاسبات صورت وضعیت ضریب کل است. حال اگر در حین کار برآورد یک فصل از پیشنهاد آن فصل بیشتر شد (یعنی ضریب جزء افزایش یافت) کدام برداشت صحیح تر است؟ برای روشن تر شدن موضوع فرض می کنیم برآورد اولیه ۱۰۰ ، ضریب پیشنهادی جزء اولیه ۱٫۰۵ ، ضریب پیشنهادی کل ۱٫۰۶ باشد و ضریب جزء بعد از افزایش کار ۱٫۰۷ شود
    ۱٫ باز هم باید در محاسبات ضریب کل را اعمال کنیم (۱٫۰۶) در واقع ما به ضریب پیشنهادی جزء جدید یا تغییرات اتفاق افتاده کاری نداریم. (این یعنی ضرر پیمانکار)
    ۲٫ باید از ضریب پیشنهادی جزء اولیه استفاده کرد (۱٫۰۵) ( دور از ذهن)
    ۳٫ باید از ضریب پیشنهادی جزء جدیداستفاده کرد ۷۱٫۰۵) (به سود پیمانکار)
    در واقع در متن زیر به نظر اشتباها در آخرین عبارت به جای ضریب پیشنهادی کل ضریب پیشنهادی جزء بیان شده است.
    “”اما قضیه همیشه به این خوبی پیش نمی­رود اگر شما به ­عنوان یک مترور، برآورد اولیه یک‌فصل و پس ‌از آن ضریب پیشنهادی آن فصل را محاسبه کردید و مقدار ضریب جز فصل کمتر از ضریب کل پیمان بود سپس در حین انجام کار مقدار برآورد آن فصل از مقدار پیشنهادی بیشتر شد به‌ ناچار باید از همان ضریب پیشنهادی جزء استفاده کنید و این یعنی ضرر برای پیمانکار.””

    پاسخ دهید

  22. سید سعید سرفرازی (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    از توضیحات شما بسیار متشکرم.

    پاسخ دهید

  23. وحید فرجی

    این ضریب می ­تواند از مقدار ضریب کل پیشنهادی پیمانکار بیشتر یا کمتر باشد. اگر مقدار ضریب جزء یا همان ضریب فصل مربوط به یک فصل، کمتر از ضریب کل پیشنهادی باشد پیمانکار باید از ضریب جزء در برآورد آن فصل استفاده نماید اما اگر ضریب جزء در فصلی از فهرست‌بها، بیشتر از ضریب پیمان باشد روند اندکی متفاوت خواهد بود که در ادامه نحوه استفاده از آن با یک مثال بیان خواهد شد.

    در پاراگراف فوق آیا اشتباهی رخ داده است؟ یعنی نباید بصورت زیر اصلاح شود؟
    اگر مقدار ضریب جزء یا همان ضریب فصل مربوط به یک فصل، کمتر از ضریب کل پیشنهادی باشد پیمانکار باید از “”ضریب کل”” در برآورد آن فصل استفاده نماید

    پاسخ دهید

  24. مهندس مرضیه صبور (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام جناب مهندس
    من پیام شما رو به گروه پشتیبانی علمی سبزسازه انتقال خواهم داد و جواب رو در اسرع وقت برای شما ارسال خواهم کرد.

    پاسخ دهید

  25. سجاد شریفی سامانی

    انواع صورت وضعیت شامل : صورت وضعیت کارکرد (موقت، ماقبل قطعی، قطعی)
    صورت وضعیت تعدیل
    صورت وضعیت مابه التفاوت مصالح

    که در خصوص دو مورد آخر توضیحی ارائه نگردیده است.

    پاسخ دهید

  26. مهندس سعید کاویان‌پور (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام
    دو مورد دیگر در دوره صورت وضعیت نویسی به آن پرداخته شده است

    پاسخ دهید

  27. فرشید

    باسلام ضریب مینوس ایا به اقلام مورد ارائه به کارفرما اضافه میشود.یعنی قیمت واحد محصول را افزایش میدهد

    پاسخ دهید

  28. مهندس مرضیه صبور (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام.ضریب مینوس ضریب کاهنده است افزایشی نیست

    پاسخ دهید

  29. بهمن

    درصورتی که در براورد از ضریب بالاسری استفاده نشده باشد تکلیف قرارداد چیست؟ایا بعد از قرارداد ضریب بالاسری به پیمان اضافه میشود یا در محاسبات مربوط به کارهای اضافه و،، از ضریب بالاسری استفاده میشود؟

    پاسخ دهید

  30. مهندس امیرحسین امیری (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام
    تنها قرارداد و مفاد آن تعیین کننده ضرایب است. باید به متن قرارداد یا موافقتنانه قرارداد مراجعه کنید

    پاسخ دهید

  31. حامد یوسفی

    با سلام و خسته نباشید
    اگر تو یه پروژه ضرایب ارتفاع و طبقات در براورد اولیه و قرارداد لحاظ نشده باشه و در اجرا این ضرایب طبق پیوست دو به این پروژه تعلق میگیرد آیا میتونیم این ضرایب رو به صورت وضعیتامون اعمال کنیم آیا قانونا میتونیم؟

    پاسخ دهید

  32. مهندس امیرحسین امیری (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام
    تنها قرارداد و مفاد آن تعیین کننده ضرایب است. باید به متن قرارداد یا موافقتنانه قرارداد مراجعه کنید

    پاسخ دهید

  33. محمد اسکندری

    با سلام و احترام
    اگر ضرایب در برآورد دیده نشده باشه دیگه نمیشه اون را تو قرارداد اعمال کرد چون میتونه محل اعتراض سایر شرکت کننده ها در مناقصه باشه .

    پاسخ دهید

  34. امیر حسین امیری (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام مهندس وقت بخیر
    برای پاسخ دادن به سوال شما اطلاعاتی از جمله نوع و روش مناقصه، نوع قرارداد، دستواه مناقصه گذار و بسیاری اطلاعات دیگر نیاز هست
    و نمی توان نظر قطعی داد

    پاسخ دهید

  35. یاسمن

    با عرض احترام
    در ویدئویی که درباره ضرایب گذاشته شده، ضریب بالاسری در کارهای غیرعمرانی ۱٫۴۹ گفته شده. چه موقعی از ضریب ۱٫۴۹ استفاده میشه؟ چون تا جایی که میدونم در فهرست بهای ۹۸ ضریب بالاسری در طرح های غیر عمرانی وقتی بصورت مناقصه واگذار شود، برابر ۱٫۴۱ آورده شده.
    پیشاپیش از راهنمایی شما سپاسگزارم.

    پاسخ دهید

  36. مهندس مرضیه صبور (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام خانم مهندس
    بله درست می فرمایید، مهندس امیری مدرس دوره جامع متره و برآورد هم تایید کردند که اشتباه گفتاری در ویدئو داشتند.
    دوستان واحد آموزش هم در صدد اصلاح این قسمت در آموزش اصلی هستند البته آنالیز این قسمت در آموزش اصلی کاملا درست هست.
    خیلی ممنون که اطلاع دادید مهندس

    پاسخ دهید

  37. یاسمن

    با سلام و احترام
    ضمن تشکر از مطلب مفید و خوبتان، میخواستم در مورد تبصره ۱ بند ۳۴ و بند ۴۰ شرایط عمومی پیمان سوال بپرسم. در هر دو بند به ترتیب درباره زمان تهیه آخرین صورت وضعیت موقت و صورت وضعیت قطعی گفته و در هر دو مورد هم حداکثر یک ماه پس از تحویل موقت زمان رو بیان کرده. چرا این دو همزمان هستند؟

    پاسخ دهید

  38. مهندس محمدجواد زاهدی (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام مهندس
    چرا رو که خود سازمان باید بگه ولی اینکه احساس می‌کنین مشکلی وجود داره باید در جواب گفت که اشکالی بهش وارد نیست ولی نکته ای که در این زمینه باید توجه کنید اینه که صورت وضعیت ماقبل قطعی ابتدا باید تحویل داده بشه و بعد از اون قطعی تحویل داده بشه حالا زمان تحویل اینا به فاصله یک یا دو روز هم باشه مشکلی نیست
    و نکته بعد اینکه تا صورت وضعیت ماقبل قطعی تحویل داده نشه، تضمین انجام تعهداتش آزاد نمیشه تا زمانی که صورت وضعیت قطعی تحویل داده بشه و مورد بررسی قرار بگیره و به نتیجه برسه

    پاسخ دهید

  39. سروش

    سلام. یک استوری گذاشته بودید که میتونیم متره رو یاد بگیریم. الان صورت وضعیت نویسی آخرین مقاله بود؟

    پاسخ دهید

  40. مهندس مرضیه صبور (پاسخ مورد تایید سبزسازه)

    سلام مهندس
    نه مهندس جان آخرین مقاله نیست، هر زمانی که مقاله بعدی از سری مقالات دوره متره و برآورد سبزسازه منتشر بشه حتما در اینستاگرام سبزسازه اطلاع رسانی می کنیم.

    پاسخ دهید

؟ شهرزاد صادقی | مشاور شما :

پاسخ سوالات متداول غیر علمی خود را با کلیک روی علامت سوال بدون اتلاف زمان پیدا کنید.

جشنواره ویژه تا 50 درصد تخفیف تمامی آموزش‌ها در آستانه روز دانشجو
 تا یکشنبه 9 آذرماه
مشاهده تخفیفات >>
close-image