صفحه اصلی  »  مقالات  »  طراحی سازه های بتنی  »  نحوه محاسبه سطح بارگیر تیر و ستون در دال دوطرفه و یک طرفه به همراه حل 3 مثال

نحوه محاسبه سطح بارگیر تیر و ستون در دال دوطرفه و یک طرفه به همراه حل 3 مثال

همانطور که شما هم می دانید هر عضو سازه ای، وظیفه باربری را برعهده دارد اما چه قسمتی از بار سازه را بر عهده می گیرد؟ آیا وضعیت قرار گیری تیر و ستون ها در نحوه محاسبه سطح بارگیر موثر است؟

در این مقاله جامع ابتدا مفهوم سطح بارگیر را بیان خواهیم کرد و آنگاه به نحوه محاسبه سطح بارگیر تیر و ستون با حل مثال های عددی و کاربردی به صورت گام به گام می پردازیم.

با مطالعه این مقاله چه می آموزیم؟

تعریف سطح بارگیر

برای هر عنصرِ باربر در سازه (مانند تیرها، ستون‌ها و…) سطحی که عضو، بارِ روی آن را تحمل می‌کند، سطح بارگیر گفته می‌شود. در ادامه بعد از مقایسه رفتار دال‌های یک‌طرفه و دوطرفه با ترسیم شکل‌های کاربردی، به بیان دقیق‌ تر این مفهوم خواهیم پرداخت.

 

منظور از دال یک طرفه و دو طرفه چیست؟

تعریف دال یک طرفه :

هنگامی‌که دال به‌ واسطه تکیه‌ گاه‌ هایی در دو ضلع آن پشتیبانی شود، دال یک طرفه خواهد بود چرا که انتقال بارها در این دال تنها در یک راستا انجام می‌شود. همچنین زمانی که پشتیبانی از یک دال به‌ واسطه تکیه‌ گاه‌ هایی در چهار ضلع آن تأمین شود اما  نسبت دهانه بزرگ‌ تر به دهانه کوچک‌ تر، از ۲ بیشتر باشد، فرض می‌کنیم که دال، یک طرفه است. در هر دو حالت آرماتورها تنها در راستای دهانه کوچک‌تر مورد نیاز هستند.

سطح بارگیر دال یک طرفهدال دو طرفه :

دالی که توسط تکیه‌گاه‌هایی در هر چهار ضلع آن پشتیبانی می‌شود و نسبت دهانه بزرگ‌تر به دهانه کوچک‌تر آن، کمتر از 2 باشد، دال دو طرفه نامیده می‌شود. انتقال بارها در این دال‌ها در هر دو راستا انجام می‌شود و به همین دلیل به آرماتورهایی در هر دو راستای دهانه بزرگ‌تر و دهانه کوچک‌تر نیاز می‌باشد.

سطح بارگیر دال دو طرفه

دال‌هایی نظیر طاق ضربی، تیرچه بلوک، تیرچه کرومیت، عرشه فولادی و دال های کامپوزیت مرکب بتنی که بر روی تیرچه‌های فلزی قرار دارند و بار سقف را توسط این تیرچه‌ها به شاه تیر منتقل می‌کنند، رفتار یک طرفه دارند و انواع دال‌های بتن مسلح مانند کوباکس و یوبوت و وافل عموماً رفتار دو طرفه دارند (سقف‌های کوبیاکس و یوبوت ممکن است عملکرد یک طرفه هم داشته باشند).

 

سقف تیرچه بلوک به عنوان یک سقف که دال یک طرفه دارد

شکل3- سقف تیرچه بلوک

 

سقف کرومیت به عنوان سقف دارای دال یک طرفه

شکل4- سقف کرمیت

سقف عرشه فولادی به عنوان دال یک طرفه

شکل5- سقف عرشه فولادی

 

سقف کوبیاکس به عنوان دال دو طرفه

شکل6- سقف کوبیاکس

 

سقف وافل به عنوان دال دو طرفه

شکل 7- سقف وافل

سطح بارگیر تیر

 سطح بارگیر تیرها در دال‌های یک طرفه چگونه محاسبه می‌شود ؟

در مورد سطح بارگیر تیرها برحسب اینکه بار را از دال یک طرفه و یا دو طرفه بگیرند، وضعیت متفاوت خواهد بود. سهم هر تیر از بار سقف، مقدار باری است که بر روی سطح بارگیر آن تیر وارد می‌شود. در صورتی که تیر، بار را از دال یک طرفه بگیرد عرض بارگیر آن وسط به وسط دو دهانه مجاور است. برای فهم دقیق‌تر این موضوع به شکل زیر توجه کنید:

 

نحوه‌ی محاسبه‌ی سطح بارگیر تیر در دال یک طرفه

شکل8- نحوه‌ی محاسبه‌ی سطح بارگیر تیر در دال یک طرفه

 

همانطور که در شکل فوق مشاهده می‌شود، تیر AB از  نصف دو کف مجاور خود سهم بارگیر می‌برد (راستای انتقال بار از کف به تیر AB عمود بر راستای تیر می‌باشد). همچنین  تیر CD تنها از کف سمت چپ خود که جهت تیر ریزی و انتقال بار عمود بر راستای تیر CD است بار می‌گیرد.

 سطح بارگیر تیرها در دال‌های دو طرفه چگونه محاسبه می‌شود ؟

در صورتی که تیرها بار را از دال دو طرفه بگیرند، سطح بارگیر هر تیر متصل به دال دو طرفه، از ترسیم نیمساز گوشه‌ها به دست می‌آید که سطح بارگیر ترکیبی از ذوزنقه و مثلث است و اصطلاحاً به این شکل تقسیم بار حالت پاکتی گفته می‌شود.

نحوه‌ ی محاسبه‌ سطح بار گیر تیر در دال دو طرفه به صورت بار پاکتی

شکل9- نحوه‌ی محاسبه‌ی توزیع بار پاکتی در دال‌های دوطرفه

برای فهم دقیق‌تر این موضوع به شکل زیر توجه نمایید:

 

نحوه‌ی محاسبه‌ی سطح بارگیر تیرها در دال‌های دو طرفه

شکل10- نحوه‌ی محاسبه‌ی سطح بارگیر تیرها در دال‌های دو طرفه

 برای بدست آوردن مساحث مثلث و ذوزنقه با توجه به ابعاد طول دهانه تیرها می‌توانیم از روابط زیر استفاده کنیم.

 

نحوه‌ی محاسبه‌ی سطح بارگیر تیر

شکل11- نحوه‌ی محاسبه‌ی سطح بارگیر تیرها در دال‌های دو طرفه

 

 

  اگر در پلان سازه تیر مایل داشتیم آنگاه سطح بارگیر تیر مورب چگونه است؟

سطح بارگیر تیر مورب در دال‌های یک طرفه:

با توجه به عملکرد دال مبنی بر یک طرفه و یا دو طرفه بودن، محاسبه سطح بارگیر متفاوت است. در صورتی که تیر بار را از دال یک طرفه بگیرد، در این حالت عرض بارگیرِ تیرِ مورب، مانند حالت تیر معمولی وسط به وسط دو دهانه مجاور است. برای فهم دقیق‌تر این موضوع به شکل زیر توجه نمایید:

نحوه‌ ی محاسبه‌ی سطح بارگیر تیرهای مایل در دال‌ های یک طرفه

شکل12- نحوه‌ی محاسبه‌ی سطح بارگیر تیرهای مورب در دال‌ های یک طرفه

 

همانطور که در شکل بالا مشاهده می‌شود، سطح بارگیر تیر مورب AC از دو کف چپ و راست اطراف خود حاصل شده و از هر یک، نصف بار سطحشان را می‌گیرد و نهایتاً مجموع آنها که با رنگ آبی مشخص شده است به عنوان سطح بارگیر این تیرمحاسبه می‌شود.

سطح بارگیر تیر مورب در دال‌های دو طرفه:

در صورتی که تیرها بار را از دال دو طرفه بگیرند، در این حالت نیز عرض تیر معمولی از ترسیم نیمساز گوشه‌ها به دست می‌آید و با توجه به ترسیم نیمساز گوشه کف‌ها، بار وارد بر تیر  به صورت مثلثی یا ذوزنقه خواهد بود.

نحوه‌ی محاسبه‌ی سطح بارگیر تیرهای مورب در دال‌ های دو طرفه

شکل13- نحوه‌ی محاسبه‌ی سطح بارگیر تیرهای مورب در دال‌ های دو طرفه

همانطور که در شکل بالا مشاهده می‌شود، سطح بارگیر تیر مورب AC از دو کف چپ و راست اطراف خود که جهت تیریزی دو طرفه دارند به صورت دو سطح بارگیر مثلثی شکل در نظر گرفته می‌شود و مجموع این دو سطح را باید به عنوان سطح بارگیر این تیر در نظر گرفت.

البته بسته به پلان ساختمان ممکن هست با تیرهای مورب زیادی مواجه شویم که در ادامه این مقاله با ذکر مثال‌های کاربردی مفهوم رائه شده را بیشتر توضیح خواهیم داد.

سطح بارگیر ستون‌

برای بدست آوردن سطح بارگیر ستون، تفاوتی ندارد که رفتار سقف یک طرفه و یا دو طرفه باشد. برای محاسبه سطح بارگیر هر ستون به این صورت عمل می‌کنیم که سطح مرکز تا مرکز چشمه‌های مجاور ستون بدست آمده و با یکدیگر جمع می‌شوند. برای سهولت در یادگیری این موضوع در شکل زیر سطح بارگیر چند نمونه از ستون‌ها نشان داده شده است.

 

نحوه‌ی محاسبه‌ی سطح بارگیر ستون

شکل14- نحوه‌ی محاسبه‌ی سطح بارگیر ستون

 

همانطور که در شکل‌های بالا مشاهده می‌شود سطح بارگیر ستون‌های A. B. C در دو حالت دال یکطرفه و دو طرفه تفاوتی نمی‌کنند و کافی است سطحی که  مراکز چشمه‌های اطراف ستون را به یکدیگر متصل می‌کند، محاسبه نماییم.

 اگر در پلان سازه با ستون و تیر مورب مواجه باشیم سطح بارگیر آن را چگونه محاسبه نماییم؟

این حالت خاص در نقشه‌های سازه به دلایل مختلف رایج است. برای محاسبه سطح بارگیر این نوع ستون‌ها فرض کنید که بر روی ستون ایستاده‌اید و  از تمام جهاتی که تیر به آن متصل شده به اندازه نصف طول تیر متصل به آن خطوطی را رسم می‌کنیم که  اتصال این سطوح به یکدیگر تشکیل یک مساحت می‌دهد  که همان سطح بارگیر ستون می‌باشد. برای درک بهتر این موضوع به شکل زیر دقت نمایید:

 

نحوه‌ی محاسبه‌ی سطح بارگیر ستون‌ همراه با تیر کج

شکل15- نحوه‌ی محاسبه‌ی سطح بارگیر ستون‌های همراه با تیر مورب

 

همان طور که در شکل بالا  مشاهده می‌شود سطح بارگیر ستون  A با رنگ آبی و سطح بارگیر ستون B با رنگ سبز مشخص شده است.

بیان مفاهیم مطرح شده در قالب چند مثال کاربردی محاسبه سطح بارگیر انواع تیر (معمولی و مورب) و ستون(قائم و همراه با تیر مورب)

نحوه محاسبه سطح بارگیر تیر و ستون با حل مثال

مثال1: در پلان نشان داده شده در شکل زیر سطح بارگیر تیر AB را حساب می‌کنیم.

 

نحوه محاسبه سطح بارگیر تیر

شکل16- مثال1

 

نحوه محاسبه سطح بارگیر تیر

 

 

 

مثال2: در پلان نشان داده شده در مثال قبل اگر دال دو طرفه باشد هم برای بیان مثالی کاربردی‌تر سطح بارگیر تیر AB را حساب می‌کنیم.

 

محاسبه سطح بارگیر تیر در دال دو طرفه

شکل17- مثال2

همانطور که در شکل با لا مشاهده می‌شود کف زیر تیر AB مربع شکل می‌باشد و سطح بارگیر تیر در این قسمت بصورت مثلث محاسبه می‌شود و کف بالای تیر مستطیل شکل و سطح بارگیر تیر در این قسمت هم بصورت ذوزنقه محاسبه می‌شود که نهایتاً مجموع این دو تا سطح به عنوان سطح بارگیر تیر در نظر گرفته می‌شود.

محاسبه سطح بارگیر ستون

 

 

 

 

 

 

مثال 3: برای یادگیری بیشتر در پلان نشان داده شده در شکل زیر سطح بارگیر کلیه ستون‌ها رامحاسبه می‌کنیم:

 

نحوه محاسبه سطح بارگیر ستون

شکل18- مثال3

ابتدا سطح بار گیر هر ستون را مشخص می‌کنیم.و نهایتاً سطح بارگیر هر ستون به راحتی محاسبه می‌گردد.

 

محاسبه سطح بارگیر ستون به صورت گام به گام

 

نحوه محاسبه سطح بار گیر ستون به صورت گام به گام و با مثال عددی

منابع

  • کتاب سازه‌های فولادی، مهندس شاپور طاحونی
  • جزوه کلاسی دکتر شکیباپور، دانشگاه صنعتی سجاد
خرید لينک هاي دانلود

دانلود رایگان اعضای ویژه

دانلود رایگان این آموزش و ده ها آموزش تخصصی دیگر به ازای پرداخت فقط 29 هزار تومان (+ اطلاعات بیشتر)

خرید با اعتبار سایت به ازای پرداخت فقط 1 هزار تومان

دانلود و ذخیره فقط همین آموزش ( + عضو شوید و یا وارد شوید !)

دانلود سریع و بدون نیاز به عضویت به ازای پرداخت فقط 1 هزار تومان

پیش از همه باخبر شوید!

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند: 11,561 نفر

تفاوت اصلی خبرنامه ایمیلی سبزسازه با سایر خبرنامه ها نوآورانه و بروز بودن آن است ، ما تنها تازه ترین های آموزشی ، تخفیف ها و جشنواره ها و ... مورد علاقه شما را هر هفته به ایمیل تان ارسال می کنیم

نگران نباشید، ما هم مثل شما از ایمیل های تبلیغاتی متنفریم ، خاطر شما را نخواهیم آزرد!

تولید کنندگان آموزش
ارسال نظرات

دانلود رایگان 3 ایبوک پر فروش سبزسازه

اطلاعاتتان را وارد کنید و 3 ایبوک ساخت مقاطع مرکب فولادی در ایتبس، طراحی کف ستون در ایتبس و تحلیل و طراحی تیر پیوند را در ایمیلتان دانلود کنید.
برایم ایمیل شود
نگران نباشید ایمیل های مزاحم نمی فرستیم
close-link

فقط کافیست ایمیلتان را وارد کنید

در کمتر از 5 ثانیه اطلاعاتتان را وارد کنید و 3 ایبوک طراحی سازه بتنی در ایتبس را به همراه هدیه ویژه آن در ایمیلتان دریافت کنید
برایم ایمیل شود
نگران نباشید ایمیل های مزاحم نمی فرستیم
close-link
85% تخفیف اولیه نشست رهبران آینده عمران ایران | دهم اسفندماه | تهران
ثبت نام میکنم
close-image