صفحه اصلی  »  مقالات  »  طراحی سازه های بتنی  »  آرماتور گذاری دال بتنی ؛ بررسی نکات ترسیم نقشه های اجرایی میلگرد گذاری دال بتنی

آرماتور گذاری دال بتنی ؛ بررسی نکات ترسیم نقشه های اجرایی میلگرد گذاری دال بتنی

آرماتور گذاری دال بتنی به چه صورتی انجام می شود؟

جالب است که بدانید اکثر مهندسین تصور می کنند با استفاده از نرم افزار های طراحی می توانند مقدار دقیق میلگرد های دال را بدست آورند اما طراحی دال صرفا محدود به برش پانچ و کنترل خیز دال در نرم افزار SAFE نمی شود.

در واقع برای تهیه و ترسیم نقشه های اجرایی دال بتنی لازم است به بند 9-18-4 مبحث نهم مقررات ملی ساختمان کاملا مسلط شویم زیرا ضوابط این بند توسط نرم افزار کنترل نخواهد شد، ما در این مقاله جامع به بررسی این بند از آیین نامه خواهیم پرداخت.

 

در این مقاله چه می‌آموزیم؟

 

هدیه ویژه سبزسازه

برای دریافت 3 کتاب طراحی سازه بتنی شامل میلگردگذاری فونداسیون، طراحی ستون بتنی در ایتبس و طراحی تیر بتنی در ایتبس کلیک کنید.

 

میلگرد گذاری دال دو طرفه

آیین نامه ضوابط مربوط به آرماتور گذاری دال (علاوه بر ضوابط اصلی، که محاسبات آرماتورهای خمشی اصلی است) را تحت 2 موضوع  ارائه می دهد. به این صورت که، ابتدا به بیان ضوابط کلی میلگرد گذاری دال ها پرداخته و سپس جزئیات ویژه ای را برای آرماتور گذاری در دال های با تیر و بدون تیر در نظر می گیرد. ما نیز از این روند تبعیت کرده و پس از بیان ضوابط کلی، ضوابط ویژه میلگرد گذاری را بیان می کنیم.

ضوابط کلی میلگرد گذاری دال ها

 

میلگرد گذاری دال بتنی

 

با توجه به طراحی دستی دال ها می دانیم که برای محاسبه میلگرد های هر راستای دال، عرض واحد (1متر) از دال انتخاب شده و مانند تیر های بتن آرمه، آن را تحت لنگرهای خمشی حداکثر طراحی می کردیم. سپس مقدار آرماتورهای به دست آمده برای عرض واحد را به کل عرض دال تعمیم می دادیم.

خلاصه این مراحل به صورت شماتیک در شکل زیر آمده است:

میلگرد گذاری دال بتنی دو طرفه

تعیین آرماتور در دو راستا دال بتنی دو طرفه

 

 

میلگرد گذاری دال بتنی

میلگرد گذاری دال بتنی

نکته ای که لازم بود در آن جا در مرحله آخر طراحی و محاسبه بررسی شود، این بود که اگر مقدار آرماتور گذاری دال در عرض واحد برای هر راستا از مقدار آرماتور افت و حرارت که در بند زیر آمده است، کمتر باشد؛ بایستی آرماتور حرارت را به عنوان آرماتور اصلی در نظر بگیریم.

آرماتور در دال بتنی

 

در این رابطه، fcd و fyd به ترتیب بیانگر مقاومت محاسباتی بتن که از رابطه ی Φc * fc بر حسب MPa و مقاومت محاسباتی فولاد که از رابطه ی Φc * fy بر حسب MPa به دست می آید، هستند.

مشابه همین ضوابط برای میلگرد گذاری دال یک طرفه نیز برقرار است که در بند زیر به آن اشاره شده است:

 

میلگرد گذاری دال بتنی

 

 

تنها تفاوت محاسبه آرماتور گذاری دال یک طرفه با میلگرد گذاری دال دو طرفه در انتخاب نوار به عرض واحد (یک متر) است.

در دال یک طرفه بر خلاف دال دو طرفه، نوار واحد فقط در یک راستا انتخاب می شود (به نظرتان کدام راستا؟)، و طراحی میلگردها برای لنگرخمشی حداکثر در آن راستا همانند طراحی آرماتور تیر انجام می شود. برای راستای دیگر نیز فقط آرماتورهای حرارت و جمع شدگی در نظر گرفته می شود(چرا؟).

البته در مورد میلگرد گذاری دال دو طرفه نیز، اگر مقدار آرماتورهای خمشی محاسبه شده از مقدار آرماتور حرارت و جمع شدگی کمتر باشد؛ بایستی آرماتور حرارت را به عنوان آرماتور خمشی در نظر بگیریم.

 

میلگرد گذاری دال بتنی یک طرفه

 

نقش آرماتور حرارتی در دال بتنی

طبق توضیحاتی که داده شد، میلگرد ها صرفاً برای راستای خمشی محاسبه خواهند شد. و راستای غیرخمشی (راستای کوتاه در شکل بالا) عملاً هیچ نیازی به میلگرد گذاری ندارد. با این حال آیین نامه برای این راستا مقدار آرماتور حرارتی را که از بند 9-18-4-1-2 محاسبه می شود، مناسب می داند. اما چرا؟

از درس مقاومت مصالح به خاطر داریم که در تمامی مصالح وقتی المانی از آن تحت نیرویی در یک راستا قرار می گیرند، بنا به خاصیت پواسون علاوه بر راستای اعمال نیرو، در راستاهای دیگر آن نیز تغییر شکل هایی رخ می دهد.

این خاصیت که جزء ویژگی های ذاتی مصالح است در بتن نیز وجود دارد.بتن خیس در هنگام سخت شدن دچار کاهش حجم و جمع شدگی می شود. این جمع شدگی در هر دو راستا (راستای خمشی و غیر خمشی) سبب بروز ترک هایی در بتن می گردد.

میلگرد های محاسبه شده در راستای خمشی مانع از ترک خوردگی بتن در این راستا می شوند ولی آیا راستای غیرخمشی که برای آن میلگردی محاسبه نمی شود، اجازه ترک خوردن دارد؟

آیین نامه هرگز این اجازه را به بتن نخواهد داد. از این رو لازم است برای راستای غیرخمشی دال یک طرفه، میلگرد حداقل تحت عنوان آرماتور افت و حرارت، مورد استفاده قرار گیرد.

معرفی انواع میلگرد در دال

اما در ادامه ی بحث از آنجایی که ترسیم دتایل آرماتور گذاری سقف دال بتنی نیازمند شناخت کامل از انواع آرماتور های مصرفی در دال است، در تصویر زیر ضمن آشنایی با شکل میلگردهای دال، با نام و کاربرد آن ها آشنا می شویم:

 

میلگرد گذاری دال یک طرفه

انواع آرماتور های مصرفی درمیلگرد گذاری دال یک طرفه

 

میلگرد گذاری دال یک طرفه

انواع آرماتور های مصرفی در میلگرد گذاری دال یک طرفه

 

میلگرد شماره 1 و 2: این میلگردها در واقع همان میلگردهای خمشی (اصلی) تحتانی دال هستند که تعداد و سایز آن ها طبق محاسبات به دست می آید. در مراجع خارجی و برخی مراجع فارسی، میلگردهای خمشی اصلی به دو دسته ی «میلگرد مستقیم» و «میلگرد خم» تقسیم شده اند.

میلگرد خم در واقع همان میلگرد مستقیمی است که در نزدیکی تکیه گاه دال، با ایجاد یک خم از  سفره میلگرد تحتانی به سفره میلگرد فوقانی وارد شده است(چرا؟). معمولاً توصیه شده است که میلگردهای مستقیم و خم به صورت یک درمیان (مانند شکل بالا) جای گذاری شوند.

در دال های کم ضخامت(کمتر از 15 سانتی متر) به دلیل صعوبت خم کاری و جایگذاری، از میلگرد مستقیم به جای میلگرد خم استفاده می شود.

میلگرد شماره 3:  میلگرد افت و حرارت برای کاهش ترک خوردگی بتن پس از سفت شدن در راستای عمود بر راستای خمشی مورد استفاده قرار می گیرد. علاوه بر این، این آرماتور به تامین یکپارچگی مِش دال در دو راستا کمک می کند.

میلگرد شماره 4 و 5: در لبه ی ناپیوسته ی دال، برای کنترل پیچش و برش دال، آرماتور هایی به صورت سنجاقی در این لبه جایگذاری می شود. اجرای این سنجاقی به شرطی ممکن است که میلگرد مونتاژی وجود داشته باشد تا سنجاقی را با سیم مفتول به آن گره زده و از حرکت سنجاقی در حین بتن ریزی ممانعت شود.

 

میلگرد در دال بتنی

 

برای درک بهتر این بند، مطالب آن را در قالب نمودار زیر ارائه می کنیم:

قبل از ادامه ی تشریح بندهای 9-18-4-1-4 ، 9-18-4-1-5 و 9-18-4-1-6 ، در ابتدا لازم است با اصطلاح «لبه (بُعد) ناپیوسته» آشنا شویم. برای این منظور یک سقف دال بتنی را به صورت شکل زیر در نظر بگیرید. هر یک از پانل های این سقف را می توان به صورت زیر نام گذاری کرد:

 

درک مفهوم لبه (بُعد) ناپیوسته در دال ها

درک مفهوم لبه (بُعد) ناپیوسته در دال ها

 

پانل شماره 1: دال با چهار لبه ساده (دال روی دیوار اجرا شده و فاقد اتصال گیردار می باشد.)

پانل شماره 2: دل با چهار لبه ی پیوسته

پانل شماره 3: دال با دو لبه ی ناپیوسته ی بلند

پانل شماره 4: دال با دو لبه ی مجاور ناپیوسته (گوشه سقف)

پانل شماره 5: دال با دو لبه ی ناپیوسته ی کوتاه

پانل شماره 6: دال فقط با یک لبه ی پیوسته (لبه بلند)

پانل شماره 7: دال فقط با یک لبه ی پیوسته (لبه کوتاه)

پانل شماره 8: دال فقط با یک لبه ی ناپیوسته (لبه بلند)

پانل شماره 9: دال فقط با یک لبه ی ناپیوسته (لبه کوتاه)

اکنون که با اصطلاح «لبه(بُعد) ناپیوسته» آشنا شدیم، مسیر برای درک بهتر این بندها هموار گردید.

این بندها به شرح زیر است:

نحوه میلگرد گذاری دال سقف

 

همانطور که متوجه شده اید، موضوع این سه بند در مورد مهار و تامین طول گیرایی میلگرد های دال است.

برای روشن شدن بهتر توضیحات این بندهای آیین نامه ای، دالی به شکل زیر که از یک طرف محدود و از طرف دیگر ادامه دار است، در نظر بگیرید.

آرماتور گذاری دال زیر با رعایت موارد ذکر شده در بندهای سه گانه ی بالا به صورت شکل زیر خواهد بود:

 

رعایت ضوابط مهار میلگرد های خمشی مثبت و منفی

رعایت ضوابط مهار میلگرد های خمشی مثبت و منفی

 

در این شکل:

  • میلگردهای خمشی مثبت (آرماتورهای تحتانی) طبق بند 9-18-4-1-4 موازی لبه پیوسته ی دال ادامه پیدا کرده و از هر طرف به اندازه ی 15 سانتی متر در داخل تیرها به طور مستقیم مهار گردیده است.
  • میلگردهای خمشی منفی (آرماتورهای فوقانی) طبق بند 9-18-4-1-5 موازی لبه پیوسته ی دال ادامه پیدا کرده و آرماتورهای در لبه ی ناپیوسته با خم و قلاب مهار گردیده است.
  • طبق بند 9-18-4-1-6 میلگردهای فوقانی و تحتانی با رسیدن به لبه پیوسته (تیر میانی) به صورت مستقیم مهار شده اند.

اگر دال شکل بالا را، به صورت گسترده بارگذاری نماییم، تغییر شکل و ترک های ایجاد شده در آن به خوبی علت توصیه این سه بند از آیین نامه را نشان می دهد.

 

تغییر شکل و ترک های ایجاد شده در دال تحت بار گسترده

تغییر شکل و ترک های ایجاد شده در دال تحت بار گسترده

 

تا به اینجای کار با ضوابط کلی میلگرد گذاری دال ها آشنا شدیم. حال نوبت به بررسی جزئیات ویژه ایست که آیین نامه، برای آرماتور گذاری دال های با تیر و بدون تیر در نظر گرفته است.

جزئیات ویژه آرماتور گذاری دال های با تیر و بدون تیر

 

نحوه میلگرد گذاری دال سقف

 

در دال های با تیر، به دلیل پیچش ایجاد شده در گوشه های دال تحت بارگذاری، بایستی آرماتور های ویژه ای علاوه بر آرماتورهای خمشی اصلی در گوشه های دال تعبیه شود.

جزئیات، طول و نحوه چینش این آرماتور ها که در بندهای 9-18-4-2-3، 9-18-4-2-4 و 9-18-4-2-5 ذکر گردیده اند، در نگاه اول کمی گنگ به نظر می رسند. به همین خاطر شکل زیر که از آیین نامه بتن آمریکا (ACI) آورده شده است می تواند برای درک بهتر آن ها، مفید واقع شود:

میلگرد گذاری دال با تیر

جزئیات ویژه برای آرماتور بندی دال های با تیر طبق آیین نامه ACI آمریکا

 

پس از درک مفاهیم ضوابط میلگرد گذاری کلی و همچنین جزئیات ویژه برای میلگرد گذاری دال های با تیر، بالاخره در پایان نوبت می رسد به بیان این جزئیات برای دال های بدون تیر.

 

میلگرد گذاری دال

 

آرماتور گذاری دال های تخت (بدون تیر) و قارچی (همراه با سرتون) مشابه محاسبات میلگرد گذاری دال های دو طرفه است که در ابتدای یادداشت بررسی گردید.

در بند 9-18-4-3-2 نیز شرایط مهاری و وصله میلگردهای دال اشاره گردیده است که برای روشن تر شدن این بند، به شکل زیر که از آیین نامه بتن آمریکا (ACI) آورده شده است، توجه نمایید.

 

میلگرد گذاری دال بدون تیر

جزئیات ویژه برای آرماتور گذاری دال های بدون تیر طبق آیین نامه ACI آمریکا

 

نتیجه گیری

  1. طراحی دال های یک و دو طرفه صرفاً به محاسبه مقدار میلگرد های خمشی آن ها محدود نمی شود. بلکه بایستی با جزئیات میلگرد گذاری دیگری که بر اساس رفتار دال و ویژگی های ذاتی مصالح پایه ریزی شده است، توجه نمود.
  2. جزئیات آرماتور بندی دال، علاوه بر ضوابط اصلی، که محاسبات آرماتورهای خمشی اصلی آن هاست؛ خود به دو دسته ی زیر تقسیم می شود:
    – ضوابط کلی آرماتورگذاری
    – جزئیات ویژه آرماتور گذاری گذاری دال های با تیر و بدون تیر
  3. مبحث نهم به دلیل عدم استفاده از تصاویر، در رساندن مفهوم برخی بندهای خود دچار ابهام است که در این مقاله سعی شد برای تمامی این بندها از تصاویر مختلفی برای بیان مفهوم این بندها استفاده گردد.

منابع :

  1. مبحث نهم مقررات ملی ساختمان
  2. آیین نامه بتن آمریکا (ACI)
  3. Reinforced Concrete Mechanics and Design – James K.Wight
  4. Handbook of Concrete Engineering – Mark Fintel
  5. Concrete Design Handbook- Canadian Portland Cement Association

 

 

خرید لينک هاي دانلود

دانلود رایگان اعضای ویژه

دانلود رایگان این آموزش و ده ها آموزش تخصصی دیگر به ازای پرداخت فقط 29 هزار تومان (+ اطلاعات بیشتر)

خرید با اعتبار سایت به ازای پرداخت فقط 1 هزار تومان

دانلود و ذخیره فقط همین آموزش ( + عضو شوید و یا وارد شوید !)

دانلود سریع و بدون نیاز به عضویت به ازای پرداخت فقط 1 هزار تومان

مقالات مشابه
پیش از همه باخبر شوید!

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند: 14,661 نفر

تفاوت اصلی خبرنامه ایمیلی سبزسازه با سایر خبرنامه ها نوآورانه و بروز بودن آن است ، ما تنها تازه ترین های آموزشی ، تخفیف ها و جشنواره ها و ... مورد علاقه شما را هر هفته به ایمیل تان ارسال می کنیم

نگران نباشید، ما هم مثل شما از ایمیل های تبلیغاتی متنفریم ، خاطر شما را نخواهیم آزرد!

تولید کنندگان آموزش
ارسال نظرات
نظرات کاربران
  1. محمدرضا

    سلام وقت بخیر آیا در مورد طراحی دال فیلم آموزشی دارید؟

    پاسخ دهید

  2. سعید کاویان‌پور

    سلام در دوره طراحی سازه بتنی با ایتبس این مورد قرار گرفته و همچنین در دوره طراحی سقفها که در تابستان امسال برگزار خواهد شد، به طراحی انواع دال و سقف ها خواهیم پرداخت

    پاسخ دهید

  3. مهدی

    عالی بود .بسیار ممنون

    پاسخ دهید

فقط کافیست ایمیلتان را وارد کنید

در کمتر از 5 ثانیه اطلاعاتتان را وارد کنید و 3 ایبوک طراحی سازه بتنی در ایتبس را به همراه هدیه ویژه آن در ایمیلتان دریافت کنید
برایم ایمیل شود
نگران نباشید ایمیل های مزاحم نمی فرستیم
close-link